Chùa Ban Phúc (Chùa Chìa – Hà Trung, Thanh Hoá)

Chùa Ban Phúc (Chùa Chìa – Hà Trung, Thanh Hoá)

Lược sử

Từ thị trấn Hà Trung theo Quốc lộ 1A ra phía Bắc độ 1km, rẽ trái qua đường sắt Bắc – Nam, đến công sở xã Hà Bình, đi 1,5km nữa là đến núi Mưng, nơi có chùa Ban Phúc. Chùa Ban Phúc (Ban Phúc tự) thuộc làng Đông Trung, xã Hà Bình, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá. Chùa Ban Phúc còn có tên gọi khác là chùa Chìa, gọi là chùa Chìa ở địa phương có hai loại ý kiến giải thích khác nhau. Có ý kiến cho rằng chùa Chìa nằm ở khu vực có ba ngọn núi Âm chìa ra là núi Nẫn (núi Chùa), núi Chìa Nam và núi Chìa Trung. Ý kiến khác thì cho rằng, chùa Chìa nằm ở khu vực giữa các làng Chìa Nam, Chìa Trung và Chìa Giáp.

Theo tài liệu còn lại ở địa phương, chùa Ban Phúc được xây dựng năm 1176 triều vua Lý Cao Tông. Chùa được xây dựng ở đầu núi Chùa (núi Nẫn). Ban đầu chùa lợp bằng cỏ tranh, tượng thờ bằng giấy dó trộn bột đất sét. Trong thời gian qua nhân dân ở khu vực chùa cũ khi làm vườn thỉnh thoảng còn tìm thấy các di vật và đồ thờ tự của chùa bằng đất. Vào thế kỷ XVII, chùa Ban Phúc di chuyển về núi Mưng, ở cuối làng Đông Trung hiện nay. 

Kiến trúc và hệ thống thờ tự

Chùa Ban Phúc hiện nay tọa lạc trên một khuôn viên đất rộng 4.250m2 ở chân núi Mưng. Các công trình kiến trúc của chùa bố trí hàng dọc theo thế đất của núi. Chùa chính xây bằng gạch, lợp ngói mũi hài, được xây dựng từ đầu thế kỷ XX. Bên tay phải là Nhà Tứ Ân, phía tay trái là Nhà Mẫu, kế tiếp là Tổ Đường. Tam quan chùa trước đây bằng gạch, bị đổ năm 1965, nhà chùa đã cho xây lại. Hiện nay, với sự đóng góp, công đức của khách thập phương, chùa Ban Phúc đang xây dựng lại Tam Quan cao hai tầng, trên có gác chuông. 

Nhà Tiền đường và Hậu cung chùa Ban Phúc kết cấu theo hình chữ nhị (=). Hai ngôi nhà bằng gạch, mái ngói xây áp sát nhau. Nhà Tiền đường dài 8,8m; rộng 6,4m, gồm ba gian với bốn vì khung gỗ, cột vuông, xà vuông. Phía ngoài hè Tiền đường xây vòm. Các cột cái hình vuông, mặt trước được khắc chìm hai đôi câu đối bằng chữ Hán.

Gian giữa Hậu cung được xây gạch với 5 bậc từ thấp đến cao (tính từ ngoài vào trong). Trên các bậc, bệ có đặt các tượng thờ Phật, Bồ Tát. Tiền đường và Hậu cung chùa Ban Phúc có rất nhiều bát hương cổ và đồ thờ. Đáng chú ý nhất ở đây là chiếc chuông đồng và trống đồng. Chiếc chuông đồng treo ở phía tay trái nhà Hậu cung, cao 0,60m; đường kính miệng 0,30m. Có 4 chữ Hán ở các ô chuông ghi: “Ban Phúc tự chung”. 

Từ ngoài nhìn vào, phía tay trái chùa chính Ban Phúc là Phủ thờ Thánh Mẫu. Phủ thờ Thánh Mẫu gồm hai tòa nhà mới được xây dựng bằng bê tông, gạch, lợp ngói. Cung trong (Hậu cung) rộng 3m; dài 8,8m là cung Tam tòa Thánh Mẫu. Ngồi ở giữa là Đệ nhất Thánh Mẫu Liễu Hạnh mặc sắc phục màu đỏ. Thấp hơn một chút là Mẫu Đệ nhị (Mẫu Thoải phủ) có sắc phục màu trắng. Tương ứng ở phía bên kia là Mẫu Đệ tam (Mẫu Thượng ngàn) có sắc phục màu xanh.

Cung ngoài là một ngôi nhà cột bê tông, xung quanh xây gạch, nhà có hai tầng mái, mái đổ bê tông, trên dán ngói mũi hài. Nhà gồm một gian, hai chái, kết cấu theo kiểu phương đình. Mỗi bề rộng 8,8m. Ở lớp bệ thờ thứ nhất (Cung ngoài) là tượng Vua cha Ngọc Hoàng. Tượng Ngọc Hoàng thượng đế mặc áo long bào, đầu đội mũ bình thiên, tay cầm hốt. Lớp tượng thứ hai là ba pho tượng ông hoàng, gồm ông Hoàng Bảy, mũ màu đen. Bên tay phải là ông Hoàng Mười mũ màu vàng, phía tay trái là ông Hoàng Bơ mũ màu trắng. 

Ở bên tay trái cung ngoài là ban thờ động Sơn Trang. Bên tay phải là ban thờ Đức Thánh Trần(Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn). Ở cung Đệ nhất Tam tòa Thánh Mẫu có bát hương bằng đồng có từ khi chùa Ban Phúc ở địa điểm núi Chùa. Tổ Đường chùa Ban Phúc có tượng thờ Đức Tổ Tây và tượng các vị sư trụ trì chùa này qua các thời. Đặc biệt ở Tổ Đường có 3 pho tượng thờ bằng đá có từ thời chùa Ban Phúc ở địa điểm núi Chùa. Ngồi giữa trên bệ cao nhất là Tổ Tây Thiên Đông Độ và Nhị vị thị giả. 

Chùa Ban Phúc không chỉ là nơi các nhà sư tu hành, các tín đồ Phật giáo làng Đông Trung và quanh vùng đến làm lễ mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa làng xã qua nhiều đời. Tìm hiểu chùa Ban Phúc có thể hiểu thêm về cấu trúc xã hội văn hóa vùng đất Đông Trung – Hà Bình trong bề dày lịch sử.

Chùa Ban Phúc được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 1994.

  • Trích theo cuốn Chùa xứ Thanh Tập II – Tác giả Đại Đức THÍCH TÂM ĐỨC – Xuất bản năm 2016 

 

 

 

Chấm điểm
Chia sẻ
chua-ban-phuc-thanh-hoa (1)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926