Niên đại: Triều vua Tự Đức
Chất liệu: Kim loại bạc
Kích thước: Dài 44 mm; rộng 14 mm; dày 6,3 mm; trọng lượng: 37,8 gram (tương đương chuẩn 1 lạng triều Nguyễn)
Loại hình: Tiền tệ / Ngân thoi (bạc nén chuẩn định lượng triều đình)
Nơi phát hiện: Sưu tập tiền tệ cổ Việt Nam
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Thoi bạc đúc dưới dạng khối hộp chữ nhật thuôn dài, các góc cạnh được xử lý vuông vức, đầm chắc, bề mặt láng mịn mang ánh kim tự nhiên của bạc ròng nguyên chất. Quy cách đúc thể hiện độ hoàn thiện kỹ thuật cao với hai cạnh bên được gia công hoa văn phân biệt: cạnh trên đúc dải văn hình tròn, cạnh dưới đúc dải văn hình vuông sắc sảo, vừa tạo điểm nhấn mỹ thuật vừa mang tính chất bảo an chống cạo giũa kim loại quý.
Mặt trước thoi bạc đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo trục dọc: Tự Đức niên tạo 嗣德年造, khẳng định đây là thỏi bạc do triều đình chính thức đúc tạo dưới thời hoàng đế Tự Đức. Nét chữ đúc gọn gàng, ngay ngắn, nét khắc sắc gọn nổi rõ trên nền lòng thoi.
Mặt sau (lưng thoi) đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư: Tinh ngân nhất lượng 精銀壹両. Cụm từ ghi rõ phẩm cấp chất liệu (“tinh ngân” – tức bạc tốt, bạc tinh luyện đạt độ tinh khiết cao) và đơn vị định lượng (“nhất lượng” – đúng 1 lạng bạc). Bốn chữ được bố cục ngay ngắn, chuẩn mực, tỷ lệ hài hòa tuyệt đối với minh văn ở mặt trước.
Hiện vật là đơn vị tiền tệ kim loại quý mệnh giá cao, dùng trong ngân khố quốc gia, chi trả các khoản mục công quỹ lớn của triều đình, chi lương bổng cho quan lại cấp cao hoặc tích trữ tài chính, giao thương quy mô lớn thời Nguyễn.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật phản ánh diện mạo hệ thống tiền tệ, chính sách tài chính và chế độ đúc bạc nén định danh dưới triều vua Tự Đức – giai đoạn chế độ phong kiến Việt Nam đối mặt với nhiều biến động kinh tế và quân sự lớn ở nửa sau thế kỷ XIX.
Giá trị kinh tế & đo lường học: Là cứ liệu hiện vật chuẩn xác về hệ thống đo lường kim loại quý thời Nguyễn; trọng lượng 37,8 gram minh chứng cho chuẩn định mức “1 lạng” (nhất lượng) lưu hành thực tế trong ngân khố triều đình, khẳng định tính quy chuẩn nghiêm ngặt về hàm lượng bạc của các lò đúc quốc gia.
Giá trị nghệ thuật & công nghệ: Thể hiện kỹ nghệ luyện kim, đúc khuôn kim loại màu đạt trình độ tinh xảo; nghệ thuật thư pháp Chân thư mực thước, trang nhã kết hợp dải hoa văn viền tròn – vuông mang triết lý thẩm mỹ âm dương/trời tròn đất vuông truyền thống Á Đông.
Giá trị bảo tồn & độc bản: Thuộc dòng ngân thoi chính quy hiếm hoi còn nguyên vẹn niên hiệu và phẩm vị của triều Tự Đức, giữ nguyên tỷ lệ trọng lượng và độ bóng bề mặt, có giá trị trưng bày và nghiên cứu tiền tệ học cổ trung đại đặc biệt cao.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
