Niên đại: Triều vua Tự Đức
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính 52 mm; độ dày: 2,8 mm; trọng lượng: 34,9 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền thưởng Tự Đức thông bảo – Quân quân thần thần phụ phụ tử tử có hình dáng tròn dẹt, tâm đục lỗ vuông, bao quanh bởi gờ viền mép ngoài và gờ viền lỗ vuông đúc nổi rõ nét. Chu vi đồng tiền chuẩn xác, bề mặt phẳng phiu, các đường gờ mép sắc gọn tạo nên kết cấu đồng đều và chắc chắn. Thân tiền đanh chắc, khối lượng đạt 34,9 gram cùng độ dày 2,8 mm mang lại cảm giác đầm tay.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Tự Đức thông bảo 嗣德通寳, xác định tiền được đúc dưới thời hoàng đế Tự Đức. Nét chữ vuông vức, chân phương và phân bổ cân xứng trên nền lòng tiền.
Mặt sau lưng tiền đúc nổi 8 chữ Hán: Quân quân thần thần phụ phụ tử tử 君君臣臣父父子子, bố cục theo lối liên đọc xoay vòng ngược chiều kim đồng hồ quanh lỗ vuông trung tâm. Cụm từ bắt nguồn từ thiên Nhan Uyên trong sách Luận Ngữ: Vua cho ra vua, tôi cho ra tôi, cha cho ra cha, con cho ra con, phản ánh tư tưởng chính trị và luân lý xã hội cốt lõi của Khổng giáo về chính danh và trật tự cương thường. Tám chữ được sắp xếp hài hòa, nét chữ thanh thoát và đúc nổi rõ ràng.
Hiện vật được triều đình đúc làm tặng phẩm danh dự ban thưởng cho các bậc đại thần, quan lại và hoàng thân quốc thích có công tích phụng sự triều đình, đặc biệt là những tấm gương trung quân ái quốc và mực thước về đạo đức phong hóa.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật phản ánh chế độ ban thưởng và hệ thống điển lễ dưới thời hoàng đế Tự Đức 1847 – 1883, ghi dấu nỗ lực chấn hưng luân lý cương thường nhằm duy trì kỷ cương trật tự nhà nước phong kiến ở nửa sau thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện trọn vẹn tư tưởng chính thống của Nho giáo về thuyết Chính danh định phận; minh văn là chuẩn mực đạo đức xã hội cao nhất, khẳng định bổn phận và trách nhiệm tương hỗ giữa đấng quân vương với thần tử, giữa phụ thân với tử tức để giữ yên xã tắc.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ nghệ đúc kim loại chuẩn xác qua đường kính lớn 52 mm, độ dày 2,8 mm và gờ viền sắc cạnh; nghệ thuật bố cục 8 chữ Hán quanh tâm vuông đạt sự cân đối chặt chẽ, nét chữ Chân thư mực thước, chân phương và đĩnh đạc.
Giá trị độc đáo: Thuộc nhóm tiền thưởng mỹ hiệu 8 chữ quý hiếm mang tư tưởng Nho gia điển hình nhất của triều Nguyễn, nổi bật bởi cấu trúc minh văn đọc vòng ngược chiều kim đồng hồ kết hợp thông điệp đạo lý trị quốc – tề gia sâu sắc của hoàng đế Tự Đức.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
