Tên gọi khác: Nhật ký trong tù
Niên đại: 1942–1943
Chất liệu: Giấy
Kích thước: 9,5 × 12,5 cm
Số trang: 79 trang, kể cả bìa
Loại hiện vật: Hiện vật liên quan đến danh nhân
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia
Giới thiệu hiện vật
“Ngục trung nhật ký” – Nhật ký trong tù là tập thơ được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết trong thời gian Người bị chính quyền địa phương của Quốc dân Đảng Trung Quốc giam giữ tại nhiều nhà lao ở tỉnh Quảng Tây, từ tháng 8 năm 1942 đến tháng 9 năm 1943. Tác phẩm được ghi lại trong một cuốn sổ nhỏ bằng giấy, kích thước chỉ 9,5 × 12,5 cm, gồm 79 trang kể cả bìa. Trải qua thời gian, cuốn sổ đã sờn mép, xuất hiện nhiều vết ố và dấu ghim; hai trang bị rách, thủng, phần gáy đóng bằng chỉ cũng bị rách khoảng 6 cm. Không chỉ là một bản thảo văn học, “Ngục trung nhật ký” còn là chứng tích trực tiếp về một giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Năm 1942, trong quá trình sang Trung Quốc để liên lạc và tìm kiếm sự phối hợp quốc tế cho cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh bị bắt và sau đó bị giải qua nhiều nhà lao thuộc tỉnh Quảng Tây. Trong hơn một năm bị giam giữ và di chuyển từ nhà lao này sang nhà lao khác, Người đã ghi lại những điều mắt thấy, tai nghe, những gian khổ trong cảnh tù đày cùng những suy nghĩ về con người, thiên nhiên, tự do và cuộc đấu tranh cách mạng. Những ghi chép ấy hình thành nên “Ngục trung nhật ký”, một tập nhật ký bằng thơ vừa phản ánh hiện thực lao tù, vừa thể hiện rõ bản lĩnh và đời sống tinh thần của tác giả.
Điểm đặc biệt của “Ngục trung nhật ký” nằm ở hình thức nhật ký bằng thơ. Thay vì ghi chép sự việc theo lối thông thường, tác giả sử dụng thơ để ghi lại từng sự kiện, cảm xúc và suy tưởng trong những ngày bị giam giữ. Qua đó, tác phẩm vừa mang tính chất của một tài liệu cá nhân, vừa có giá trị văn học. Những cảnh chuyển lao, đói rét, bệnh tật, thiếu thốn, cảnh sinh hoạt trong nhà tù hay những khoảnh khắc nhìn thấy trăng, mây, núi non và con người đều trở thành chất liệu của thơ. Chính sự kết hợp giữa trải nghiệm thực tế và cảm xúc trữ tình tạo nên nét riêng của tác phẩm.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Tác phẩm gắn trực tiếp với thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh bị giam giữ tại Quảng Tây từ tháng 8 năm 1942 đến tháng 9 năm 1943, là chứng tích về một giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người.
Giá trị tư tưởng: “Ngục trung nhật ký” thể hiện tinh thần kiên cường, khát vọng tự do, niềm tin vào tương lai và ý chí không khuất phục trước nghịch cảnh.
Giá trị văn học: Tác phẩm là một tập nhật ký bằng thơ độc đáo, kết hợp hài hòa giữa chất trữ tình, hiện thực và tinh thần chiến đấu, đồng thời thể hiện tình yêu thiên nhiên và con người.
Giá trị tư liệu: Cuốn sổ là bản gốc liên quan trực tiếp đến quá trình sáng tác, có giá trị đặc biệt đối với việc nghiên cứu về Hồ Chí Minh, lịch sử cách mạng Việt Nam và văn học thế kỷ XX.
Giá trị văn hóa: Tác phẩm đã được phổ biến, dịch thuật và nghiên cứu rộng rãi, trở thành một phần quan trọng trong di sản văn học và tư tưởng gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, tư tưởng, văn học và tư liệu, “Ngục trung nhật ký” không chỉ là một tập thơ ra đời trong cảnh lao tù mà còn là chứng tích sinh động về nghị lực, đời sống tinh thần và khát vọng tự do của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong một giai đoạn đầy thử thách.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
