Tên hiện vật: Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa
Niên đại: Thế kỷ XIII, thời Trần.
Chất liệu: Đá tự nhiên, khắc trực tiếp trên vách đá hang động.
Số lượng: 1
Loại hình: Tranh khắc ma nhai.
Đơn vị lưu giữ: Động Liên Hoa, núi Cô Phong, chùa Phong Phú, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, năm 2026.
Giới thiệu bảo vật
Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa được tạo tác trực tiếp trên vách đá tự nhiên, thuộc khu vực chùa Phong Phú, núi Cô Phong, tỉnh Ninh Bình. Có niên đại từ thế kỷ XIII, bộ tranh gồm 18 hình khắc, bố trí cân đối trên hai vách động, mỗi bên chín hình. Mỗi vị La Hán mang tư thế, cử chỉ và thần thái riêng, thể hiện qua các hình tượng ngồi thiền, kết ấn, cầm tích trượng hoặc tràng hạt.
Các hình khắc được bao quanh bởi khung viền trang trí hoa văn dây cuốn; phía dưới có đài sen và bệ đỡ. Một số bức còn lưu giữ chữ Hán ghi danh xưng và trụ xứ của các vị La Hán. Những chi tiết này góp phần làm rõ đặc điểm tạo hình, quan niệm tín ngưỡng và sự tiếp nhận kinh điển Phật giáo trong đời sống văn hóa Đại Việt thời Trần.
Văn khắc ma nhai và bia đá tại di tích là những tư liệu quan trọng liên quan đến quá trình tu hành, trùng hưng Bảo Phúc nham và phát triển Phật giáo tại núi Cô Phong. Trong bối cảnh Phật giáo thời Trần phát triển mạnh mẽ, bộ tranh phản ánh sự phong phú của đời sống tôn giáo cũng như trình độ nghệ thuật tạo hình đương thời. Việc khắc trực tiếp lên vách đá tự nhiên khiến hiện vật trở thành một dấu tích đặc biệt, kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật, không gian hang động và cảnh quan núi đá.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Bộ tranh là chứng tích quan trọng về sự phát triển của Phật giáo Đại Việt thời Trần, góp phần tìm hiểu lịch sử tôn giáo và vai trò của vùng đất Ninh Bình trong đời sống văn hóa đương thời.
Giá trị nghệ thuật: Hệ thống 18 hình khắc thể hiện sự đa dạng về tư thế, thần thái và biểu cảm của các vị La Hán. Bố cục cân đối, hoa văn dây cuốn, đài sen và bệ đỡ tạo nên phong cách nghệ thuật Phật giáo đặc sắc.
Giá trị tôn giáo: Bộ tranh cung cấp tư liệu sớm về tín ngưỡng thờ La Hán ở Việt Nam, đồng thời phản ánh sự tiếp nhận và biến đổi các quan niệm Phật giáo trong bối cảnh văn hóa Đại Việt.
Giá trị kỹ thuật: Kỹ thuật khắc trực tiếp trên vách đá tự nhiên là đặc điểm nổi bật, khác biệt với các bộ tượng tròn và phù điêu La Hán bằng gỗ, đất luyện hoặc những chất liệu phổ biến ở các thời kỳ sau.
