Tên hiện vật: Tượng hậu phật Cẩn nhân Từ Khoan – Thạch Quý thị
Niên đại: Tượng hậu phật và phần văn bia có niên đại năm thứ 15 niên hiệu Vĩnh Thịnh (Công lịch 1719) đời vua Lê Dụ Tông
Nguồn gốc xuất thân của nhân vật
Dựa theo nội dung minh văn, vị Hậu Phật được phụng thờ tại chùa Nành – Pháp Vân tự là mẹ thân sinh của Ninh Thọ hầu. Bia ghi họ Thạch Quý thị, song không rõ danh tính cụ thể. Bà là chính thất của Hiển cung đại phu, Tuyên Quang xứ Tán trị thừa chánh sứ, Tham nghị. Chức Tham nghị thuộc Thừa ty, có hàm Tòng ngũ phẩm. Theo lệ truy phong và phong ấm được quy định từ thời Hồng Đức, phẩm hàm của chính thất các quan văn thường thấp hơn chồng bảy bậc. Vì vậy, bà được phong tước Cẩn nhân, thuộc hàm Tòng cửu phẩm. Minh văn ca ngợi bà là người có đức hạnh, trong gia đình luôn giữ gìn gia phong, tận tâm nuôi dạy con cái; đối với dân chúng thì cư xử nhân hậu, đối với họ hàng thân tộc luôn giữ lễ, kính trên nhường dưới. Bởi những phẩm hạnh ấy, khi Ninh Thọ hầu nguyện bỏ tiền của, quyên góp ruộng tốt để lập Hậu Phật tại chùa, cung kính phụng thờ mẹ mình, các bậc kỳ lão trong địa phương đều đồng thuận. Từ đó, bà được phụng thờ tại chùa với danh hiệu Từ Khoan Cẩn nhân, hằng năm được dân làng kính cẩn dâng hương, phụng tế. Việc lập Hậu Phật không chỉ thể hiện lòng hiếu kính của Ninh Thọ hầu đối với thân mẫu mà còn phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng đối với người phụ nữ có đức hạnh, có công vun bồi gia phong và đối đãi nhân hậu với cộng đồng.
Tư thế, thần thái
Tượng hậu phật được tạc đang ngồi theo tư thế bán kiết già trên đài sen. Gương mặt nhân hậu, đức độ.
Trang phục, phụ kiện
Trang phục của tượng Hậu Phật bà Từ Khoan được thể hiện với nhiều lớp y phục, gồm áo viên lĩnh lót trong, váy quây ngang ngực, áo trực lĩnh đối khâm mặc ngoài cùng mũ bao đính và các đồ trang sức. Ở phần thượng thân, tượng mặc áo lót dạng viên lĩnh, còn gọi là áo cổ kiềng, trên bề mặt trang trí hoa văn chữ Vạn. Phía hạ thể là váy quây ngang ngực, phần dải buộc phía trước được tạo hình với cách thắt khá cầu kỳ, góp phần làm nổi bật cấu trúc và sự phong phú của trang phục. Phủ bên ngoài là lớp áo trực lĩnh đối khâm, được thể hiện với phần vạt mở phía trước, tạo nên nhiều lớp y phục chồng xếp đặc trưng. Mái tóc được tạo hình buông xõa, dài xuống phía sau, mang những nét tạo hình tiêu biểu của phong cách phụ nữ thời Lê Trung hưng. Trên cổ tượng bà Thạch Quý có đeo một chuỗi hạt kết hợp với vòng dạng kiềng, được điểm xuyết bằng các hạt châu và đá quý, tạo nên vẻ trang trọng, quý phái cho nhân vật được thờ phụng.
Địa điểm: chùa Nành (tên chữ là Pháp Vân tự, thuộc xã Phù Đổng, Hà Nội)
