Niên đại: Thời Lê trung hưng  
Chất liệu: Gỗ lim màu đen
Kích thước: Dài 6 cm; rộng 3 cm; có lỗ xâu dây
Loại hình: Tín bài 
Nơi phát hiện: Hồ Ngọc Khánh (quận Ba Đình, Hà Nội) 
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Hà Nội  

Giới thiệu hiện vật

Tín bài An Đông là di vật quân sự độc đáo thuộc thời Lê trung hưng, phản ánh chế độ phân hiệu và quản lý binh lính thời Lê trung hưng. Hiện vật được chế tác từ gỗ lim đanh chắc, có màu đen bóng tự nhiên, tạo hình oval gọn gàng với chiều dài 6 cm, rộng 3 cm. Phía trên đỉnh thẻ tạo tác dạng đôi tai uốn lượn tựa như hình tai khánh; chính giữa đỉnh đục một lỗ tròn nhỏ xuyên tâm dùng để xỏ dây đeo bên người. Chạy dọc viền quanh cả hai mặt thẻ là một đường gờ rãnh khắc chìm mềm mại uốn lượn theo dáng cong oval, tạo nên đường khung trang trí trang nhã và chỉn chu.

Hai mặt thẻ bài được gia công chạm nổi và khắc chữ Hán rõ nét: Mặt trước: Chạm nổi 1 chữ Hán lớn: 安 (An). Mặt sau: Chạm nổi chữ Hán lớn: 東 (Đông). Hai bên chữ “Đông” được khắc thêm hai chữ nhỏ: bên phải là chữ 堅 (kiên), bên trái là chữ 武 (vũ). Ghép hai mặt chính tạo thành danh xưng “An Đông” (安東). Theo sách tộc phả “Lê triều ân tứ Tạo sỹ An Đông tướng quân Đỗ Bá Công sắc phong Chiêu văn hiển vũ, trung thuần dũng nhuệ phúc thần sự tích” soạn năm Cảnh Hưng thứ 34 (1773), vào năm 1613 chúa Trịnh từng phong cho Đỗ Bá Hợp chức An Đông tướng quân đi dẹp loạn ở vùng Hải Đông (khu vực Quảng Ninh ngày nay). Do đó, “An Đông” chính là phiên hiệu của đạo quân trấn giữ vùng biên viễn Hải Đông, đồng thời hai chữ “kiên – vũ” biểu trưng cho tinh thần kiên cường, dũng võ của lực lượng này. Việc tìm thấy hiện vật dưới lòng hồ Ngọc Khánh – phế tích Giảng Võ trường thời Lê – là bằng chứng cho thấy đạo quân An Đông từng được điều động về kinh đô Thăng Long để tập hợp thao diễn võ nghệ và khảo hạch quân sự.

Giá trị tiêu biểu

Giá trị lịch sử: Hiện vật gắn liền với giai đoạn lịch sử đầu thế kỷ XVII thời Lê Trung hưng, phản ánh trực tiếp hệ thống tổ chức quân sự, danh xưng phân hiệu các đạo quân địa phương và hoạt động điều động binh lực từ vùng biên viễn Hải Đông về Giảng Võ đường tại kinh đô Thăng Long để luyện tập, sát hạch.
Giá trị văn hóa: Phản ánh phong tục, quy chế trang bị quân nhu và nếp sống kỷ luật của binh lính Đại Việt; thể hiện quan niệm tinh thần thượng võ qua việc khắc ghi các biểu trưng giá trị “kiên” (kiên định) và “vũ” (dũng võ) lên vật dụng tùy thân của quân nhân.
Giá trị nghệ thuật: Tạo hình khối oval cân xứng mang dáng dấp chiếc khánh lệnh, kết hợp giữa gờ chỉ khắc chìm lượn sóng và chữ Hán chạm nổi mực thước, cho thấy tư duy thẩm mỹ mộc mạc nhưng trang trọng, uy nghiêm của một tín vật quân sự thời phong kiến.
Giá trị độc đáo: Là chiếc thẻ bài quân đội bằng gỗ lim cực kỳ quý hiếm còn giữ được nguyên vẹn hình dáng và minh văn sau hàng trăm năm chìm dưới bùn nước lòng hồ Ngọc Khánh; là tín vật độc bản đại diện cho đạo binh An Đông thời Lê Trung hưng trong kho tàng cổ vật quân sự Việt Nam.

Nguồn ảnh: Sưu tầm