Niên đại: Triều vua Tự Đức
Chất liệu: Kim loại đồng / hợp kim đồng
Kích thước: Đường kính 50 mm; độ dày: 3 mm; trọng lượng: 33,7 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền thưởng Tự Đức thông bảo – Mục mục, hoàng hoàng, tể tể, thương thương có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, bao quanh bởi gờ viền mép ngoài và gờ viền lỗ vuông đúc nổi rõ nét. Chu vi đồng tiền chuẩn xác, bề mặt phẳng phiu, thân tiền đanh chắc và dày dặn với độ dày 3 mm cùng trọng lượng 33,7 gram tạo cảm giác đầm tay.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Tự Đức thông bảo 嗣德通寳, xác định tiền được đúc dưới thời hoàng đế Tự Đức. Nét chữ vuông vức, chân phương và phân bổ cân xứng ở 4 hướng quanh tâm tiền.
Mặt sau lưng tiền đúc nổi 8 chữ Hán: Mục mục hoàng hoàng tể tể thương thương 穆穆皇皇濟濟蹌蹌, bố cục theo lối liên đọc xoay vòng ngược chiều kim đồng hồ quanh lỗ vuông trung tâm. Cụm từ bắt nguồn từ thi phẩm Đại nhã và Chu tụng trong Kinh Thi, miêu tả cảnh triều nghi trang nghiêm, rực rỡ, bề tôi đông đúc, tài năng và tề chỉnh tiến thoái theo đúng điển lễ cung đình. Tám chữ được sắp xếp hài hòa, nét chữ thanh thoát và đúc nổi rõ nét trên nền lòng tiền.
Hiện vật là tặng phẩm danh dự cao quý được triều đình đúc để ban thưởng cho các quan lại, tôn thất có công lao phụng sự xã tắc, hoặc dùng làm tặng vật cát tường nhân các dịp đại lễ khánh tiết và triều hội trang trọng chốn hoàng cung.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật phản ánh chế độ ân ban và hệ thống điển lễ dưới thời hoàng đế Tự Đức 1847 – 1883, ghi dấu sự kế thừa hoàn bị các quy chuẩn tiền thưởng mỹ hiệu của triều Nguyễn ở nửa sau thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện việc vận dụng nhuần nhuyễn thi liệu kinh điển Nho gia từ Kinh Thi vào mỹ thuật tiền tệ hoàng gia; minh văn ca ngợi cảnh tượng triều nghi mực thước, tôn nghiêm, quần thần tề chỉnh phụng sự minh quân vì sự thịnh trị của xã tắc.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện trình độ đúc đồng đạt độ chuẩn xác cao qua đường kính 50 mm, độ dày 3 mm sắc cạnh; nghệ thuật bố cục 8 chữ Hán quanh tâm vuông đạt sự cân đối chặt chẽ, nét chữ Chân thư mực thước, đĩnh đạc và tinh xảo.
Giá trị độc đáo: Thuộc nhóm tiền thưởng mỹ hiệu 8 chữ quý hiếm mang tư tưởng điển lễ cung đình của triều Tự Đức, nổi bật bởi cấu trúc minh văn đọc vòng ngược chiều kim đồng hồ ngợi ca vẻ đẹp chuẩn mực của chốn triều đường phong kiến.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
