Tên chính thức: Tập Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1945–1946
Niên đại: Từ ngày 30/8/1945 đến ngày 28/2/1946
Số lượng: 117 sắc lệnh, gồm 207 tờ tài liệu
Chất liệu: Giấy; phần lớn đánh máy, có bút tích viết tay, chữ ký và dấu
Kích thước: Nhiều khổ khác nhau, chủ yếu khoảng 21 × 27 cm
Loại hình: Tài liệu lưu trữ – văn bản hành chính nhà nước
Đơn vị lưu giữ theo hồ sơ Bảo vật quốc gia: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, Quyết định số 2496/QĐ-TTg ngày 22/12/2016.
Giới thiệu bảo vật
Tập Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1945–1946 là một nhóm tài liệu gốc đặc biệt, hình thành trong những tháng đầu tiên sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Tập tài liệu gồm 117 sắc lệnh, 207 tờ, được ban hành liên tục từ ngày 30/8/1945 đến ngày 28/2/1946, phản ánh trực tiếp hoạt động xây dựng và vận hành bộ máy nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong giai đoạn đầu mới thành lập.
Các sắc lệnh chủ yếu được đánh máy trên giấy, một số sử dụng giấy dó. Trên nhiều văn bản còn lưu những dòng sửa chữa, bổ sung bằng tay của các thành viên Chính phủ trước khi ban hành. Đầu văn bản thường thể hiện quốc hiệu, cơ quan ban hành và số sắc lệnh; cuối văn bản là chữ ký của người có thẩm quyền, một số sắc lệnh còn có chữ ký tiếp ký của các bộ trưởng liên quan và dấu đỏ. Chính những dấu tích này khiến tập tài liệu không chỉ lưu giữ nội dung pháp lý mà còn bảo tồn được quá trình hình thành văn bản nhà nước ngay trên bản gốc.
Trong 117 sắc lệnh, có 88 sắc lệnh ban hành năm 1945 và 29 sắc lệnh ban hành trong hai tháng đầu năm 1946. Tư liệu được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia công bố cho biết 86 sắc lệnh mang chữ ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh, 25 sắc lệnh do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp thay mặt Chủ tịch Chính phủ Lâm thời ký; sáu văn bản còn lại có tên Võ Nguyên Giáp được đánh máy nhưng không còn chữ ký. Có 43 sắc lệnh được đóng dấu đỏ.
Điểm đặc biệt của tập tài liệu là nhiều bản còn giữ nguyên bút tích sửa chữa trước khi trở thành văn bản chính thức. Khi đối chiếu với nội dung được công bố trên Công báo Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thời kỳ 1945–1946, những phần bổ sung và chỉnh sửa này đã được đưa vào văn bản ban hành. Bởi vậy, bảo vật cho phép người nghiên cứu quan sát không chỉ kết quả cuối cùng mà cả một phần quá trình soạn thảo và hoàn thiện quyết sách của chính quyền cách mạng trong những tháng đầu tiên.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Tập Sắc lệnh là nguồn tài liệu gốc phản ánh trực tiếp hoạt động của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong giai đoạn đặc biệt từ sau Cách mạng Tháng Tám đến trước kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa I.
Giá trị pháp lý – hành chính: Các sắc lệnh là văn bản nhà nước có hiệu lực tại thời điểm ban hành, thể hiện quá trình hình thành những cơ chế quản lý đầu tiên của chính quyền mới trên các lĩnh vực tổ chức bộ máy, bầu cử, kinh tế, giáo dục, an ninh và xã hội.
Giá trị tư liệu: Chữ ký, dấu, bút tích sửa chữa và chữ ký tiếp ký giúp tái hiện quá trình soạn thảo và ban hành văn bản, tạo nguồn dữ liệu đặc biệt cho nghiên cứu lịch sử hành chính và văn thư Việt Nam.
Giá trị về lịch sử lập hiến: Một số sắc lệnh liên quan trực tiếp đến Tổng tuyển cử, tổ chức Quốc hội và việc chuẩn bị Hiến pháp, qua đó phản ánh những bước đi đầu tiên trong quá trình xây dựng nền tảng pháp lý của nhà nước Việt Nam mới.
Giá trị văn hóa – giáo dục: Các văn bản về Bình dân học vụ, chữ Quốc ngữ và bảo tồn di sản cho thấy văn hóa, giáo dục và gìn giữ di sản đã sớm trở thành những nội dung được chính quyền quan tâm trong công cuộc kiến thiết đất nước.
Giá trị bảo tồn: Với 207 tờ giấy có tuổi đời hơn tám thập kỷ, tập tài liệu là một trường hợp nổi bật về bảo quản tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới và hoàn cảnh chiến tranh kéo dài.
Với 117 sắc lệnh ban hành trong chưa đầy sáu tháng, Tập Sắc lệnh của Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1945–1946 là một bảo vật khác biệt trong kho tàng di sản Việt Nam. Giá trị của tập tài liệu không nằm ở sự quý hiếm của vật liệu mà ở những chữ ký, bút tích, con dấu và quyết sách nguyên gốc, qua đó lưu giữ trực tiếp dấu ấn của quá trình kiến tạo bộ máy nhà nước và nền tảng pháp lý trong những tháng đầu của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
