Tên khác: Tượng Vishnu Gò Trâm Quỳ
Niên đại: Thế kỷ VII–VIII
Văn hóa: Óc Eo
Chất liệu: Đá sa thạch
Kích thước: Cao 35 cm; rộng 23 cm
Số lượng: 01
Số đăng ký: BTLA 1812/Đa 40
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng tỉnh Long An
Nguồn gốc: Thu hồi trong nhân dân trong đợt khai quật di chỉ Gò Trâm Quỳ, ấp Thuận Hòa II, xã Hòa Khánh Nam, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
Giới thiệu hiện vật
Tượng thần Vishnu Long An, còn gọi là Tượng Vishnu Gò Trâm Quỳ, là một tác phẩm điêu khắc đá thuộc văn hóa Óc Eo, có niên đại khoảng thế kỷ VII–VIII. Tượng được chế tác từ đá sa thạch hạt mịn màu xám xanh, theo loại hình tượng tròn, thể hiện thần Vishnu trong tư thế đứng trên bệ với bốn cánh tay. Mặc dù có kích thước khá nhỏ, pho tượng vẫn giữ tương đối đầy đủ những đặc điểm giúp nhận diện một trong những vị thần quan trọng của Hindu giáo.
Tượng có thân hình chắc, hơi mập, thân trên để trần. Khuôn mặt gần vuông, môi dày, các đường nét được xử lý tương đối phẳng; thùy tai kéo dài, đầu đội mũ dạng ống vuông. Phần thân dưới mặc quần ngắn tới đầu gối, chính giữa có dải thắt lưng buông xuống giữa hai chân. Bệ tượng để trơn, không trang trí cầu kỳ. Tổng thể tác phẩm thiên về hình khối rõ, chắc hơn là những đường nét mềm mại và trau chuốt.
Bốn tay của Vishnu được bố trí thành hai tầng. Tay phải phía trên cầm bánh xe, tay trái phía trên cầm ốc tù và; tay phải phía dưới cầm một vật được hồ sơ xác định là viên ngọc, tay trái phía dưới tựa vào một cây gậy. Bánh xe và ốc tù và là những thuộc tính quen thuộc của Vishnu trong nghệ thuật Hindu giáo. Hai vật cầm ở tay dưới cho thấy cách thể hiện có phần khác so với những mẫu tượng Vishnu thường gặp, góp phần tạo nên nét riêng của pho tượng Gò Trâm Quỳ.
Hiện vật hiện còn tương đối nguyên vẹn. Sống mũi bị sứt, một số vị trí trên bệ và phần đầu ngón chân cái bị mẻ nhưng không ảnh hưởng đáng kể đến tổng thể hình dáng và khả năng nhận diện tượng.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Pho tượng có niên đại thế kỷ VII–VIII, góp phần phản ánh đời sống tôn giáo của cư dân Óc Eo trong giai đoạn muộn và sự hiện diện của Hindu giáo tại khu vực Long An.
Giá trị tôn giáo: Hình thức bốn tay cùng bánh xe và ốc tù và là những dấu hiệu đặc trưng giúp nhận diện thần Vishnu – vị thần bảo tồn trong Hindu giáo.
Giá trị nghệ thuật: Tượng có cách tạo hình khỏe, cô đọng, khuôn mặt vuông, thân người chắc và trang phục giản lược, tạo nên một phong cách khác biệt so với nhiều tượng Vishnu cùng loại.
Giá trị địa phương: Những khác biệt về tỷ lệ, cách xử lý hình khối và bề mặt cung cấp tư liệu quan trọng cho việc nghiên cứu các phong cách địa phương trong nghệ thuật Óc Eo.
Giá trị khảo cổ: Nguồn gốc gắn với di chỉ Gò Trâm Quỳ giúp đặt pho tượng trong một không gian khảo cổ cụ thể, bổ sung dữ liệu về sự phân bố các di tích và hiện vật Hindu giáo tại vùng Đông Nam Bộ – đồng bằng Nam Bộ.
Giá trị nghiên cứu: Pho tượng là cơ sở để so sánh với những tượng Vishnu khác của văn hóa Óc Eo, từ đó nhận diện sự biến đổi của loại hình tượng này qua từng thời kỳ và khu vực.
Với niên đại thế kỷ VII–VIII, hình thức bốn tay và những đặc điểm tạo hình mang sắc thái địa phương, Tượng thần Vishnu Long An là một hiện vật đáng chú ý của văn hóa Óc Eo. Tác phẩm vừa bảo lưu những yếu tố cốt lõi của hình tượng Vishnu có nguồn gốc Ấn Độ, vừa cho thấy quá trình điều chỉnh và sáng tạo của nghệ nhân bản địa trong giai đoạn muộn của nghệ thuật Óc Eo.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
