Niên đại: Năm 1975
Chất liệu: Kim loại
Kích thước: Dài 646 cm; rộng 327 cm; cao 240 cm
Loại hiện vật: Lịch sử chiến tranh cách mạng
Xuất xứ: Trung Quốc sản xuất
Đơn vị sử dụng: Lữ đoàn Xe tăng 203, Quân đoàn 2
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Tăng thiết giáp
Giới thiệu hiện vật
Xe tăng T59 số hiệu 390 là một trong những hiện vật đặc biệt gắn với Chiến dịch Hồ Chí Minh và thời khắc lịch sử ngày 30 tháng 4 năm 1975. Đây là loại xe tăng do Trung Quốc sản xuất và viện trợ cho Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Xe được sơn màu xanh lá cây, trên tháp pháo mang số hiệu 390 màu trắng; phía trước tháp pháo có phù hiệu ngôi sao vàng năm cánh đặt trong vòng tròn đỏ. Trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, xe tăng 390 là chiếc xe húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập, mở đường cho lực lượng tiến công vào bên trong. Khoảnh khắc này đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của ngày kết thúc chiến tranh, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Xe tăng số hiệu 390 thuộc dòng T59, một loại xe tăng chiến đấu hạng trung. Xe dài 646 cm, rộng 327 cm và cao 240 cm. Toàn thân được sơn màu xanh lá cây. Hai bên tháp pháo mang số hiệu 390 màu trắng, tạo nên đặc điểm nhận diện nổi bật của hiện vật. Phía trước tháp pháo có biểu tượng ngôi sao vàng năm cánh trong vòng tròn đỏ, phù hiệu gắn với lực lượng tăng thiết giáp Việt Nam. Với hệ thống bánh xích, tháp pháo và hỏa lực mạnh, xe có khả năng cơ động trên nhiều địa hình, đảm nhiệm nhiệm vụ đột phá tuyến phòng thủ và hỗ trợ bộ binh trong quá trình tiến công.
Sự kiện lịch sử
Từ năm 1971, xe tăng 390 thuộc biên chế Đại đội 4, Tiểu đoàn 171, Lữ đoàn Xe tăng 203. Năm 1972, xe được điều về Đại đội 4, Tiểu đoàn 512, Lữ đoàn 203, Quân đoàn 2. Sau đó, xe hành quân vào chiến trường Thừa Thiên Huế và tham gia các hoạt động chiến đấu tại khu vực Tà Lương, A Lưới. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, xe tăng 390 cùng đơn vị tham gia các chiến dịch trên hướng miền Trung, từ Huế, Đà Nẵng rồi tiếp tục tiến về phía Nam. Sau khi tham gia giải phóng Đà Nẵng, xe được bố trí tại khu vực bán đảo Sơn Trà trước khi tiếp tục hành quân theo đội hình Lữ đoàn 203, hướng về chiến trường Sài Gòn – Gia Định.
Sau các trận đánh tại miền Trung, xe tăng 390 cùng lực lượng của Đại đội 4 được điều về Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn 203. Đơn vị tiếp tục hành quân tới khu vực Rừng Lỏ, gần Xuân Lộc, chuẩn bị tham gia đợt tiến công cuối cùng vào Sài Gòn. Ngày 29 tháng 4 năm 1975, xe tăng 390 tham gia tiến công căn cứ Nước Trong, một trong những vị trí phòng thủ quan trọng trên hướng tiến vào thành phố. Sau khi tuyến phòng thủ này bị phá vỡ, đội hình tăng thiết giáp tiếp tục tiến nhanh về trung tâm Sài Gòn.
Ngày 30 tháng 4 năm 1975, xe tăng 390 cùng đội hình Lữ đoàn 203 tiến vào trung tâm Sài Gòn. Khi đến Dinh Độc Lập, xe tăng T54B số hiệu 843 lao vào cổng phụ nhưng bị dừng lại. Ngay sau đó, xe tăng 390 tiến thẳng và húc đổ cổng chính của Dinh Độc Lập, mở đường cho lực lượng tiến công vào bên trong. Các chiến sĩ nhanh chóng chiếm lĩnh Dinh, nơi đặt cơ quan đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Sự kiện này trở thành một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng nhất của ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Hai xe tăng 390 và 843 đều gắn trực tiếp với thời khắc tiến vào Dinh Độc Lập. Xe 843 tiến vào khu vực Dinh trước và húc vào cổng phụ. Chỉ huy xe, Đại đội trưởng Bùi Quang Thận, sau đó mang cờ lên nóc Dinh. Xe tăng 390 là chiếc xe húc đổ cổng chính, tạo lối cho lực lượng tiến công tiến vào bên trong. Hai hiện vật vì vậy cùng lưu giữ những dấu tích trực tiếp của một sự kiện lịch sử, nhưng mỗi chiếc gắn với một diễn biến cụ thể khác nhau trong những phút cuối của Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Hành trình của xe tăng 390 không kết thúc sau ngày 30 tháng 4 năm 1975. Năm 1979, xe tiếp tục tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia và tham gia bảo vệ biên giới phía Bắc. Năm 1980, xe được bố trí tại địa bàn Lạng Giang. Đến tháng 10 năm 1999, xe tăng 390 được đưa về Bảo tàng Tăng thiết giáp để bảo quản và trưng bày như một hiện vật lịch sử. Như vậy, chiếc xe không chỉ gắn với Chiến dịch Hồ Chí Minh mà còn trải qua một quá trình hoạt động quân sự kéo dài nhiều năm.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Xe tăng 390 trực tiếp tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 và Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Giá trị sự kiện: Trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, xe là chiếc tăng húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập, gắn trực tiếp với thời khắc kết thúc chiến tranh và thống nhất đất nước.
Giá trị quân sự: Hành trình hoạt động của xe phản ánh vai trò của lực lượng tăng thiết giáp trong việc đột phá các tuyến phòng thủ và duy trì tốc độ tiến công trong những chiến dịch quy mô lớn.
Giá trị tư liệu: Số hiệu, đơn vị sử dụng và lịch sử hoạt động của xe được xác định tương đối cụ thể, tạo nên nguồn tư liệu quan trọng cho nghiên cứu lịch sử quân sự Việt Nam.
Giá trị giáo dục: Hiện vật giúp công chúng hình dung trực tiếp về những sự kiện diễn ra tại Dinh Độc Lập ngày 30 tháng 4 năm 1975 và vai trò của lực lượng tăng thiết giáp trong chiến dịch.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, quân sự và sự kiện, Xe tăng T59 số hiệu 390 là một trong những hiện vật tiêu biểu của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Hình ảnh chiếc xe húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập đã trở thành một dấu ấn đặc biệt gắn với ngày 30 tháng 4 năm 1975 và thời khắc đất nước thống nhất.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
