Niên đại: Khoảng thế kỷ I – III sau Công nguyên, giai đoạn sơ kỳ thời đại đồ sắt ở Đông Nam Bộ
Chất liệu: Đồng
Số lượng: 15 hiện vật
Loại hình: Qua đồng – vũ khí cán dài dùng để bổ, chém và móc
Nơi phát hiện: Khu vực Long Giao, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
Thời gian phát hiện: Năm 1982
Người phát hiện: Ông Nguyễn Đăng Khánh
Thời gian bàn giao: Năm 1983
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng tỉnh Đồng Nai
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia
Giới thiệu bảo vật
Sưu tập qua đồng Long Giao gồm 15 hiện vật được phát hiện năm 1982 tại một sườn đồi gần miệng núi lửa cổ ở Long Giao, Đồng Nai. Đây là một trong những sưu tập qua đồng có quy mô lớn và hình thức đặc biệt nhất được phát hiện tại Việt Nam. Qua đồng là loại vũ khí giáp chiến, có chức năng chính là bổ, chém và móc. Khi phát hiện, phần lớn hiện vật còn tương đối nguyên vẹn, chỉ một số tiêu bản bị gãy lưỡi. Bề mặt nhiều chiếc đã bị phong hóa chuyển sang màu xanh lục hoặc xám nâu, rìa lưỡi có hiện tượng mẻ dạng răng cưa.
Các qua đồng có kích thước lớn, hình thức chắc khỏe, thân và lưỡi được tạo theo nhiều biến thể nhưng vẫn thống nhất về phong cách chung. Hoa văn trên qua được tạo bằng kỹ thuật đắp nổi kết hợp khắc vẽ. Hai mặt thường được trang trí cân xứng, với mật độ hoa văn tương đối dày. Các mô típ chính gồm: Vòng tròn xoáy ốc tiếp tuyến, tam giác đơn hoặc xếp thành dải răng cưa. các vạch ngắn song song, chấm nổi, hoa văn hình mặt trời hoặc cánh sao. Trong đó, hoa văn hình mặt trời hoặc cánh sao là chi tiết đáng chú ý vì có quan hệ gần gũi với hệ thống trang trí trên trống đồng và đồ đồng cổ ở Việt Nam. Sự kết hợp giữa hình dáng vũ khí và hệ thống hoa văn dày đặc khiến các qua đồng Long Giao không chỉ có chức năng chiến đấu mà còn mang tính biểu trưng cao.
Các nghiên cứu khảo cổ học cho thấy qua đồng Long Giao có nhiều đặc điểm riêng, khác với các nhóm qua ở Trung Nguyên, Nội Mông, Triều Tiên và cả một số qua thuộc Văn hóa Đông Sơn Tại Đồng Nai, qua đồng thường được phát hiện cùng rìu đồng và các hiện vật luyện kim khác. Nhiều khuôn đúc sa thạch được phát hiện trong khu vực cho thấy cư dân cổ Đồng Nai đã có khả năng chế tạo đồ đồng tại chỗ, vì vậy sưu tập Long Giao được xem là sản phẩm của truyền thống luyện kim bản địa. Sự xuất hiện của một số lượng lớn vũ khí có hình thức và trang trí công phu cũng cho thấy qua đồng có thể không chỉ là vũ khí thông thường mà còn gắn với địa vị và quyền lực của tầng lớp thủ lĩnh trong xã hội sơ sử Đông Nam Bộ.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử – khảo cổ: Sưu tập có niên đại khoảng thế kỷ I – III, phản ánh trình độ phát triển xã hội và kỹ thuật luyện kim của cư dân cổ Đồng Nai trong giai đoạn sơ kỳ đồ sắt.
Giá trị quân sự: Qua là loại vũ khí có chức năng chiến đấu rõ rệt, cung cấp tư liệu quan trọng về hệ thống binh khí và tổ chức quân sự của cư dân cổ.
Giá trị nghệ thuật: Các hoa văn xoáy ốc, tam giác, răng cưa, chấm nổi và hình mặt trời được thể hiện cân xứng và tinh tế, tạo nên phong cách trang trí riêng.}
Giá trị kỹ thuật: Kỹ thuật đúc đồng kết hợp đắp nổi, khắc vẽ và xử lý lưỡi cho thấy trình độ luyện kim phát triển cao của cư dân Đồng Nai.
Giá trị biểu tượng: Quy mô lớn, trọng lượng nặng và hình thức trang trí công phu cho thấy nhiều khả năng các qua đồng còn được sử dụng như biểu tượng về quyền lực và địa vị của thủ lĩnh cộng đồng.
Giá trị độc đáo: Đây là một trong những sưu tập qua đồng lớn và hiếm nhất được phát hiện tại Việt Nam, có kiểu dáng và hoa văn mang bản sắc riêng của khu vực Đông Nam Bộ.
Sưu tập qua đồng Long Giao là nguồn tư liệu đặc biệt về kỹ thuật luyện kim, vũ khí và tổ chức xã hội của cư dân cổ Đồng Nai. Quy mô lớn, kiểu dáng riêng và hệ thống hoa văn tinh xảo giúp sưu tập trở thành một trong những nhóm hiện vật tiêu biểu của văn hóa sơ sử Đông Nam Bộ.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
