Niên đại: Khoảng thế kỷ I trước Công nguyên – thế kỷ II sau Công nguyên
Chất liệu: Vàng
Số lượng: 3 hiện vật
Loại hình: Đồ tùy táng, mặt nạ che mặt người chết
Nơi phát hiện: Di tích Giồng Lớn, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
Thời gian phát hiện: Qua các đợt khai quật khảo cổ năm 2003 và 2005
Đơn vị khai quật: Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp với Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, Quyết định số 2198/QĐ-TTg ngày 25/12/2021
Giới thiệu bảo vật
Mặt nạ vàng Giồng Lớn là nhóm hiện vật đặc biệt được phát hiện trong ba ngôi mộ tại di tích Giồng Lớn, có niên đại khoảng thế kỷ I trước Công nguyên đến thế kỷ II sau Công nguyên. Các mặt nạ được chế tác từ vàng dát mỏng, thuộc nhóm đồ tùy táng đặt cùng người chết. Cùng với mặt nạ vàng, trong các ngôi mộ còn phát hiện nhiều đồ tùy táng khác như đồ gốm, trang sức, tiền Ngũ Thù, công cụ và vũ khí, cho thấy đây là những mộ táng có tính chất đặc biệt.
Ba mặt nạ đều có dạng gần hình chữ nhật, được tạo từ những lá vàng mỏng. Trên bề mặt, các bộ phận của khuôn mặt được tạo nổi bằng kỹ thuật chạm và gò. Phần mắt được thể hiện mở lớn, hai lông mày cong, sống mũi nổi rõ, cánh mũi rộng. Một số chi tiết khuôn mặt được nhấn mạnh bằng những đường gò nổi đơn giản nhưng rõ ràng. Xung quanh mép mặt nạ có các lỗ nhỏ, có khả năng được sử dụng để xỏ dây hoặc cố định mặt nạ vào vị trí trên khuôn mặt người chết trong nghi lễ mai táng. Trong ba hiện vật, có một chiếc thuộc dạng mặt nạ che toàn bộ khuôn mặt, thể hiện khá đầy đủ các bộ phận như mắt, mũi và miệng. Hai chiếc còn lại có hình thức giản lược hơn, thiên về việc che phần mắt và khu vực trung tâm khuôn mặt.
Các mặt nạ vàng được phát hiện trong bối cảnh mộ táng cho thấy chúng có chức năng liên quan trực tiếp đến nghi lễ dành cho người chết. Vàng là vật liệu quý, bền và khó bị biến đổi, vì vậy thường được sử dụng trong những vật phẩm mang tính biểu tượng hoặc nghi lễ. Hình thức và kỹ thuật của mặt nạ Giồng Lớn có những nét tương đồng với một số mặt nạ vàng được phát hiện tại các di tích cổ ở khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Indonesia. Điều này cho thấy khả năng tồn tại những mối liên hệ và giao lưu văn hóa rộng giữa cư dân vùng Đông Nam Bộ với các khu vực khác trong những thế kỷ đầu Công nguyên.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị khảo cổ học: Các mặt nạ được phát hiện trong bối cảnh mộ táng rõ ràng, đi cùng nhiều loại đồ tùy táng, cung cấp tư liệu quan trọng về tục mai táng của cư dân cổ vùng Đông Nam Bộ.
Giá trị nghệ thuật: Hình thức khuôn mặt được tạo bằng kỹ thuật dát, gò và chạm nổi trên lá vàng mỏng, thể hiện khả năng xử lý kim loại tinh tế.
Giá trị kỹ thuật: Việc tạo hình mắt, mũi, miệng và các đường nét khuôn mặt trên chất liệu vàng mỏng cho thấy trình độ thủ công kim loại phát triển.
Giá trị văn hóa: Mặt nạ phản ánh quan niệm về cái chết, nghi lễ mai táng và vị thế xã hội của người được chôn cất trong cộng đồng cổ.
Giá trị giao lưu: Những nét tương đồng với mặt nạ vàng tại một số di tích Đông Nam Á góp phần phản ánh quá trình giao lưu văn hóa và thương mại trong khu vực.
Giá trị độc đáo: Ba mặt nạ vàng Giồng Lớn là nhóm hiện vật đặc biệt hiếm trong khảo cổ học Việt Nam, đồng thời góp phần làm phong phú hệ thống hiện vật vàng thuộc giai đoạn tiền Óc Eo và Óc Eo ở Nam Bộ.
Mặt nạ vàng Giồng Lớn là nhóm hiện vật đặc sắc phản ánh tín ngưỡng mai táng, kỹ thuật chế tác kim loại và mối liên hệ văn hóa rộng của cư dân cổ Đông Nam Bộ trong những thế kỷ đầu Công nguyên.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
