Niên đại: Khoảng thế kỷ V
Loại hình: Trống Đông Sơn nhóm D
Chất liệu: Đồng
Số lượng: 02 hiện vật, gồm một trống đực và một trống cái
Kích thước: Trống đực đường kính mặt 56 cm, cao 24 cm; trống cái đường kính mặt 62 cm, cao 22 cm
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng tỉnh Hà Giang
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, được công nhận năm 2015
Giới thiệu hiện vật
Đôi trống đồng Lô Lô gồm một trống đực và một trống cái, thuộc nhóm trống Đông Sơn nhóm D, có niên đại khoảng thế kỷ V. Đây là loại cổ vật đặc biệt bởi không chỉ mang giá trị khảo cổ và nghệ thuật mà còn gắn bó lâu dài với đời sống nghi lễ, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng của người Lô Lô ở vùng cao phía Bắc.
Cả hai trống đều có cấu trúc tang mở, thân thắt eo, chân choãi, trên thân bố trí bốn quai thành hai cặp đối xứng. Trống cái có kích thước lớn hơn trống đực. Chính giữa mặt trống là ngôi sao 12 cánh, bao quanh bởi nhiều vành hoa văn như đường thẳng song song hướng tâm, vòng tròn chấm, hình người hóa trang cách điệu và các mô típ hình học. Trên mặt trống còn xuất hiện những lỗ thủng tròn – một đặc điểm đáng chú ý ở loại trống được người Lô Lô sử dụng.
So với những trống Lô Lô khác đang được lưu giữ tại Hà Giang, đôi trống này nổi bật bởi hệ thống hoa văn đặc biệt phong phú. Đáng chú ý là một tổ hợp mô típ gồm hình thuyền lộn ngược, tam giác lồng, hoa văn gợi hình nơ và bông lúa cách điệu. Một số hoa văn có nét gần gũi với các mô típ trên trang phục truyền thống của người Lô Lô, cho thấy sự tương đồng đáng chú ý giữa nghệ thuật trang trí trên đồ đồng và mỹ thuật dân gian của cộng đồng.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử – khảo cổ: Đôi trống có niên đại khoảng thế kỷ V, thuộc nhóm trống Đông Sơn muộn, cung cấp tư liệu về sự tồn tại và biến đổi lâu dài của truyền thống trống đồng ở vùng núi phía Bắc.
Giá trị nghệ thuật: Hệ thống hoa văn phong phú, đặc biệt là những mô típ hình học và tổ hợp trang trí ít gặp, phản ánh khả năng tạo hình và trang trí phát triển của nghệ nhân đúc đồng.
Giá trị văn hóa dân tộc: Trống gắn chặt với đời sống của người Lô Lô, từ nghi lễ dòng họ, tang ma, lễ hội đến múa dân gian, trở thành một biểu tượng quan trọng của bản sắc cộng đồng.
Giá trị âm nhạc – nghi lễ: Việc luôn sử dụng trống theo cặp đực – cái cùng hệ thống nhiều nhịp đánh tạo nên một truyền thống trình diễn riêng, trong đó âm nhạc, múa và nghi lễ kết hợp thành một chỉnh thể.
Giá trị bảo tồn: Đây là trường hợp đáng chú ý khi một loại cổ vật bằng đồng không chỉ được lưu giữ trong bảo tàng mà còn tiếp tục tồn tại trong ký ức, phong tục và thực hành văn hóa của cộng đồng Lô Lô.
Giá trị nghiên cứu: Sự tương đồng giữa một số hoa văn trên trống với hoa văn trang phục truyền thống mở ra hướng nghiên cứu về tính liên tục và chuyển đổi của các mô típ nghệ thuật trong văn hóa Lô Lô.
Với cấu trúc trống đực – trống cái, hệ thống hoa văn đặc sắc và mối liên hệ sâu sắc với đời sống nghi lễ của cộng đồng, Đôi trống đồng Lô Lô là một nhóm hiện vật có giá trị đặc biệt. Đôi trống vừa lưu giữ dấu ấn của truyền thống đúc đồng cổ, vừa là minh chứng cho quá trình một cổ vật được cộng đồng tiếp nhận, gìn giữ và biến thành biểu tượng văn hóa sống qua nhiều thế hệ.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
