Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Bảo Sơn là một ngôi chùa nổi tiếng nằm trên khu đất thuộc Đội 3, thôn Lộc Thanh, xã Bình Minh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Với vị trí địa lý thuận lợi, chùa Bảo Sơn không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là điểm đến thu hút nhiều du khách và phật tử từ khắp nơi.
Nằm giữa khung cảnh thiên nhiên yên bình cùng với xóm làng tại thôn Lộc Thanh, chùa mang lại cảm giác thanh tịnh, an lành cho những ai tìm về để tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn. Chùa Bảo Sơn không chỉ góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa, tâm linh của vùng đất Quảng Ngãi mà còn là biểu tượng của sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên.
Lịch sử
Khởi thủy do một Hòa thượng trong Thiền Tông Lâm Tế khai sơn vào năm Khải Định thứ 3, Mậu Ngọ (1918). Công hạnh của Ngài được dân làng ngưỡng mộ quy y. Am Phật đầu tiên của Ngài trên đồi đất thấp được xây dựng thành ngôi “BẢO SƠN TỰ”. Ngài viên tịch, mộ tháp được xây đá ong, hiện còn tại Suối Nước Nóng thuộc cận sơn Trà Bồng, nhưng bia mộ đã phai mờ nét chữ. Trong kháng chiến chống Pháp (1945-1954), chùa đã bị hư hỏng.
Đến năm Mậu Tuất (1958), các Phật tử Phạm Ngõa, Huỳnh Cao, Mai Thị Khủng phát tâm hiến đất cúng dường Tam Bảo, có tổng diện tích 4000m2, để tái thiết Bảo Sơn Tự. Do đó, Khuôn hội Phật giáo địa phương, cùng các bậc thân hào nhân sĩ và bổn đạo vận động xây dựng chùa mới cách chùa cũ 150m về hướng Tây.
Chính thức khánh thành vào hai ngày 20 và 21 tháng 5 năm Giáp Thìn (1964). Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ngãi lúc bấy giờ cử Đại đức Thích Viên Giác về trụ trì. Đồng thời hình thành GĐPT Bảo Sơn, do Liên đoàn trưởng Võ Cứu phụ trách. Ngoài ra, các Hòa thượng Thích Hồng Ân, Thích Giải An,… từ Tỉnh hội thường về chùa hướng dẫn Phật sự.
Sau 1975, hòa bình vãn hồi, tập thể bổn đạo chùa Bảo Sơn liên tục có nguyện vọng lên các cấp thẩm quyền xin phép được trùng tu. Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi cũng đã có văn bản xác nhận nguồn gốc và đề nghị tạo mọi điều kiện thuận lợi vào ngày 24/6/2002.
Kiến trúc cảnh quan
Dựng lại ngôi chùa Bảo Sơn hơn 100 năm tuổi ở xã Bình Minh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đã trải qua nhiều biến cố, nhưng nhờ sự tận tâm của ông Nguyễn Đức Thắng, pháp danh Nguyên Quang, chùa đã được xây dựng lại. Từ năm 1993, sau khi nghỉ hưu, ông Thắng bắt đầu tu sửa chùa bằng những vật liệu đơn giản và thắp hương, dọn cỏ thường xuyên.
Sau khi được chính quyền địa phương và Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ngãi đồng ý, ông Thắng đã quyên góp kinh phí từ các mạnh thường quân và phật tử trên khắp cả nước. Với tổng số tiền hơn 4 tỷ đồng, ông đã xây dựng lại chùa Bảo Sơn, bảo tồn vết tích tượng Phật được che chở bởi cây bồ đề.
Hiện nay, chùa đã có những công trình kiến trúc gồm tòa Tam Bảo, nhà thờ Tổ cùng nhà tiếp khách. Bước từ ngoài đường vào đi qua cổng chùa đơn sơ là khoảng sân rộng thoáng mát, ta như lạc vào khu vườn thanh tịnh yên bình.
Tòa tam bảo xây dựng hình chữ Khẩu (口), với kiến trúc trùng thiềm điệp ốc hai mái, chính giữa có bảng tên là “Chùa Bảo Sơn”, kiến trúc hài hòa với nhiều trang trí đầu đao mái rồng cách điệu, chính giữa là cặp rồng đang hướng về bánh xe luân hồi. Trước Tam Bảo đặt tượng Di Lặc Bồ tát, bước vào trong Chính điện, bên phải gồm chuông và Ngài Hộ Pháp Khuyến Thiện, bên trái đặt trống và Hộ Pháp Trừng ác.
Sơ đồ bố trí tượng thờ Phật gồm 3 lớp:
Lớp thứ nhất: Đặt tượng Thích Ca Đản Sinh, bên trái Mục Kiều Liên Bồ tát và bên phải Địa Tạng Bồ tát.
Lớp thứ hai: Đặt tượng Thất Phật Dược Sư Đặt tượng Phật nhập niết bàn
Lớp thứ ba: Đặt tượng Thích Ca đản sinh
Đằng sau là khu vực nhà Tổ, có đặt tượng Sư Tổ Đạt ma và nhiều bức di ảnh của những Phật tử địa phương trong vùng.
Hiện Vật
Từ những năm 1965-1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ trở nên quyết liệt, bom đạn đã tàn phá toàn bộ Bảo Sơn Tự, chỉ còn pho tượng Phật mang đầy tỳ vết chiến tranh. Trước cảnh đổ nát tang thương ấy, bổn đạo tự nguyện thu dọn đống gạch vụn, hàn gắn lại pho tượng Phật, tạm thời tôn trí trên bệ gạch dưới gốc cây Bồ đề đứng giữa vườn chùa trống trãi.
Rồi thời gian lần lữa, cây Bồ đề tỏa ra hai nhánh cao to, như chiếc lọng phủ tàng che mưa đỡ nắng, bổn đạo cũng theo bóng thời gian mà tùy tâm dâng hương kính lễ. Rễ gốc cây Bồ đề mỗi ngày mỗi lớn, quấn chặt vào thân dưới pho tượng Phật, dính liền với bệ gạch rêu phong, tự nhiên định vị và trở thành bảo tích, diệu kỳ.
Tham khảo
- Lê Vinh Bổn, Khảo cứu, nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, 2/10/2012 https://levinhbon.com/2012/10/02/209/
- Báo VietNam.net, Ngôi chùa ở Quảng Ngãi có cội bồ đề che chở tượng Phật, Ngọc Lài, 10/4/2023
