Tên gọi và vị trí địa lý
Nằm tại bản Vặt, xã Mường Sang thuộc huyện Mộc Châu – tỉnh Sơn La ngày nay, chùa Chiền Viện hay Vát Hồng là một cái tên khá xa lạ và ít được nhắc đến trong số những địa danh ở Mộc Châu. Điều này tưởng không khó hiểu bởi cho đến nay chùa Chiền Viện chỉ còn là một đống gạch đứng yên….
Lịch sử và kiến trúc
Theo “Đại Nam nhất thống chí”, một bộ sách của Quốc sử quán triều Nguyễn được viết vào giữa thế kỷ XIX thì chùa Chiền Viện thuở đương thời là một kiến trúc Phật giáo lớn ở vùng rừng núi Tây Bắc. Khi tiến hành sửa chữa ngôi chùa vào năm 1908 ,về diện tích chùa vẫn được giữ nguyên như ban đầu, tường cũ được giữ nguyên và gia cố thêm, áp dụng kỹ thuật xây luồn tường; hệ thống cửa chùa xây cuốn vòm tạo sự mềm mại nhưng không kém phần vững chắc.
Bệ đặt tượng được xây bằng gạch chỉ khối đặc, theo hình đế tháp, mặt trên loe ra kiểu hình phễu, sau đó vát xuống và thu vào giữa thân. Ở đoạn này được tạo dáng 5 đường chỉ , trong đó có 2 đường được đắp nổi và 3 đường chỉ chìm. Mặt bệ thờ xây theo hình chữ nhật, hai bên có 2 đường bậc lên xuống, mỗi bên gồm 5 bậc, thông ra cửa hai bên tả, hữu. Phía trước bệ thờ được xây bục làm nơi đặt lễ. Phía trái của bục này còn có một bệ thờ, hình dáng và những đường trang trí bệ này rất giống với bệ đặt tượng xây theo kiểu “giật cấp” phía dưới xây to, phía trên thu nhỏ. Trong khuôn viên Chùa hiện nay còn một tấm bia ghi danh nhân dân khắp nơi trong vùng Tây Bắc, từ Hoà Bình, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu có công đức tôn tạo lại chùa. Bia làm bằng phiến đá xanh hình chữ nhật, với kích thước cao 99cm, rộng 64cm, dày 14cm, mặt được mài nhẵn để khắc chữ, phía trái được khắc dọc 45 dòng chữ Thái, phía phải được khắc dọc chữ Hán nôm.
Xếp hạng
Trải qua thời gian dưới tác động của thiên nhiên và con người, đến nay chùa Chiền Viện chỉ còn lại phế tích. Một số tượng Phật của chùa hiện nay đang được lưu giữ, bảo quản tại Bảo tàng tỉnh Sơn La, số còn lại bị thất thoát do nhiều nguyên nhân khác nhau. Cùng với một số công trình kiến trúc Phật giáo ở vùng Tây Bắc như: Tháp Mường Luân (tỉnh Điện Biên), Tháp Mường Bám (huyện Thuận Châu, Sơn La), Tháp Mường Và (huyện Sốp Cộp, Sơn La), thì chùa Chiền Viện là một phế tích quí hiếm còn lại ở tỉnh Sơn La đã được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh ngày 27/2/2012.
Tham Khảo
- http://dulich24.com.vn/du-lich-huyen-moc-chau/chua-chien-vien-id-6416
- https://www.aseantraveller.net/tin-tuc/857_di-tich-chua-chien-vien-son-la.html
- http://baotangsonla.vn/index.php?module=news&act=view&id=367
_____________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Chien Vien Pagoda, also known as Vat Hong, is located in Ban Vat, Muong Sang commune, Moc Chau district, Son La province today. It is one of the lesser-known and more remote landmarks in many people’s minds, as it remains only as silent ruins amidst the Northwest mountainous region.
According to the “Dai Nam Nhat Thong Chi,” a historical record from the mid-19th century, Chien Vien Pagoda was once a significant Buddhist structure. In 1908, the pagoda underwent repairs and preservation efforts using modern construction techniques, retaining its original walls and incorporating new methods like wall threading and vaulted doors for a soft yet sturdy architectural style.
The altars and statue pedestals within the pagoda are built from specialized bricks, designed to meet worship needs. Within the pagoda’s precincts, there is a green stone stele honoring those who contributed to its restoration, inscribed in both Thai and Han-Nom scripts to acknowledge their dedication.
Today, Chien Vien Pagoda exists solely as ruins preserved over time, with some Buddha statues safeguarded at the Son La Provincial Museum. Designated as a provincial-level historical and cultural relic since 2012, Chien Vien Pagoda stands as a rare and cherished remnant of Son La province, symbolizing the dedication to preserving the Buddhist cultural heritage of Northwestern Vietnam.
Tiếng Trung (Chinese)
禅院寺，又称作护红寺，位于今天的孙拉省木潮县苗宋乡瓦褹村。这是一个鲜为人知且与世隔绝的地方，仅存于西北山区的寂静废墟之中。
据《大南一统志》记载，禅院寺曾是19世纪中叶的一个重要佛教建筑。1908年，寺庙进行了修缮和现代化的保护工作，保留了原有的古墙，同时采用了新的建筑技术，如壁虫和圆拱门，使其更加柔和和坚固。
寺内供桌和佛像座基均由特制的砖砌成，符合供奉的需要。寺庙内，一块青石碑记录了重建寺庙的功臣，以泰文和汉喃文刻字，以表彰他们的贡献。
如今，禅院寺只是留存于时间中的废墟，一些佛像被保存在孙拉省博物馆。自2012年起，这座寺庙被列为省级历史文化遗址，是孙拉省珍贵的废墟之一，标志着西北越南佛教文化遗产的贡献和保护。
Tiếng Pháp (French)
Le temple Chien Vien, également connu sous le nom de Vat Hong, est situé à Ban Vat, commune de Muong Sang, district de Moc Chau, province de Son La aujourd’hui. C’est l’un des sites moins connus et plus éloignés pour beaucoup, car il ne reste que des ruines silencieuses au milieu des montagnes du Nord-Ouest.
Selon le “Dai Nam Nhat Thong Chi”, un ouvrage historique du milieu du XIXe siècle, le temple Chien Vien était autrefois une importante construction bouddhiste. En 1908, le temple a été réparé et préservé avec des techniques de construction modernes, conservant ses murs d’origine et incorporant de nouvelles méthodes telles que le filage des murs et des portes voûtées pour un style architectural doux mais robuste.
Les autels et les socles de statue du temple sont construits à partir de briques spécialisées, conçues pour répondre aux besoins du culte. Dans l’enceinte du temple, une stèle en pierre verte honore ceux qui ont contribué à sa restauration, inscrite en caractères thaïlandais et han-nôm pour reconnaître leur dévouement.
Aujourd’hui, le temple Chien Vien n’est plus que des ruines préservées au fil du temps, avec certaines statues de Bouddha conservées au Musée provincial de Son La. Classé comme un site historique et culturel provincial depuis 2012, le temple Chien Vien est un rare vestige précieux de la province de Son La, marquant l’engagement à préserver le patrimoine culturel bouddhiste du Nord-Ouest du Vietnam.
