Niên đại: Triều vua Lê Hiển Tông
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính: 23,5 – 26,5 mm; độ dày: 1 – 1,3 mm; trọng lượng: 3,15 – 3,3 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, mang đặc trưng của tiền tệ truyền thống phương Đông. Thân tiền được đúc bằng đồng, có đường kính từ 23,5 mm đến 26,5 mm, độ dày từ 1 mm đến 1,3 mm và trọng lượng dao động từ 3,15 gram đến 3,3 gram. Kích thước và độ dày tương đối mỏng, phù hợp với đặc điểm của tiền đồng lưu hành trong thời Lê Trung hưng.
Mặt trước tiền đúc nổi bốn chữ Hán: Cảnh Hưng thông bảo 景興通寳, bố cục theo lối tiền cổ truyền thống, các chữ được sắp xếp quanh lỗ vuông trung tâm. Nét chữ và hình thức thể hiện có thể khác nhau giữa các bản đúc, phản ánh sự đa dạng về kỹ thuật chế tác tiền trong thời kỳ này.
Mặt sau lưng tiền có các ký hiệu đa dạng, gồm chấm tròn hoặc chấm sao với một chấm hay hai chấm, dấu hình chữ thập (x) và hoa văn hình vành trăng. Vị trí và hình thức các ký hiệu không cố định giữa các đồng tiền. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến việc nhận diện các xưởng đúc hoặc phân biệt từng đợt đúc tiền, tuy nhiên cần thêm tư liệu đối chiếu để xác định chính xác ý nghĩa.
Tiền Cảnh Hưng thông bảo được đúc và lưu hành dưới triều vua Lê Hiển Tông (1740–1786), trong bối cảnh hoạt động sản xuất tiền tệ phát triển mạnh tại Thăng Long và nhiều địa phương. Bên cạnh tiền do chính quyền tổ chức đúc, hoạt động đúc tiền tư nhân cũng diễn ra rộng rãi, tạo nên sự phong phú về kiểu dáng và ký hiệu trên tiền. Những dấu hiệu ở mặt sau là đặc điểm đáng chú ý, góp phần phản ánh tính đa dạng trong hoạt động đúc tiền thời Lê Trung hưng.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Tiền Cảnh Hưng thông bảo có ký hiệu ở mặt sau phản ánh sự đa dạng của hoạt động đúc tiền dưới triều Lê Trung hưng. Hiện vật góp phần nghiên cứu tình hình sản xuất, lưu thông tiền tệ và công tác quản lý tiền đúc trong bối cảnh nhiều xưởng đúc cùng hoạt động vào thế kỷ XVIII.
Giá trị văn hóa: Đồng tiền thể hiện truyền thống sử dụng chữ Hán và niên hiệu hoàng đế trong chế tác tiền tệ Việt Nam thời quân chủ. Các ký hiệu ở mặt sau còn phản ánh phương thức đánh dấu hoặc phân biệt trong hoạt động sản xuất tiền, góp phần tìm hiểu tổ chức thủ công và văn hóa vật chất đương thời.
Giá trị nghệ thuật: Tiền mang đặc trưng của nghệ thuật đúc tiền đồng truyền thống, thể hiện qua bố cục chữ đúc nổi ở mặt trước và các ký hiệu tạo hình ở mặt sau. Những dấu chấm, dấu chữ thập và hoa văn vành trăng tạo nên sự đa dạng về hình thức, cung cấp tư liệu nghiên cứu kỹ thuật đúc và trang trí trên tiền cổ.
Giá trị độc đáo: Điểm nổi bật của hiện vật là hệ thống ký hiệu không đồng nhất ở mặt sau, gồm chấm tròn, dấu chữ thập và hoa văn vành trăng. Những dấu hiệu này tạo cơ sở phân loại, so sánh các biến thể tiền Cảnh Hưng thông bảo và nghiên cứu khả năng nhận diện xưởng đúc, qua đó góp phần làm rõ đặc điểm tiền tệ Việt Nam thế kỷ XVIII.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
