Tên gọi và vị trí địa lý

Chùa Bột Xuyên tên chữ Linh Quang tự, nằm ở thôn Bột Xuyên, xã Bột Xuyên, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Phía Tây giáp xã Mỹ Thành, huyện Mỹ Đức, Phía Nam giáp xã An Mỹ, huyện Mỹ Đức. Phía Bắc giáp xã Mỹ Thành, huyện Mỹ Đức. Ngày nay theo điều chỉnh địa giới năm 2025, địa phận chùa thuộc xã Phúc Sơn, thành phố Hà Nội, phía Đông giáp sông Đáy.

Linh Quang tự có nghĩa là ánh sáng linh thiêng, soi con đường tu hành và giác ngộ của phật tử. 

Lịch sử và nhân vật

Vùng đất Bột Xuyên có lịch sử lâu đời, trải qua nhiều biến động về địa giới và tên gọi qua các triều đại.

Xã Bột Xuyên được thành lập trong thời kỳ 1946 – 1954, trước kia, xã Bột Xuyên bao gồm các xã Bột Xuyên, Lai Cao và Phú Hữu. Năm 1836, xã Lai Cao đổi thành Lai Tảo do kiêng húy vua Gia Long. Khoảng năm 1926, xã Phú Hữu gồm 3 thôn: Phú Hữu, Phú Khê và Mỹ Tiên.
Trong thời kỳ dựng nước Văn Lang – Âu Lạc, vùng đất xã Bột Xuyên thuộc bộ Giao Chỉ, một trong 15 bộ của quốc gia. Đây là giai đoạn sơ khai, khi đơn vị hành chính còn đơn giản, phân bố chủ yếu theo cộng đồng bộ lạc. Vào thời Bắc thuộc, từ sau năm 179 TCN đến thời thuộc Tùy (602 – 618), vùng đất này thuộc quận Giao Chỉ. Đến thời Đường (618 – 905), đơn vị hành chính được đổi thành châu Giao Chỉ, trực thuộc An Nam đô hộ phủ, cơ quan cai quản toàn bộ đất nước ta khi đó.

Đầu triều Lý, vùng đất Bột Xuyên thuộc phủ Ứng Thiên, sau được nâng thành huyện Ứng Thiên. Năm Thuận Thiên thứ 5 (1014), huyện Ứng Thiên đổi tên thành Nam Kinh. Thời Trần (1226 – 1400), vùng đất này thuộc lộ Ứng Thiên, một đơn vị hành chính tương đương cấp tỉnh ngày nay.

Thời Minh thuộc (1407 – 1427), bị đặt dưới quyền cai trị của nhà Minh, địa bàn thuộc châu Uy Man, phủ Giao Châu. Thời Lê Thánh Tông (1460 – 1469), nhà Lê thực hiện cải cách hành chính, đặt huyện Chương Đức, thuộc phủ Ứng Thiên, thừa tuyên Sơn Nam.

Khoảng cuối thế kỷ XIX, hai huyện Hoài An và Chương Đức sáp nhập, đổi thành huyện Yên Đức và huyện Chương Mỹ, thuộc phủ Mỹ Đức. Tổng Viên Nội được chia thành hai: một thuộc huyện Yên Đức, một thuộc huyện Chương Mỹ. Từ cuối thế kỷ XIX đến khoảng năm 1890, xã Bột Xuyên, Lai Tảo (tổng Bột Xuyên) và xã Phú Hữu (tổng Viên Nội) đều thuộc huyện Yên Đức, phủ Mỹ Đức, tỉnh Hà Nội.

Thời Pháp thuộc, ngày 17/7/1888, Tổng thống Pháp ban sắc lệnh thành lập thành phố Hà Nội. Ngày 3/10/1888, Toàn quyền Đông Dương Guillaume Richaud ký Nghị định số 628, tách một số huyện, phủ của tỉnh Hà Nội và Hưng Yên để lập thành phố Hà Nội và các tỉnh mới. Địa giới Hà Nội khi đó mở rộng gồm phủ Hoài Đức và huyện Thọ Xương của phủ Hoài Đức cũ.

Ngày 29/5/2008, Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 5 đã thông qua Nghị quyết số 15 điều chỉnh địa giới hành chính Thủ đô, trong đó hợp nhất toàn bộ tỉnh Hà Tây vào thành phố Hà Nội. Từ ngày 1/8/2008, quyết định mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội chính thức có hiệu lực thi hành. Từ đây, Bột Xuyên là một trong 22 xã và thị trấn thuộc huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. 

Theo điều chỉnh địa giới năm 2025, địa phận chùa thuộc xã Phúc Sơn, thành phố Hà Nội. 

Chùa Bột Xuyên đến nay vẫn chưa xác định được chính xác thời điểm khởi dựng ban đầu của ngôi chùa, do thiếu tài liệu ghi chép cụ thể. Đến năm Bảo Đại thứ 4 (1928) ngôi chùa được xây dựng lại.  Đến năm 1988, chùa tiếp tục được tu bổ với việc xây dựng khu cổng và đường vào nội tự, hoàn thiện thêm không gian tổng thể.

Không chỉ là nơi thờ Phật linh thiêng, còn là địa điểm cách mạng đặc biệt trong thời kỳ tiền khởi nghĩa (1941-1942). Nhằm tránh sự truy lùng của thực dân Pháp, tại đây, đồng chí Văn Tiến Dũng, nguyên là uỷ viên bộ chính trị, bộ trưởng bộ quốc phòng, từng đóng giả làm nhà sư để hoạt động cách mạng (1988).

Trong sách Bác Hồ với Phật giáo có chép: “Nhận thức được vai trò của Phật giáo đối với hoạt động cách mạng, nhiều cán bộ, chiến sĩ cách mạng đã lựa chọn nơi sinh hoạt đạo Phật làm nơi hoạt động cách mạng, gây cơ sở cách mạng. Đồng chí Văn Tiến Dũng nhớ lại: “Cần phải có nơi kín đáo hơn để làm cơ quan hoạt động. Tôi bàn với lý B. và cuối cùng chúng tôi thỏa thuận xin ngôi chùa làng Bột Xuyên (huyện Mỹ Đức, Hà Đông – nay là Hà Nội) cách chỗ chúng tôi đang làm độ dăm cây số… Để chuẩn bị “đi tu”. 

Theo tiến sĩ Văn Việt hoa, là con gái Đại tướng Văn Tiến Dũng, khi bị đày ải đi Sơn La, trên đường áp giải về Hà Nội. Ông đã trốn thoát nhưng hoàn toàn mất liên lạc với Đảng, do bị nghi ngờ phản bội chính trị. Lúc này, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã quyết định đến chùa Bột Xuyên để nương nhờ cửa Phật và lấy tên là Sư Hà. Tại chùa, hàng ngày sư gõ mõ, tụng kinh, quốc đất làm nông, ngoài ra sư còn viết tài liệu tin truyền cách mạng. Sư cũng chính là người thành lập chi bộ đảng đầu tiên ở xã Hoà Xá, huyện  Ứng Hoà. 

Ngoài ra, chùa Bột Xuyên cũng chính là nơi đồng chí Hoàng Quốc Việt, một nhà lãnh đạo kiên chung, đã từng về nơi đây để công tác, đặc biệt vào năm 1942, ông trực tiếp đưa đồng chí rời Văn Tiến Dũng chùa, di chuyển đến địa điểm an toàn khác để tiếp tục hoạt động cách mạng trong giai đoạn mới. 

Ghi dấu sự kiện lịch sử này, vào năm 2022, hai đồng chí Văn Tiến Dũng và Hoàng Quốc Việt đã trở lại chùa, cùng trồng cây lưu niệm và chụp ảnh kỷ niệm, như một minh chứng sống động cho vai trò của chùa trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Trải qua thời gian lịch sử, ngôi chùa đã được trùng tu, tôn tạo nhiều lần, vào tháng 11 năm 2024, chùa tổ chức lễ đúc chuông, khánh thành Tam Quan, Nhà Mẫu, Nhà Lưu Niệm. 

Kiến trúc cảnh quan

Trải qua nhiều lần trùng tu, ngôi chùa trở nên khang trang, quy mô lớn, với kiến trúc được xây mới, hiện nay gồm: Tam Quan, Tam Bảo, Nhà Mẫu, Nhà Tổ, Nhà Lưu Niệm, Vườn Tháp. 

Tam Quan

Tam Quan chùa được xây dựng lại vào năm 2021, với quy mô lớn gồm cổng Tam Quan ở giữa, hai bên hai cổng phụ hai bên. Cửa giữa gồm 3 tầng mái chồng diêm, các tầng mái thu nhỏ dần khi lên cao, tạo vẻ thanh thoát. Hai bên cửa giữa có cầu thang dẫn lên tầng hai, lan can đắp họa tiết rồng cuốn mềm mại. Tại tầng hai bên trong có treo một quả chuông đồng. 

Hai cổng phụ hai bên, mỗi cổng gồm 2 tầng mái, trên tầng hai gồm 2 mái chồng diêm, tất cả các cột trụ cổng đều được đắp nổi câu đối bằng chữ Hán, các góc mái gắn hình rồng, phượng và họa tiết hoa lá cách điệu, mái lợp ngói mũi hài truyền thống, diềm mái uốn cong mềm mại, trên đỉnh mái có hình lưỡng long chầu nguyệt bằng xi măng đắp nổi.

Ngoài Tam Quan, cổng còn hai cổng phụ nằm gần Tam Quan, hai cổng này thường được sử dụng đi lại của phật tử, mỗi cổng phụ đều gồm 2 tầng, phía trên tầng hai có đắp nổi ngày 10-10-2021, đây là thời gian xây dựng lại công trình này. 

Qua Tam Quan là con đường bê tông chạy dài vào trong sân chùa, hai bên đường trông cây cối xung quanh.

Tam Bảo

Tam Bảo là khu thờ tự chính của chùa, được xây trên nền cao, có 7 bậc thang dẫn lên. Công trình gồm 3 gian hai chái, trong đó ba gian giữa làm lối ra vào, lắp hệ thống cửa gỗ bức bàn, hai gian bên xây kín và trổ cửa chữ Thọ. Phía trước, đầu hiên hai bên có hai trụ biểu cao, tổng thể kiến trúc theo kiểu chữ Đinh.

Bên trong Tiền Đường, ba gian giữa là không gian thờ tự chính, nổi bật với hệ thống cửa võng sơn son thếp vàng, kết cấu chồng rường, đầu cốn, kẻ suốt. Tại đây đặt tượng Hộ pháp kích thước lớn, tư thế ngồi trên bệ uy nghi, hai bên là ban thờ Đức Ông, Đức Thánh Hiền. 

Hậu Cung nối liền với Tiền Đường về phía sau, gồm 2 gian, bài trí nhiều lớp tượng: Tam Thế Phật, Cửu Long, Di Lặc… Các tượng có kích thước nhỏ, đều ngồi trên bệ. Không gian Tam Bảo được trang trí thêm hoành phi, câu đối chạm khắc chữ Hán, tạo nên vẻ trang nghiêm và cổ kính.

Mái Tam Bảo được lợp ngói mũi hài truyền thống, góc mái gắn hình con kìm, giữa nóc mái là hình hổ phù cõng bánh xe pháp luân. 

Nhà Tổ

Nhà Tổ nằm phía sau Tam Bảo, qua một sân nhỏ, là nơi tưởng niệm các vị trụ trì đã viên tịch của chùa. Công trình gồm hai nếp nhà chữ Nhất đặt song song trên cùng một nền, giữa hai nếp có rãnh thoát nước. Nền được xây cao, cùng hệ thống cột đá vuông tại hiên, cửa ra vào là cửa thượng song hạ bản, trang trí các họa tiết hoa văn. 

Quy mô Nhà Tổ gồm 7 gian, trong đó ba gian giữa làm không gian thờ tự, các gian bên dùng làm nơi nghỉ và sinh hoạt của sư trụ trì.

Bên trong, gian chính giữa thờ Bồ Tát, bên tả thờ Tổ Tăng, bên hữu thờ Quán Thế Âm Bồ Tát, hệ thống tượng thờ hiện đều là tượng mới, với dáng ngồi trên kệ. 

Nhà Mẫu

Ngoài ra, ở hai bên trái /phải Tam Bảo là hai dãy nhà mỗi nhà gồm 7 gian, bên trái là Nhà Mẫu có kiến trúc chữ Đinh, bên phải là Nhà Lưu Niệm. Công trình có kiến trúc đơn giản không trang trí hoa văn. 

Hiện vật

Hiện nay, chùa còn lưu giữ nhiều di vật quý giá có niên đại từ thời Nguyễn, tiêu biểu như:

1. Đôi nến đồng
2. Bát hương chạm hoa văn rồng chầu nhật nguyệt
3. Chuông đồng đúc năm 1929 (năm Kỷ Tỵ)
4. Hệ thống tượng thờ như: Tam Thế Phật, Phật Thích Ca, Phật Bà Quan Âm

Xếp hạng

Chùa Bột Xuyên đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia vào ngày 12 tháng 8 năm 1993, khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa to lớn của ngôi chùa.

English Translation

Name and Geographical Location

Bot Xuyen Pagoda, formally named Linh Quang Tu, is located in Bot Xuyen hamlet, Bot Xuyen commune, My Duc district, Hanoi city. To the west, it borders My Thanh commune; to the south, An My commune; and to the north, My Thanh commune. According to the administrative adjustment in 2025, the pagoda now belongs to Phuc Son commune, Hanoi city, with its eastern side adjoining the Day River.

“Linh Quang Tu” means “Sacred Light,” symbolizing the illumination that guides Buddhist practitioners on their path of cultivation and enlightenment.

History and Figures

The land of Bot Xuyen has a long history, having undergone numerous changes in administrative boundaries and names throughout various dynasties.

Bot Xuyen commune was established between 1946–1954. Previously, Bot Xuyen commune included Bot Xuyen, Lai Cao, and Phu Huu. In 1836, Lai Cao was renamed Lai Tao to avoid tabooing Emperor Gia Long’s name. Around 1926, Phu Huu commune consisted of three hamlets: Phu Huu, Phu Khe, and My Tien.

During the era of Van Lang–Au Lac, the land of Bot Xuyen belonged to the Giao Chi division, one of the 15 administrative regions. This was the primitive stage when administration was simple, based mainly on tribal communities. Under Chinese rule, from 179 BCE until the Sui dynasty (602–618), the area belonged to Giao Chi district. During the Tang dynasty (618–905), it became Giao Chi prefecture, under the Protectorate of An Nam.

In the early Ly dynasty, the land of Bot Xuyen was under Ung Thien prefecture, later elevated to Ung Thien district. In the 5th year of Thuan Thien (1014), Ung Thien district was renamed Nam Kinh. Under the Tran dynasty (1226–1400), the land belonged to Ung Thien circuit, equivalent to a present-day province.

During the Ming occupation (1407–1427), it was placed under Uy Man prefecture, Giao Chau. Under Le Thanh Tong (1460–1469), administrative reforms created Chuong Duc district, under Ung Thien prefecture, Son Nam province.

By the late 19th century, Hoai An and Chuong Duc districts were merged into Yen Duc and Chuong My, under My Duc prefecture. Villages like Bot Xuyen, Lai Tao, and Phu Huu were part of Yen Duc district, Hanoi province.

During French colonial rule, on July 17, 1888, the French President issued a decree establishing Hanoi city. On October 3, 1888, Governor-General Guillaume Richaud signed Decree No. 628, separating districts of Hanoi and Hung Yen to form new provinces and expand Hanoi’s boundaries.

On May 29, 2008, the 12th National Assembly passed Resolution No. 15 merging Ha Tay province into Hanoi. Effective from August 1, 2008, Bot Xuyen officially became one of the communes of My Duc district, Hanoi city. Following the 2025 boundary adjustment, the pagoda is under Phuc Son commune.

The exact founding date of Bot Xuyen Pagoda remains unknown due to the lack of records. It was rebuilt in 1928 (Bao Dai 4th year), renovated again in 1988, and expanded with a new gate and entrance road.

The pagoda was not only a sacred Buddhist site but also an important revolutionary base during the pre-uprising period (1941–1942). To evade French colonial pursuit, comrade Van Tien Dung (later Politburo member and Minister of Defense) disguised himself as a monk here.

In the book Ho Chi Minh and Buddhism, it is recorded that revolutionaries often used pagodas as safehouses. Van Tien Dung recalled: “We needed a more discreet place for our activities. I discussed with Ly B., and we finally agreed to request Bot Xuyen Pagoda, a few kilometers away…”

According to Dr. Van Viet Hoa, daughter of General Van Tien Dung, comrade Hoang Quoc Viet also once took refuge at Bot Xuyen Pagoda under the monastic name Monk Ha, where he practiced rituals while secretly writing revolutionary documents and establishing the first Party cell in Hoa Xa commune, Ung Hoa district.

In 1942, Hoang Quoc Viet personally arranged Van Tien Dung’s transfer from the pagoda to another safe location to continue revolutionary work.

To commemorate this, in 2022, both leaders were honored at the pagoda, where memorial trees were planted and photos taken.

Most recently, in November 2024, the pagoda held a bell-casting ceremony and inaugurated its new Tam Quan gate, Mother Goddess Hall, and Memorial House.

Architectural Landscape

After several renovations, the pagoda has grown in scale with structures including: Tam Quan gate, Main Sanctuary (Tam Bao), Mother Goddess Hall, Patriarch’s Hall, Memorial House, and Stupa Garden.

Tam Quan Gate

Rebuilt in 2021, it features a three-tiered central gate with side gates. The upper floors contain staircases and a bronze bell. Decorative motifs include dragons, phoenixes, and stylized floral patterns. Roofs are tiled with traditional curved edges, and the central ridge is adorned with two dragons flanking the moon.

Main Sanctuary (Tam Bao)

Built on an elevated foundation with 7 steps, it has three bays with side compartments, wood-paneled doors, and Chinese “Longevity” windows. Inside are large guardian statues, altars to Deities, and numerous Buddha images including Three Worlds Buddha, Maitreya, and Cuu Long.

Patriarch’s Hall (Nha To)

Behind Tam Bao, consisting of 7 bays, it commemorates past abbots. Inside, Bodhisattva and Patriarch statues are enshrined.

Mother Goddess Hall (Nha Mau)

Located to the left of Tam Bao, with a simple design. To the right stands the Memorial House.

Artifacts

The pagoda preserves many relics from the Nguyen dynasty, including:

• A pair of bronze candlesticks

• A dragon-carved incense burner

• A bronze bell cast in 1929

• Statues such as Three Worlds Buddha, Shakyamuni, and Avalokitesvara

Recognition

On August 12, 1993, Bot Xuyen Pagoda was officially recognized as a National Historical Site, affirming its great cultural and historical value.

中文翻译

名称与地理位置

勃川寺，字名灵光寺，位于河内市美德县勃川社勃川村。西邻美成社，南接安美社，北亦与美成社相邻。根据2025年行政区划调整，寺庙现属河内市福山社，东面濒临沱河。

“灵光寺”的含义是“神圣之光”，象征佛光普照，引导佛子走向修行与觉悟之道。

历史与人物

勃川地区历史悠久，历经多次政区和名称变更。

勃川社建立于1946年至1954年之间，最初包括勃川、莱高、富厚三个社。1836年，莱高因避讳嘉隆皇帝而改名为莱造。约1926年，富厚社由富厚、富溪、美仙三个村组成。

在文郎–甌雒时期，勃川地区属交趾部，是十五个行政区域之一。当时政区简陋，多依部落聚居而设。公元前179年至隋代（602–618），此地属交趾郡。唐代（618–905），改为交趾州，直属安南都护府。

李朝初期，勃川属应天府，后升为应天县。顺天五年（1014），应天县改名为南京。陈朝（1226–1400）时期，此地属应天路，相当于今之省级。

明朝占领（1407–1427）时，属威蠻州、交州府。黎圣宗（1460–1469）时期，行政改革设立章德县，隶属应天府山南承宣。

十九世纪末，怀安县与章德县合并为安德县与章美县，隶属美德府。当时勃川、莱造、富厚等村均属安德县、河内省。

法国殖民时期，1888年7月17日，法国总统颁布法令设立河内市。同年10月3日，印度支那总督纪尧姆·里肖签署第628号法令，将河内、兴安部分县府划出，成立新省并扩展河内。

2008年5月29日，第十二届国会第五次会议通过第15号决议，将河西省并入河内。自2008年8月1日起，勃川成为河内市美德县下属社。2025年调整后，勃川寺属福山社。

勃川寺的确切始建年代已不可考。**1928年（保大四年）**重建，1988年再次修缮，扩建山门与通道。

勃川寺不仅是佛教圣地，也是革命根据地。1941–1942年起义前夕，为躲避法国殖民追捕，文进勇同志（后为政治局委员、国防部长）曾化僧于此从事革命活动。

据《胡志明与佛教》记载，许多革命者选择寺庙作为秘密活动点。文进勇回忆：“我们需要更隐蔽的地方。我与李B商议，最终决定借用勃川寺…”

据文越花博士（文进勇之女）记载，黄国越同志亦曾在此避难，化名僧河，日常持经敲木鱼，兼耕作、撰写革命文献，并创立了和平社第一个党支部。

1942年，黄国越亲自安排文进勇转移至安全地点。

为纪念这一历史事件，2022年两位领导人被追忆于寺内，并植树留念。

2024年11月，寺庙举行铸钟、落成三关门、娘庙、纪念堂等典礼。

建筑景观

历经多次修缮，勃川寺规模宏大，建筑包括：三关门、三宝殿、娘庙、祖师殿、纪念堂、塔园。

• 三关门：2021年重建，中门三层重檐，侧门两层，饰龙凤与花草纹饰。屋脊有双龙戏月浮雕。

• 三宝殿：高台七级台阶，三间两厦，设大型护法像及多层佛像，如三世佛、弥勒、九龙佛。

• 祖师殿：位于三宝殿后，七间，供奉历代住持。

• 娘庙：在三宝殿左侧，右侧为纪念堂。

文物

现存文物多为阮朝遗物，主要有：

• 铜烛台一对

• 龙纹香炉

• 1929年铸铜钟

• 三世佛、释迦牟尼、观音像

等级

1993年8月12日，勃川寺被越南国家正式认定为国家级历史遗迹，彰显其重大历史与文化价值。

🇫🇷 Traduction française

Nom et situation géographique

La pagode Bot Xuyen, appelée en caractères chinois Linh Quang Tu, se situe au hameau Bot Xuyen, commune Bot Xuyen, district de My Duc, ville de Hanoï. Elle est bordée à l’ouest par la commune My Thanh, au sud par la commune An My, et au nord par la commune My Thanh. Selon le redécoupage administratif de 2025, la pagode relève désormais de la commune Phuc Son, ville de Hanoï, avec sa façade orientale donnant sur la rivière Day.

« Linh Quang Tu » signifie « Lumière sacrée », symbolisant la clarté divine guidant les fidèles bouddhistes vers la pratique et l’éveil.

Histoire et figures

Le territoire de Bot Xuyen possède une histoire ancienne, marquée par de nombreux changements de noms et de limites administratives.

La commune de Bot Xuyen fut créée entre 1946 et 1954, comprenant autrefois Bot Xuyen, Lai Cao et Phu Huu. En 1836, Lai Cao fut renommée Lai Tao par tabou impérial sous Gia Long. Vers 1926, Phu Huu regroupait trois villages : Phu Huu, Phu Khe et My Tien.

À l’époque de Van Lang–Au Lac, Bot Xuyen appartenait au district de Giao Chi, l’un des quinze territoires administratifs. Sous la domination chinoise (179 av. J.-C. – 618 apr. J.-C.), il fit partie du district de Giao Chi. Sous les Tang (618–905), il devint la préfecture de Giao Chi, rattachée au Protectorat d’An Nam.

Sous la dynastie Ly, Bot Xuyen dépendait de la préfecture Ung Thien, devenue ensuite district Ung Thien. En 1014, il fut renommé Nam Kinh. Sous les Tran (1226–1400), il faisait partie du circuit Ung Thien, équivalent à une province actuelle.

Sous l’occupation Ming (1407–1427), il releva de la préfecture Uy Man, Giao Chau. Sous Le Thanh Tong (1460–1469), des réformes instaurèrent le district Chuong Duc, dépendant de la préfecture Ung Thien, province Son Nam.

À la fin du XIXe siècle, les districts Hoai An et Chuong Duc furent fusionnés en Yen Duc et Chuong My, dépendant de la préfecture My Duc. Les villages Bot Xuyen, Lai Tao et Phu Huu relevaient alors de Yen Duc, province de Hanoï.

Sous la colonisation française, le 17 juillet 1888, un décret présidentiel créa la ville de Hanoï. Le 3 octobre 1888, le Gouverneur général Guillaume Richaud signa le décret n°628, détachant certaines subdivisions de Hanoï et Hung Yen pour former de nouvelles provinces et agrandir Hanoï.

Le 29 mai 2008, l’Assemblée nationale adopta la résolution n°15 intégrant la province de Ha Tay à Hanoï. Dès le 1er août 2008, Bot Xuyen devint officiellement une commune du district de My Duc, Hanoï. Selon l’ajustement de 2025, la pagode appartient à la commune Phuc Son.

La date exacte de fondation de la pagode est inconnue. Elle fut reconstruite en 1928 (4e année Bao Dai), rénovée en 1988, et agrandie avec de nouvelles portes et allées.

La pagode servit aussi de base révolutionnaire durant la période pré-insurrectionnelle (1941–1942). Le camarade Van Tien Dung (plus tard membre du Politburo et ministre de la Défense) y vécut déguisé en moine pour échapper aux Français.

Dans l’ouvrage Ho Chi Minh et le bouddhisme, il est relaté que les révolutionnaires utilisaient souvent les pagodes comme refuges. Van Tien Dung déclara : « Il nous fallait un lieu plus discret. Avec Ly B., nous avons convenu de demander la pagode de Bot Xuyen… »

Selon la docteure Van Viet Hoa (fille du général Van Tien Dung), le camarade Hoang Quoc Viet se réfugia également dans cette pagode, sous le nom monastique Moine Ha, menant vie religieuse tout en rédigeant des documents révolutionnaires et en fondant la première cellule du Parti à Hoa Xa, district Ung Hoa.

En 1942, Hoang Quoc Viet organisa personnellement le transfert de Van Tien Dung vers un autre site sûr.

En 2022, pour commémorer ces événements, des arbres furent plantés et des photos prises dans l’enceinte de la pagode.

En novembre 2024, la pagode organisa une cérémonie de fonte de cloche et inaugura le portique Tam Quan, le Temple de la Mère, et la Maison commémorative.

Architecture et paysage

Après plusieurs rénovations, la pagode comprend : le portique Tam Quan, le sanctuaire principal (Tam Bao), le Temple de la Mère, le Pavillon des Patriarches, la Maison commémorative, et le Jardin des stupas.

• Portique Tam Quan : reconstruit en 2021, trois niveaux au centre, orné de dragons et phénix.

• Sanctuaire principal (Tam Bao) : édifice surélevé avec statues de gardiens et multiples bouddhas (Trois Mondes, Maitreya, Neuf Dragons).

• Pavillon des Patriarches : situé derrière, consacré aux abbés défunts.

• Temple de la Mère : à gauche, tandis qu’à droite se trouve la Maison commémorative.

Objets conservés

Parmi les reliques (époque des Nguyen) :

• Paire de chandeliers en bronze

• Brûle-parfum décoré de dragons

• Cloche de bronze (1929)

• Statues du Bouddha des Trois Mondes, de Shakyamuni et de Guanyin

Classement

Le 12 août 1993, la pagode Bot Xuyen a été classée Monument historique national, confirmant sa valeur historique et culturelle exceptionnelle.

Tài liệu tham khảo

1. Đặng Văn Tu – Nguyễn Tá Nhí (2011), Địa chí Hà Tây,Nxb Hà Nội. 
2. Vũ Văn Quân (2022), Hồ sơ tư liệu văn hiến Thăng Long, tập 6, Nxb Hà Nội. 
3. Thích Thọ Lạc- Chu Văn Tuấn (2022), Bác Hồ với Phật giáo, Nxb Khoa học Xã hội. 
4. Chùa Bột Xuyên, kênh yotube Không gian văn hoá Mỹ Đức, đăng tải ngày 13/3/2025.