Chùa Am Chúa là ngôi chùa nổi tiếng linh thiêng tại Việt Nam. Đây còn nơi không gian lưu trữ văn hóa đậm nét tâm linh của người dân Khánh Hòa. Chùa Am Chúa tọa lạc tại thôn Đại Điền Trung, xã Diên Điền, huyện Diên Khánh, Tỉnh Khánh Hòa.
Chùa Am Chúa cách thành phố Nha Trang khoảng 25km, được xây dựng trên một ngọn đồi có tên là núi Đại An (hay còn gọi là núi Dưa). Ngọn núi có độ cao 80m.
Lược sử
Chùa Am Chúa Am là nơi thờ Thánh Mẫu Thiên- Y-A- Na (hay còn gọi là Thánh mẫu Chúa Ngọc hoặc Thánh mẫu Po NaGar.
Thánh Mẫu là một nữ thần người Chăm, tương truyền theo Đại Nam nhất thống ghi lại: “Núi Đại Điền” trước kia gọi là núi chủ sơn, với thế núi cao, chu vi hơn trăm dặm. Đây là nơi linh thiêng của thánh mẫu cấm người vào hái củi, vì vậy cây cối um tùm, thường thấy ánh sáng thiên chiếu xuống.
Vào năm Tự Đức thứ 3, chùa được đổi tên thành chùa Am Chúa và được ghi vào điện thờ. Cảnh sắc cả chùa mang đậm hữu tình và đậm nét phong thủy. Chùa được mệnh danh là nơi đặt trên thế đất ” Tiền Thủy, Hậu Sơn”.
Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và Mỹ. Chùa Am Chúa là địa điểm kháng chiến của nhân dân xứ Trầm. Minh chứng, phía sau lưng Am Chúa còn lưu lại dấu tích của lô cốt và giao thông hào đá. Do thực dân Pháp xây dựng chiếm đóng.
Sự Tích về Thánh Mẫu Thiên Y A Na
Thánh Mẫu Chúa Ngọc rất linh thiêng được người Việt và dân tộc Chăm sùng bái và tín ngưỡng. Thường sự tín ngưỡng thường thể hiện trong đời sống tâm linh của người Nam Trung Bộ.
Theo dân gian ca ngợi, Thánh Mẫu Thiên Y A Na là người dậy dân chúng cách trồng lúa, làm ruộng, dệt vải cùng cùng cách chữa bệnh,… Tục xưa, Người bảo trợ cho mọi nghề nghiệp, Bà thường hiển linh để cứu nhân độ thể. Ngoài ra, Bà còn là vị phúc thần phù hộ cho việc buôn may, bán đắt, cầu mùa màng, trị dịch bệnh,.. Hầu như trong tất cả mọi ngành, nghề ở Nam Trung Bộ đều in đậm tín ngưỡng thờ bà..
Theo sự tích dân gian, Ngày Bà giáng thế (hạ giới) tại chùa Am Chúa vào ngày mùng 1 tháng 3 âm lịch. Ngày bà bay về trời vào ngày 23 tháng 3 âm lịch tại Tháp Bà. Đây là di tích đặc biệt linh thiêng của Người Việt và Người Chăm.
Kiến trúc và cảnh quan
Chùa Am Chúa có lối kiến trúc tương đồng so với các chùa khác tại Nha Trang. Chùa có lối cấu trúc thờ tự hợp tự. Nét đặc sắc trong công trình kiến trúc : Cổng Tam quan, mộ ông bà Tiều, Bia ký, miếu Sơn Lâm, miếu Ngũ hành, Chánh điện.
Cổng Tam quan bạn sẽ phải thể hiện lòng thành, tôn kính bằng cách trải qua 100 bậc tam cấp được lát đá hoa cương. Sau khi đến cổng chùa, nơi đặt một đôi rồng đá uy nghiêm trang trọng.
Cấu trúc chùa Am Chúa có đúc kết các hình tứ linh như:” Long, Lân, Quy, Phụng”. Đặc biệt gian bái đường còn có đôi câu đối bằng chữ Hán kể về sự tích của Thánh Mẫu. Giữa chính điện là nơi thờ Thánh Mẫu với 2 bên thờ tả và hữu ban liệt vị. Nổi bật nhất bên trong miếu chính là bức tượng của Bà Po Nagar. Tượng Bà được làm bằng đất nung, cao khoảng 1m, được đặt trang nghiêm trong khám thờ cao tới 1m5, trước tượng Bà có đặt một đôi hạc đứng trên lưng rùa, bên dưới có bàn thờ.
Nhìn chung cách bài trí tại đây vô cùng đơn giản, không cầu kì, được trang trí với trang phục, góc nhìn của văn hóa người Việt và người Chăm, tạo cho nơi đây một sự nhẹ nhàng và thanh thoát. Ngoài ra, tại đây còn có sắc phong của Vua Tự Đức dành cho Bà Thiên Y A Na với tựa “Hồng Nhơn phổ tế linh cảm diệu thông, Mặc tướng trang huy thượng đẳng thần” – điều này góp phần thể hiện giá trị văn hóa tâm linh đặc biệt của Thánh Mẫu dưới triều Nhà Nguyễn.
Tham Khảo
- https://nhatrangtoday.vn/di-tich-lich-su-van-hoa-am-chua-post69
- https://thodianhatrang.vn/am-chua-o-nha-trang
- https://vinpearl.com/vi/le-hoi-am-chua-dac-sac-le-hoi-co-truyen-tai-nha-trang-khanh-hoa
________________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Am Chua Pagoda, a sacred symbol of Vietnam, is located in Dien Dien commune, Khanh Hoa province, about 25km from Nha Trang city. Originally built to worship Thanh Mau Thien Y A Na, a deity of the Cham people, it has been revered and worshipped. Tradition has it that it is a sacred place where Thanh Mau forbade people from collecting firewood. Throughout history, the pagoda also served as a resistance base against French and American colonialism. Thanh Mau Thien Y A Na is highly revered and worshipped, believed to have taught people how to grow rice, farm, weave, and heal.
The architecture of the pagoda is distinctive with structures like the Three Gate Gate, Son Lam Temple, Ngu Hanh Temple, and Main Hall. The decoration inside the pagoda is simple yet refined, reflecting the culture of the Vietnamese and Cham people. Am Chua Pagoda is not only a historical landmark but also a sacred destination attracting numerous tourists and devotees who come to offer incense and learn about the local beliefs.
Tiếng Trung (Chinese)
Tiếng Pháp (French)
Le temple Am Chua, un symbole sacré du Vietnam, est situé dans la commune de Dien Dien, province de Khanh Hoa, à environ 25 km de la ville de Nha Trang. À l’origine construit pour vénérer Thanh Mau Thien Y A Na, une divinité du peuple Cham, il est depuis lors honoré et adoré. La tradition veut que ce soit un lieu sacré où Thanh Mau interdisait aux gens de ramasser du bois de chauffage. Tout au long de l’histoire, le temple a également servi de base de résistance contre le colonialisme français et américain. Thanh Mau Thien Y A Na est hautement vénérée et adorée, croyant avoir enseigné aux gens comment cultiver du riz, cultiver, tisser et guérir.
L’architecture du temple est distinctive avec des structures comme la porte des Trois Portes, le temple de Son Lam, le temple de Ngu Hanh et la salle principale. La décoration à l’intérieur du temple est simple mais raffinée, reflétant la culture des Vietnamiens et des Cham. Le temple Am Chua n’est pas seulement un monument historique mais aussi une destination sacrée attirant de nombreux touristes et dévots qui viennent offrir de l’encens et en apprendre davantage sur les croyances locales.
