Niên đại: Thế kỷ VII
Văn hóa: Óc Eo
Chất liệu: Đá sa thạch màu xám xanh
Kích thước: Cao khoảng 78 cm
Nơi phát hiện: Di tích khảo cổ Vĩnh Hưng, xã Vĩnh Hưng A, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu
Đơn vị lưu giữ theo hồ sơ Bảo vật quốc gia: Bảo tàng tỉnh Bạc Liêu
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, công nhận ngày 25/12/2015 theo Quyết định 2382/QĐ-TTg.
Giới thiệu hiện vật
Tượng nữ thần Lakshmi là một tác phẩm điêu khắc đá có niên đại thế kỷ VII, được phát hiện tại khu vực di tích Vĩnh Hưng ở Bạc Liêu. Tượng được chế tác từ đá sa thạch màu xám xanh, cao khoảng 78 cm, mang những đặc điểm nghệ thuật của văn hóa Óc Eo ở vùng đồng bằng Nam Bộ.
Một điểm đặc biệt trong lịch sử phát hiện của pho tượng là các bộ phận không xuất lộ cùng thời điểm. Phần thân được tìm thấy năm 1990, trong khi phần đầu và một đoạn cánh tay được phát hiện năm 2002. Các bộ phận sau đó được Bảo tàng tỉnh Bạc Liêu gắn lại, giúp phục nguyên tương đối đầy đủ hình dáng pho tượng.
Khuôn mặt nữ thần có dạng trái xoan, vóc dáng trẻ trung. Kỹ thuật tạo hình được đánh giá có nhiều nét gần gũi với truyền thống tượng tròn Óc Eo – Phù Nam, qua đó cho thấy trình độ điêu khắc đá phát triển của cư dân Nam Bộ trong thiên niên kỷ I.
Lakshmi và không gian tôn giáo Vĩnh Hưng
Trong Hindu giáo, Lakshmi là nữ thần của sự thịnh vượng, may mắn và sung túc, đồng thời có quan hệ mật thiết với thần Vishnu. Việc hình tượng Lakshmi xuất hiện tại Vĩnh Hưng cần được đặt trong bối cảnh một trung tâm tôn giáo cổ, nơi khảo cổ học đã phát hiện nhiều hiện vật liên quan đến Hindu giáo như Linga–Yoni và các hình tượng Shiva cùng những vị thần khác.
Di tích Vĩnh Hưng có lịch sử nghiên cứu từ đầu thế kỷ XX và qua các cuộc khảo sát, khai quật đã cho thấy dấu tích cư trú, kiến trúc và tín ngưỡng thuộc phạm trù văn hóa Óc Eo. Riêng các đợt khai quật năm 2002 và 2011 tiếp tục phát hiện nhiều tượng đồng, Linga đá, gạch, ngói cùng các di vật khác.
Pho tượng Lakshmi vì vậy không chỉ có giá trị như một tác phẩm điêu khắc độc lập mà còn là tư liệu giúp nghiên cứu sự tiếp nhận Hindu giáo, đời sống tôn giáo và giao lưu văn hóa Ấn Độ – Đông Nam Á tại vùng Nam Bộ cổ.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử – khảo cổ: Tượng có niên đại thế kỷ VII và được phát hiện tại Vĩnh Hưng, một địa điểm khảo cổ quan trọng của văn hóa Óc Eo ở vùng Tây Nam Bộ.
Giá trị tôn giáo: Hình tượng Lakshmi góp phần phản ánh sự hiện diện của Hindu giáo và hệ thống thần linh Ấn Độ trong đời sống tín ngưỡng của cư dân cổ khu vực Vĩnh Hưng.
Giá trị nghệ thuật: Chất liệu sa thạch, khuôn mặt trái xoan và tạo hình trẻ trung của nữ thần thể hiện những đặc điểm đáng chú ý của nghệ thuật tượng tròn Óc Eo – Phù Nam thế kỷ VII.
Giá trị bảo tồn: Việc phần thân được phát hiện năm 1990, sau đó đầu và cánh tay tiếp tục được tìm thấy năm 2002 rồi ghép trở lại là một trường hợp đáng chú ý về quá trình nghiên cứu và phục nguyên hiện vật khảo cổ.
Giá trị trong quần thể Vĩnh Hưng: Tượng Lakshmi cùng các tượng Sadashiva, Shiva, Nam thần và Uma tạo thành một nhóm hiện vật tôn giáo quan trọng, góp phần làm rõ tính chất và lịch sử của không gian tín ngưỡng tại Vĩnh Hưng.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
