Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Bôi tọa lạc tại xóm Bôi Cả, xã Nam Thượng, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình. Đây là ngôi cổ tự có lịch sử hình thành và phát triển từ lâu đời – là trung tâm sinh hoạt cộng đồng làng xã.
Lịch sử và nhân vật
Theo các cụ cao niên cho biết chùa được xây dựng vào thời Trần (đầu thế kỷ XIV). Chùa Bôi là một ngôi chùa khá thuần nhất của tôn giáo liên quan đến tín ngưỡng văn hóa bản địa, sự dung hợp, đan xen và hòa đồng với nhau phản ánh đời sống tâm linh phong phú, đa dạng, sự khoan dung, độ lượng, nhân ái của người Việt và tinh thần đoàn kết toàn dân tộc.
Chùa Bôi thờ các nhân vật mang yếu tố Phật giáo, được dung hòa với tín ngưỡng văn hóa dân gian bản địa của người Việt – Mường như tục thờ Bụt Đá, thờ Tam Tòa Thánh Mẫu và những người có công dựng chùa là hai anh em Đá Tìl và Đá Tấu.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Bôi trước kia có kiến trúc kiểu chữ Đinh, bao gồm nhà Tiền Đường và Thượng Điện. Chùa có kết cấu kiến trúc kiểu tiền Phật – hậu Thánh, là kiểu kiến trúc của lối tu Mật Tông, có khởi nguồn từ thời Lý – Trần. Trải qua nhiều biến động thăng trầm của lịch sử cùng với sự tác động của thiên nhiên, ngôi chùa cổ không còn nữa và một số đồ thờ tự bị hư hỏng, thất lạc. Năm 1997, bằng sự nỗ lực của chính quyền, nhân dân địa phương và các nhà hảo tâm đã công đức, hưng công để tôn tạo, xây dựng lại ngôi chùa 3 gian ngay trên nền móng cũ của ngôi chùa như ngày nay. Chùa quay về hướng Tây, được xây bằng gạch đỏ, đầu hồi bít đốc, mái lợp ngói sông cầu, vì kèo bằng gỗ đơn giản.
Lễ hội
Trước đây, lễ hội chùa Bôi diễn ra vào ngày 11 tháng Giêng hàng năm. Do nhiều yếu tố khách quan, đến nay, phần lễ và phần hội không còn được tổ chức. Tuy nhiên, nhân dân địa phương vẫn đến thắp hương vào những ngày Sóc, Vọng, coi đây như một địa điểm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng.
Xếp hạng
Nhằm bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc, ngày 15/1/2019, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 89/QĐ-UBND về việc xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh chùa Bôi.
Tham khảo
- Hồng Ngọc, “Chùa Bôi đón Bằng xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp Tỉnh”, báo Hòa Bình điện tử, ngày 21/3/2019, https://www.baohoabinh.com.vn/16/127381/Chua-Boi-don-Bang-xep-hang-di-tich-lich-su-van-hoa-cap-tinh.htm
- Nguyễn Ly, “Lễ trao bằng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh chùa Bôi, xã Nam Thượng, huyện Kim Bôi”, trang Thông tin điện tử Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hòa Bình, ngày 26/3/2019, https://sovanhoa.hoabinh.gov.vn/van-hoa/937-la-trao-ba-ng-di-ta-ch-la-ch-sa-v-n-ha-a-ca-p-ta-nh-cha-a-ba-i-xa-nam-th-a-ng-huya-n-kim-ba-i
