Niên đại: Thế kỷ XVI, thời Mạc
Chất liệu: Đá vôi xanh nguyên khối
Kích thước: Cao 63 cm; rộng ngang vai 37 cm; rộng ngang gối 55 cm
Loại hình: Tượng hậu, tạo hình tượng tròn
Nhân vật: Mạc Đăng Dung, vị vua sáng lập vương triều Mạc
Nơi lưu giữ: Chùa Trà Phương, xã Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng; trước đây thuộc xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy
Giới thiệu hiện vật
Tượng Thái tổ Mạc Đăng Dung là pho tượng đá có niên đại thế kỷ XVI, gắn với Mạc Đăng Dung – vị vua sáng lập vương triều Mạc. Tượng hiện được thờ tại chùa Trà Phương, một di tích có nhiều dấu ấn nghệ thuật thời Mạc. Pho tượng được tạc từ một khối đá vôi xanh nguyên khối, giữ màu tự nhiên của đá. Tượng có kích thước gần với tỷ lệ người thật, cao 63 cm, rộng ngang vai 37 cm và rộng ngang gối 55 cm. Hình thức tạo tác thuộc dạng tượng tròn, mang đặc điểm của loại tượng hậu trong nghệ thuật thờ tự truyền thống.
Tượng thể hiện Mạc Đăng Dung trong tư thế ngồi kiết già, thân thẳng, hai chân xếp phía trước. Khuôn mặt có dáng trái xoan, mắt to tròn, mũi lớn, đầu mũi đầy, miệng nhỏ hơi mím, tai to và cằm nhọn. Trên đầu đội mũ trụ đứng, đỉnh bằng. Vai tượng vuông, cổ thấp, bắp tay lớn, tạo cảm giác chắc khỏe. Nhân vật mặc áo bào cổ tròn, dạng áo chùng dài, phủ xuống thân. Cách tạo hình tổng thể tương đối mộc mạc, không nhấn quá sâu vào các chi tiết cơ thể. Các đường nét chính được xử lý chắc và gọn, tập trung vào thần thái khuôn mặt, dáng ngồi và trang phục. Các hoa văn trên mũ, vạt áo và đai áo được chạm bằng những đường nét to, khỏe và dứt khoát. Nổi bật nhất là họa tiết rồng, được thể hiện chi tiết hơn các mảng trang trí khác, mang những đặc điểm tiêu biểu của nghệ thuật rồng thời Mạc.
Pho tượng vừa mang tính chất chân dung, vừa thể hiện hình thức thờ tự dành cho một nhân vật lịch sử có vị trí đặc biệt. Việc Mạc Đăng Dung được thể hiện trong tư thế ngồi kiết già và dưới dạng tượng hậu cho thấy sự kết hợp giữa hình tượng nhân vật thế tục với không gian tín ngưỡng Phật giáo. Tạo hình giản dị, gần với tỷ lệ người thật, cùng trang phục và hoa văn đặc trưng thời Mạc giúp pho tượng trở thành nguồn tư liệu quan trọng để nghiên cứu nghệ thuật chân dung, trang phục và phong cách điêu khắc thế kỷ XVI.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Tượng gắn với Mạc Đăng Dung, người sáng lập vương triều Mạc, phản ánh một giai đoạn quan trọng của lịch sử Việt Nam thế kỷ XVI.
Giá trị nghệ thuật: Pho tượng có hình thức tượng tròn, tỷ lệ gần người thật, khuôn mặt và dáng ngồi được thể hiện giản dị nhưng có thần thái rõ ràng.
Giá trị kỹ thuật: Tượng được tạc nguyên khối từ đá vôi xanh, kết hợp tạo khối lớn với các chi tiết chạm trên mũ, áo và đai.
Giá trị mỹ thuật: Họa tiết rồng trên tượng mang đặc trưng của nghệ thuật thời Mạc, góp phần nhận diện phong cách trang trí của giai đoạn này.
Giá trị văn hóa: Tượng cho thấy sự kết hợp giữa thờ nhân vật lịch sử, nghệ thuật chân dung và không gian Phật giáo trong đời sống tín ngưỡng thời Mạc.
Tượng Thái tổ Mạc Đăng Dung là một tác phẩm điêu khắc đá tiêu biểu của thế kỷ XVI, nổi bật ở hình thức chân dung gần gũi, tư thế ngồi kiết già và hệ thống hoa văn mang phong cách thời Mạc. Pho tượng là nguồn tư liệu có giá trị về lịch sử, mỹ thuật và nghệ thuật thờ tự của vương triều Mạc.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
