Niên đại: Văn hóa Chăm Pa, thế kỷ VIII – IX
Chất liệu: Đá sa thạch màu xám đen
Kích thước: Cao 61 cm
Trọng lượng: 13 kg
Loại hình: Tượng Avalokitesvara (Bồ tát Quán Thế Âm)
Đơn vị lưu giữ hiện nay: Bảo tàng tỉnh Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng)
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, Quyết định số 1712/QĐ-TTg ngày 31/12/2024.
Giới thiệu bảo vật
Tượng Avalokitesvara Bắc Bình là tác phẩm điêu khắc Phật giáo tiêu biểu của văn hóa Chăm Pa, có niên đại thế kỷ VIII – IX. Tượng được chế tác từ đá sa thạch màu xám đen, cao 61 cm, nặng 13 kg, là hiện vật có giá trị trong nghiên cứu lịch sử nghệ thuật Chăm Pa và quá trình giao lưu văn hóa ở khu vực Nam Trung Bộ. Hiện vật đã bị gãy phần dưới cổ chân và mất một phần lớn cánh tay phải. Tuy nhiên, những bộ phận còn lại vẫn thể hiện các đặc điểm cơ bản về hình thể và nghệ thuật tạo hình. Nét độc đáo của tượng là sự kết hợp giữa phong cách điêu khắc Chăm Pa với những yếu tố gần gũi nghệ thuật điêu khắc đá vùng hạ lưu sông Mekong, thể hiện qua chất liệu sa thạch mịn màu xám đen và cấu trúc cung đỡ phía sau tượng tròn. Đây cũng là minh chứng cho quá trình giao lưu văn hóa giữa Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á, trong đó có vùng đất Nam Trung Bộ. Về lịch sử nghệ thuật, tượng là hiện vật tiêu biểu cho quá trình chuyển biến từ phong cách tạo hình thế kỷ VII – VIII sang các giai đoạn phát triển rực rỡ của nghệ thuật Chăm Pa, đặc biệt là phong cách Trà Kiệu (thế kỷ IX) và Đồng Dương (thế kỷ IX – X). Với những đặc điểm loại hình và nghệ thuật biểu tượng độc đáo, đây là hiện vật hiếm có trong hệ thống tượng thờ Chăm Pa có niên đại trước thế kỷ IX.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử – khảo cổ: Là tư liệu quan trọng phản ánh quá trình phát triển của văn hóa Chăm Pa và sự chuyển biến phong cách nghệ thuật tạo hình từ thế kỷ VII – VIII sang thế kỷ IX – X.
Giá trị nghệ thuật: Nổi bật với chất liệu sa thạch màu xám đen, cấu trúc cung đỡ phía sau tượng tròn và sự kết hợp giữa nghệ thuật Chăm Pa với những yếu tố tạo hình khu vực hạ lưu sông Mekong.
Giá trị văn hóa – tôn giáo: Phản ánh sự hiện diện của Phật giáo trong đời sống cư dân Chăm Pa, đồng thời thể hiện quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa Ấn Độ và Đông Nam Á.
Giá trị độc đáo: Là hiện vật quý hiếm, mang tính độc bản trong nhóm tượng tròn có niên đại trước thế kỷ IX, có ý nghĩa đặc biệt đối với nghiên cứu nghệ thuật điêu khắc Chăm Pa.
