Tên hiện vật: Bộ sưu tập đàn đá Đắk Sơn
Niên đại: Khoảng 3.500–3.000 năm cách ngày nay, tương ứng giai đoạn cuối thiên niên kỷ II đến đầu thiên niên kỷ I trước Công nguyên.
Địa điểm lưu giữ: Bảo tàng tỉnh Đắk Nông.
Địa điểm phát hiện: Phát hiện năm 2014 tại thôn Đắk Sơn, xã Nam Xuân, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông, khi người dân đào hố trồng tiêu.
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia năm 2024.
Đặc điểm nổi bật
Bộ sưu tập đàn đá Đắk Sơn gồm 16 thanh đàn đá (lithophone) thời tiền sử, trong đó có 11 thanh nguyên vẹn, 4 thanh gãy đôi và 1 thanh gãy ba nhưng đều có thể phục dựng nguyên dạng. Trọng lượng các thanh dao động từ khoảng 1,5 kg đến 6,2 kg. Các thanh đàn được chế tác từ đá phiến biến chất, có sự thống nhất về chất liệu, loại hình và kỹ thuật chế tác. Tuy nhiên, sưu tập đàn đá Đắk Sơn vẫn mang những đặc điểm riêng về cấu tạo và cách sắp xếp âm thanh, tạo nên sự khác biệt so với các bộ đàn đá khác ở Nam Tây Nguyên và Đông Nam Bộ như Lộc Hòa (Bình Phước), Bình Đa (Đồng Nai) hay Đa Kai (Bình Thuận). Trên bề mặt hiện vật còn bảo lưu rõ các dấu tích kỹ thuật chế tác cổ, bao gồm những vết ghè tạo dáng, chỉnh sửa và trau chuốt ở giai đoạn cuối. Đặc biệt, phần đầu nhiều thanh đàn được ghè đẽo thành dạng thẳng, hơi nhọn hoặc cong hình cung, góp phần tạo nên âm sắc đặc trưng của từng thanh đàn.
Kỹ thuật
Đàn được chế tác từ đá phiến biến chất, bằng kỹ thuật ghè, đẽo, tu chỉnh và trau chuốt. Các dấu vết chế tác cho thấy kỹ thuật tạo hình tinh tế, đồng thời việc sắp xếp các thanh theo tần số âm thể hiện kinh nghiệm âm nhạc của cư dân tiền sử.
Giá trị
Là nhạc cụ tiền sử độc đáo, phản ánh trình độ kỹ thuật chế tác đá và đời sống tinh thần của cư dân cổ Tây Nguyên. Đàn đá đồng thời có ý nghĩa nghi lễ, văn hóa và nghệ thuật, góp phần làm rõ lịch sử văn hóa bản địa khu vực Tây Nguyên.
Nguồn ảnh: sưu tầm
