Tên gọi và vị trí địa lý

Chùa Cao, tên chữ là Bảo Quốc Tự, là một ngôi chùa cổ kính nằm tại thôn Giếng Cốc, xã Hạ Bằng, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội (nay thuộc xã Hạ Bằng, thành phố Hà Nội). Đây là một trong những ngôi chùa có giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh quan trọng của vùng đất xứ Đoài.

Về vị trí địa lý, chùa Cao nằm trong không gian làng quê thanh bình, bốn phía tiếp giáp với nhiều xã thuộc huyện Thạch Thất và huyện Quốc Oai: Phía Đông giáp xã Đồng Trúc và xã Cần Kiệm (huyện Thạch Thất), phía Tây giáp xã Tân Xã và xã Thạch Hòa (huyện Thạch Thất), phía Nam giáp xã Đồng Trúc (huyện Thạch Thất) và xã Phú Cát (huyện Quốc Oai), phía Bắc giáp xã Kim Quan (huyện Thạch Thất).

Với vị trí đắc địa, chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân địa phương mà còn là điểm đến linh thiêng cho du khách thập phương tìm về chiêm bái, thưởng ngoạn cảnh sắc và tìm hiểu về giá trị văn hóa  lịch sử đặc sắc của vùng đất này. 

Lịch sử và nhân vật

Theo tương truyền chùa Cao được xây dựng từ thời nhà Lý, đến thời Lê Trung Hưng (1533 – 1788), chùa được trùng tu tôn tạo và mang phong cách kiến trúc tiêu biểu của giai đoạn này. 

Xưa kia, chùa Cao là nơi quy tụ nhiều thế hệ Tăng Ni tu hành, đồng thời lưu giữ một kho sách lớn cùng hệ thống tượng Phật phong phú. Trong thời kỳ cách mạng và kháng chiến, chùa còn gắn liền với nhiều dấu mốc lịch sử quan trọng.

Ngày 25/8/1945, tại chùa đã diễn ra sự kiện sáp nhập xã Hạ Lôi và xã Bằng Trù, hình thành nên xã Hạ Bằng ngày nay. Đến năm 1946, chùa trở thành nơi đặt bệnh viện cứu chữa thương binh của Trung đoàn Thủ đô. Trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, từ tháng 7 đến tháng 9/1951, khi quân Pháp đóng quân tại chùa, nhiều hạng mục kiến trúc bị tàn phá, tượng Phật và đồ thờ bị chuyển đi nơi khác. Sau khi Pháp rút, nhân dân địa phương đã đưa tượng Phật trở về, tiếp tục phụng thờ, giữ gìn không gian tâm linh của ngôi chùa.

Trải qua nhiều biến cố của lịch sử và sự thăng trầm của thời gian, ngôi chùa từng bị xuống cấp trầm trọng và đã trải qua nhiều đợt trùng tu. Trong tiến trình bảo tồn, chùa từng được trùng tu vào năm 2009. Đến năm 2022, chùa tiếp tục được đầu tư tu bổ, tôn tạo với tổng kinh phí trên 37 tỷ đồng từ ngân sách thành phố Hà Nội, cùng sự đóng góp công đức của nhân dân, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm trong và ngoài xã. 

Đến năm 2024, lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo chùa Cao được tổ chức đúng dịp Đại lễ Phật đản. Ngày nay chùa Cao không chỉ là một di tích lịch sử  văn hóa, mà còn là chốn tâm linh thiêng liêng, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của cộng đồng.

Kiến trúc cảnh quan

Chùa Cao tọa lạc trên khu đất cao ráo, có khuôn viên rộng rãi, bao quanh chùa là khu dân cư làng Hạ Bằng, gắn bó mật thiết với đời sống tâm linh của người dân địa phương. 

Kiến trúc chùa bề thế, khang trang, được xây dựng theo lối “nội công ngoại quốc”, kiểu thức kiến trúc tiêu biểu của thời Hậu Lê (1428 – 1789). Tổng thể các hạng mục gồm: Tam Quan, Lầu Chuông, Bái Đường, Tam Bảo, Nhà Mẫu, Nhà Tổ, Tháp Mộ và nhiều hạng mục phụ trợ khác. Đặc biệt, nhiều hạng mục được dựng bằng đá ong, loại vật liệu truyền thống đặc trưng của vùng xứ Đoài.

Tam Quan

Tam quan chùa Cao mang đậm phong cách truyền thống của cổng chùa Việt Nam, được xây dựng bề thế, tinh xảo và uy nghiêm. Tổng thể kiến trúc gồm ba lối vào, trong đó lối chính ở giữa cao và rộng nhất, hai lối phụ hai bên có quy mô nhỏ hơn.

Cổng chính nổi bật với ba tầng mái, tạo cảm giác vững chãi, bề thế. Trên tầng cao nhất khắc ba chữ “Bảo Quốc Tự”, tên chữ của chùa, đặt trong khung hình long chầu chạm trổ tinh xảo. Hai cột trụ hai bên khắc câu đối chữ Hán ca ngợi đạo lý, công đức và cảnh giới thiền môn, nét chữ chạm khắc rõ ràng, sắc nét. Đỉnh mỗi trụ còn trang trí hình tượng bốn con chim phượng. 

Hai cửa phụ hai bên thấp hơn, mỗi cửa gồm hai tầng mái, hài hòa trong tổng thể kiến trúc. Các mái Tam Quan đều được lợp ngói mũi hài đỏ truyền thống, bốn góc mái uốn cong mềm mại, trên đỉnh gắn hình rồng chầu nguyệt cùng các linh thú. 

Từ Tam quan, nối liền với hệ thống tường bao, chạy bao quanh khuôn viên di tích, tạo nên không gian tách biệt và yên tĩnh. Bước qua cổng, con đường gạch dẫn thẳng vào sân trước Tam Bảo, mở ra cảnh quan khoáng đạt, thanh tịnh. 

Lầu Chuông

Bước qua cổng chùa, đi dọc theo con đường gạch, cách một khoảng là Lầu Chuông nằm ở vị trí trung tâm. Công trình được dựng trên 12 trụ cột vững chãi, thiết kế 2 tầng, tám mái, toàn bộ công trình dựng bằng gỗ. Các mặt lầu được để thoáng, vừa thông gió, vừa mở lối dẫn vào sân chùa. Chính giữa lầu treo một quả chuông kích thước lớn. 

Bái Đường

Qua khoảng sân rộng là đến tòa Bái Đường, được xây dựng hoàn toàn bằng đá ong, gồm 3 gian 2 chái. Ba gian giữa không xây tường, để thông thoáng  dẫn lối ra vào bên trong khu thờ tự, hai chái hai bên được xây kín bằng tường gạch. Trước mỗi đầu hồi có hai cột trụ cao tạo thế vững chãi. 

Tam Bảo

Cách Bái Đường một khoảng sân hẹp là tòa Tam Bảo, được kiến trúc theo kiểu chữ Công (工), gồm ba phần: Tiền Đường, Ống Muống và Hậu Cung. Kiến trúc sử dụng chất liệu đá ong đặc trưng, hệ thống cột kèo được bào trơn giản dị, mái lợp ngói ri truyền thống, tạo nên vẻ cổ kính và bền vững.

Bên trong Tam Bảo, hệ thống tượng thờ được bài trí theo thiền phái Bắc Tông. Tại Tiền Đường đặt tượng Hộ Pháp, Đức Thánh Hiền và Đức Ông. Nối tiếp là gian Ống Muống chạy dọc dẫn vào Hậu Cung  nơi thờ tự nhiều pho tượng Phật, sắp xếp theo thứ bậc cao thấp, thể hiện sự tôn nghiêm và chặt chẽ trong quy thức thờ tự.

Không gian Tam Bảo còn được điểm tô bằng hoành phi câu đối sơn son thếp vàng và hệ thống cửa võng chạm khắc tinh xảo, góp phần tạo nên vẻ đẹp trang trọng, lộng lẫy cho chính điện thờ Phật.

Nhà Tổ

Nằm ở phía sau Tam Bảo là Nhà Tổ, được xây dựng theo lối kiến trúc 3 gian đơn giản. Phía hiên ở hai bên là hai trụ biểu cân xứng, tạo điểm nhấn trang nghiêm cho công trình.

Tại lối ra vào, gian giữa sử dụng hệ thống cửa gỗ kiểu bức bàn, hai gian bên làm thượng song hạ bản. Bên trong mỗi gian được trang trí hệ thống cửa võng sơn thếp vàng cùng các bức hoành phi, câu đối. Trên ban thờ đặt các tượng thờ, đây là nơi tôn kính các vị thiền sư từng gắn bó và trụ trì tại chùa, góp phần lưu giữ truyền thống tu hành và đạo mạch Phật pháp qua các thế hệ.

Trên mái gắn bức đai tự khắc chữ Hán “Phụng Tổ Đường”. 

Nhà Mẫu

Kế bên Nhà Tổ là nhà thờ Mẫu, được xây dựng bằng gạch theo lối 3 gian 2 chái. Ba gian giữa để thông làm lối ra vào, còn hai chái xây tường kín, chính giữa trổ cửa chữ Thọ. Phía trước hiên đặt hai trụ biểu bằng đá ong tạo vẻ vững chãi. 

Bên trong là nơi thờ Mẫu là không gian thờ tự gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Nơi đây thờ Tam Tòa Thánh Mẫu gồm Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải cùng hệ thống tượng thờ Chầu Bà, Quan Hoàng, Cô, Cậu, Ngũ Hổ, Ông Lốt. 

Bàn thờ được bài trí trang nghiêm với ngai, khám thờ, bát hương, lư hương, đỉnh đồng, cùng nhiều đồ thờ tự. Không gian Nhà Mẫu được trang trí hoành phi câu đối, cửa võng, đại tự sơn son thếp vàng, kết hợp nghi trượng như lọng, tàn, kiệu, long đình, tạo nên vẻ linh thiêng và uy nghiêm. Đây cũng là nơi diễn ra các nghi lễ tín ngưỡng dân gian, đặc biệt là các nghi thức Đạo Mẫu như dâng lễ, hầu đồng, phản ánh sự giao thoa hài hòa giữa Phật giáo và tín ngưỡng bản địa trong đời sống tinh thần người Việt.

Trên mái lợp ngói mũi hài, giữa nóc mái đắp cuồng lửa và đôi kìm ở hai góc mái. 

Tháp Mộ

Trong khuôn viên chùa còn có khu Tháp Mộ với 3 tháp cổ: Tháp Bảo Quang, Tháp Tĩnh Lâm và Tháp Khai Cơ, là nơi an vị của các vị thiền sư, cao tăng có nhiều công lao xây dựng và gìn giữ chùa.

 Trong đó, Tháp Bảo Quang được dựng từ xa xưa, đến năm 1999 đã được trùng tu, tôn tạo. Tương truyền, một công chúa triều Lý từng tu hành tại chùa và cho xây dựng ngôi tháp này. Bên trong còn lưu bia đá gắn trên tường, có khắc dòng chữ: “Thái tuế Đinh Sửu niên, thất thập nguyệt, đông tiết cát nhật…”. Tháp Tĩnh Lâm hiện còn một tấm bia đá tạc vào năm Minh Mệnh thứ 4 (1828), ghi lại thân thế thiền sư Phan Thị Lý, người đã có công trùng tu chùa trong giai đoạn 1722 – 1742. Sau khi viên tịch tại chùa Phúc Lâm (Sài Sơn, Quốc Oai), nhân dân đã đưa ngài về chùa nhập tháp để tôn thờ, với ngày giỗ hằng năm vào mùng 10 tháng 11 Âm lịch.

Hiện vật

Chùa Cao hiện còn lưu giữ được một hệ thống tượng Phật quý hiếm, mang niên đại nghệ thuật thời Lê, tiêu biểu như tượng Tam Thế, A Di Đà, Tứ Thiên Vương, Văn Thù, Phổ Hiền… Các pho tượng được tạo tác công phu, đường nét chau chuốt, mềm mại, thể hiện chuẩn mực nghệ thuật thời kỳ này. 

Bên cạnh đó, trong chùa còn có nhiều di vật giá trị khác như bia đá, chuông có niên đại Thiệu Trị thứ 7 (1847), khánh, cửa võng, hoành phi, câu đối, phần lớn mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII – XIX. Đây là những hiện vật nổi bật, góp phần khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa của di tích.

Xếp hạng

Chùa Cao đã được xếp hạng là Di tích lịch sử – văn hóa vào ngày 30 tháng 6 năm 1998.

English Translation

Name and Geographical Location

Cao Pagoda, formally known by its Sino-Vietnamese name Bao Quoc Tu, is an ancient Buddhist temple located in Gieng Coc Hamlet, Ha Bang Commune, Thach That District, Hanoi City (now belonging to Ha Bang Commune, Hanoi). It is one of the temples with profound historical, cultural, and spiritual value in the land of Xu Doai.

Geographically, Cao Pagoda lies in a peaceful rural setting, bordered by many communes of Thach That and Quoc Oai Districts: to the East by Dong Truc and Can Kiem Communes (Thach That), to the West by Tan Xa and Thach Hoa Communes (Thach That), to the South by Dong Truc (Thach That) and Phu Cat (Quoc Oai), and to the North by Kim Quan Commune (Thach That).

Thanks to this strategic location, the pagoda is not only a spiritual center for the local population but also a sacred destination for pilgrims and visitors from all directions to worship, contemplate the landscape, and explore the unique cultural and historical heritage of this region.

History and Figures

According to tradition, Cao Pagoda was first constructed during the Ly Dynasty. During the Le Trung Hung period (1533–1788), it underwent restoration, acquiring architectural characteristics typical of this era.

In earlier times, the pagoda was home to many generations of monks and nuns, while also preserving a vast collection of Buddhist scriptures and a diverse system of statues. During the revolutionary and resistance periods, the pagoda was closely associated with important historical milestones.

On August 25, 1945, the merger of Ha Loi and Bang Tru Communes took place at the pagoda, leading to the formation of present-day Ha Bang Commune. In 1946, it became a military hospital for the Capital Regiment. During the anti-French resistance, from July to September 1951, when French troops occupied the pagoda, many architectural structures were destroyed, and Buddhist statues and sacred objects were relocated elsewhere. After the French withdrawal, the local population restored the statues to the pagoda and continued worship, safeguarding its sacred atmosphere.

Over time, the pagoda suffered severe deterioration and underwent several major restorations. Significant restoration occurred in 2009, and again in 2022 with an investment exceeding 37 billion VND from Hanoi’s municipal budget, alongside contributions from residents, enterprises, and benefactors both inside and outside the commune.

In 2024, the inauguration of the renovated Cao Pagoda coincided with the grand Vesak celebration. Today, it stands not only as a cultural and historical relic but also as a revered spiritual sanctuary closely linked with the spiritual life of the community.

Architectural Landscape

Cao Pagoda is situated on elevated terrain with a spacious courtyard. Surrounding it are the residential quarters of Ha Bang village, illustrating its deep-rooted connection with the spiritual lives of the local people.

The pagoda’s architecture is grand and dignified, designed in the Noi Cong Ngoai Quoc layout, a typical style of the Later Le Dynasty (1428–1789). The complex includes the Tam Quan Gate, Bell Tower, Front Hall (Bai Duong), Main Sanctuary (Tam Bao), Ancestor House (Nha To), Mother Goddess House (Nha Mau), Stupa Area (Thap Mo), and various auxiliary structures. Notably, many parts are built with laterite stone, a traditional material characteristic of the Xu Doai region.

Tam Quan (Main Gate)

The Tam Quan of Cao Pagoda reflects the traditional style of Vietnamese temple gates. It is imposing, finely crafted, and solemn. The architectural ensemble consists of three entrances: the central gate, which is the highest and widest, and two smaller side gates.

The main gate is distinguished by its three-tiered roof, creating a sense of solidity and grandeur. On the uppermost tier, three Sino-Vietnamese characters “Bao Quoc Tu” are inscribed within a carved frame of dragons in adoration. Flanking columns bear couplets in Chinese characters praising Buddhist virtues and wisdom, with inscriptions carved in clear, elegant strokes. Atop each column is the figure of four phoenixes.

The two side gates are lower and smaller, each with a two-tiered roof, harmonizing with the overall structure. The roofs are covered with traditional red tiles, with curved corners decorated with motifs of dragons gazing at the moon and other mythical creatures.

From the Tam Quan, a boundary wall extends around the pagoda complex, creating a secluded and tranquil atmosphere. Passing through the gate, a brick path leads straight to the forecourt of the Main Sanctuary, opening onto a spacious and serene scene.

Bell Tower (Lau Chuong)

Walking further from the main gate, along the brick path, one encounters the Bell Tower at the central axis. The tower is built on 12 sturdy wooden pillars, with a two-story, eight-roof design. The structure is entirely wooden, with open sides for ventilation and connection to the courtyard. At its center hangs a large bronze bell.

Front Hall (Bai Duong)

Beyond a broad courtyard lies the Front Hall, built entirely of laterite stone with three compartments and two wings. The central three compartments are left open to allow free passage into the worship area, while the two wings are enclosed by brick walls. Each gable front is supported by two tall columns, giving the structure a firm and balanced appearance.

Main Sanctuary (Tam Bao)

Separated from the Front Hall by a narrow courtyard, the Main Sanctuary follows the Chinese character 工 (Cong) layout, consisting of three sections: the Fore Hall (Tien Duong), the Intermediate Hall (Ong Muong), and the Rear Sanctuary (Hau Cung). Constructed with laterite stone, it features plain wooden columns, traditional tiled roofs, and exudes an atmosphere of antiquity and resilience.

Inside, statues are arranged according to the Mahayana (Northern) Buddhist tradition. At the Fore Hall stand statues of Dharma Protectors, Holy Sages, and Deities. The Intermediate Hall leads to the Rear Sanctuary, where multiple Buddha statues are enshrined in hierarchical order, reflecting solemnity and precision in Buddhist worship practices.

The hall is adorned with gilded wooden panels, carved archways, and red-and-gold couplets, contributing to its splendid and solemn appearance.

Ancestor House (Nha To)

Behind the Main Sanctuary lies the Ancestor House, a simple three-compartment structure. Its front porch features two symmetrical decorative columns that create a solemn impression.

The central compartment has traditional wooden panel doors, while the side compartments use vertical bar designs. Inside, gilded archways and inscribed panels enhance the sacred atmosphere. The altar houses statues of revered abbots and Zen masters who once guided the temple, preserving Buddhist lineage across generations.

The roof bears an inscription plaque with the Chinese characters “Phung To Duong” (Hall of Ancestors).

Mother Goddess House (Nha Mau)

Adjacent to the Ancestor House stands the Mother Goddess House, built in the style of three compartments with two wings. The central compartments remain open, while the wings are enclosed with walls, featuring the Tho (Longevity) character on the central doorway. Two laterite stone columns stand at the front, symbolizing solidity.

This hall is dedicated to the worship of the Mother Goddess, an integral part of Vietnamese spiritual belief. The altars honor the Tam Toa Thanh Mau (Three Mother Goddesses): Mau Thuong Thien (Mother of Heaven), Mau Thuong Ngan (Mother of Mountains and Forests), and Mau Thoai (Mother of Waters), along with various deities such as Chau Ba, Quan Hoang, Co, Cau, Ngu Ho (Five Tigers), and Ong Lot.

The altar is adorned with thrones, incense burners, bronze censers, and ritual objects. Red-and-gold panels, ceremonial palanquins, parasols, and canopies enrich the sacred atmosphere. It is also the site of folk religious rituals, particularly Dao Mau ceremonies such as offerings and spirit possession, representing the harmonious intersection of Buddhism and indigenous beliefs in Vietnamese spiritual life.

Stupa Area (Thap Mo)

Within the pagoda grounds lies a Stupa Area with three ancient stupas: Bao Quang, Tinh Lam, and Khai Co, where prominent monks and abbots are enshrined.

The Bao Quang Stupa, built long ago and restored in 1999, is traditionally said to have been commissioned by a princess of the Ly Dynasty who practiced at the pagoda. Inside is a stone stele inscribed with ancient Chinese characters: “Thai tue Dinh Suu nien, that thap nguyet, dong tiet cat nhat…”

The Tinh Lam Stupa preserves a stone stele carved in the 4th year of Minh Mang (1828), recording the life of Zen master Phan Thi Ly, who restored the pagoda between 1722–1742. After his passing at Phuc Lam Pagoda (Sai Son, Quoc Oai), villagers transferred his remains to Cao Pagoda and enshrined him in this stupa. His memorial day is observed annually on the 10th day of the 11th lunar month.

Artefacts

Cao Pagoda preserves a rare collection of Buddhist statues dating to the Le Dynasty, including statues of the Three Worlds (Tam The), Amitabha (A Di Da), the Four Heavenly Kings (Tu Thien Vuong), Manjushri (Van Thu), and Samantabhadra (Pho Hien). These works display meticulous craftsmanship, smooth lines, and refined artistry representative of the period.

Other relics include stone steles, a bronze bell cast in the 7th year of Thieu Tri (1847), ceremonial gongs, carved wooden panels, and gilded couplets, most of which reflect the artistic style of the 18th–19th centuries. These artefacts underscore the historical and cultural significance of the site.

Recognition

On June 30, 1998, Cao Pagoda was officially recognized as a Historical and Cultural Relic.

中文翻译

名称与地理位置

高寺，字名为“保国寺”，是一座古老的佛教寺庙，位于河内市石室县下榜社井谷村（今属河内市下榜社）。它是“西多艾”地区最具历史、文化和宗教价值的寺庙之一。

在地理位置上，高寺坐落于宁静的乡村环境中，四周与石室县和国威县的多个乡村接壤：东邻石室县同竹社和芹检社，西邻石室县新舍社和石和社，南邻石室县同竹社和国威县富吉社，北邻石室县金官社。

凭借这一地理优势，高寺不仅是当地民众宗教活动的场所，也是四方信众前来朝拜、观赏景色并探寻文化与历史价值的圣地。

历史与人物

相传高寺建于李朝时期。至黎中 hưng 年间（1533–1788），寺庙得以重修，并呈现该时期典型的建筑风格。

古时，高寺是历代僧尼修行之地，并保存大量佛典和丰富的佛像体系。在革命和抗战时期，高寺与许多重要历史事件紧密相关。

1945年8月25日，下黎社与榜侏社在寺内合并，形成今日的下榜社。1946年，高寺成为首都团的伤兵医院。在抗法时期，从1951年7月至9月，法军占据高寺，破坏了许多建筑，并迁走佛像与供具。法军撤退后，当地百姓迎回佛像，继续供奉，维系寺院的宗教氛围。

经历数百年的风雨与沧桑，高寺一度破败，后多次修缮。2009年曾大规模修复，至2022年又在河内市财政出资逾370亿越盾，并得到居民、企业和善信的捐助下，再次修缮。

2024年，修缮竣工典礼恰逢佛诞大典。如今，高寺不仅是一处历史文化遗迹，更是与社区精神生活息息相关的神圣佛教圣地。

建筑与景观

高寺建于高阜之地，院落宽广，四周环绕下榜村民居，与当地民众的精神生活紧密相连。

寺庙建筑宏伟庄严，依照“内工外国”格局布局，为后黎王朝（1428–1789）的典型风格。整体包括：三关门、钟楼、拜堂、三宝殿、祖堂、母庙、塔墓及其他附属建筑。特别之处在于，多数构筑物采用西多艾地区特有的红土石料。

三关门

高寺三关门体现了越南佛寺大门的传统风格，庄严雄伟，雕刻精美。整体由三道门组成，中间正门最高最大，两侧为较小的偏门。

正门为三层屋顶，气势稳重。顶部镌刻“三字”——“保国寺”，嵌于龙纹环绕的精美雕框之中。两侧石柱刻有汉文对联，颂扬佛理与功德，字体清晰流畅。柱顶雕饰四只凤凰。

两侧偏门较低，各为二层屋顶，与整体和谐一致。屋顶覆以传统红瓦，四角屋檐翘起，装饰以龙望月和灵兽造型。

从三关门向外延伸，围墙环绕寺院，形成幽静独立的氛围。入门后，一条砖路直通三宝殿前庭，景色开阔宁静。

钟楼

自山门入内，沿砖路前行，即至位于中轴线的钟楼。钟楼建于十二根坚固木柱之上，整体为二层八屋顶，全木结构，四面敞开，通风采光，并连接院落。楼中悬挂一口大钟。

拜堂

穿过宽阔庭院，即至拜堂，通体以红土石建造，三间两翼。中间三间敞开，无墙，以便通行，两翼封闭，砌以砖墙。两端各有高柱支撑，显得稳重端庄。

三宝殿

隔一小庭，即至三宝殿，布局呈“工”字形，包括前殿、中堂和后殿。主体结构采用红土石，柱梁简朴光滑，屋顶覆以传统瓦片，整体古朴而坚实。

殿内佛像依大乘佛教北宗规制排列。前殿供奉护法神、圣贤与佛教尊者，中堂通向后殿，供奉多尊佛像，分层而列，庄严肃穆。

殿内饰以鎏金楹联、雕刻精细的门屏，红金辉映，堂皇肃穆。

祖堂

三宝殿之后为祖堂，三间简朴。前廊两侧竖立对称石柱，增添庄重气氛。

中间设木板门，两侧为窗格式木门。堂内饰以鎏金楹联与牌匾，供奉历代主持与高僧塑像，象征佛法传承。

屋脊悬挂匾额，刻“奉祖堂”三字。

母庙

祖堂旁为母庙，三间两翼，中间敞开，两翼封闭，正门雕有“寿”字。前廊立两根红土石柱，稳固庄严。

此处供奉“圣母三殿”：上天圣母、山林圣母、水府圣母，并配祀朝婆、官黄、姑、舅、五虎、龙蛇等。

神龛陈设庄严，有宝座、香炉、青铜鼎及诸多祭器。殿内悬挂鎏金匾额与楹联，配以华盖、神舆、龙亭，气氛神圣庄重。此处亦为民间信仰仪式场所，特别是“道母”祭礼，如献供、请神，体现佛教与本土信仰的和谐交融。

塔墓

寺院内有三座古塔：保光塔、静林塔与开基塔，为历代高僧安息之所。

保光塔建于古时，1999年重修。传说一位李朝公主曾于此修行并建此塔。塔内嵌石碑，刻有汉字铭文：“太岁丁丑年，七十月，冬节吉日……”

静林塔存有铭刻于明命四年（1828）的石碑，记载禅师潘氏礼生平，他于1722–1742年间重修寺庙。其圆寂于国威县赛山福林寺，后由民众迎回入塔，每年农历十一月初十举行忌日祭祀。

文物

高寺现保存黎朝时期珍贵佛像群，如“三世佛”、阿弥陀佛、四天王、文殊、普贤等，雕刻精美，线条流畅，展现该时期艺术水准。

此外，寺中还藏有多件文物，如石碑、一口铸于绍治七年（1847）的铜钟、磬、牌匾、楹联，大多具十八至十九世纪艺术风格。这些文物凸显寺庙的历史与文化价值。

级别认定

1998年6月30日，高寺被列入“历史文化遗迹”名录。

Traduction Française

Nom et situation géographique

La pagode Cao, appelée en caractères Bao Quoc Tu, est un ancien temple bouddhique situé au hameau de Gieng Coc, commune de Ha Bang, district de Thach That, ville de Hanoi (aujourd’hui rattaché à la commune de Ha Bang, Hanoi). Elle constitue l’un des temples les plus riches en valeurs historiques, culturelles et spirituelles de la région de Xu Doai.

Sur le plan géographique, la pagode Cao se trouve dans un paysage rural paisible, bordée par plusieurs communes relevant des districts de Thach That et de Quoc Oai : à l’est par les communes de Dong Truc et de Can Kiem (Thach That), à l’ouest par Tan Xa et Thach Hoa (Thach That), au sud par Dong Truc (Thach That) et Phu Cat (Quoc Oai), et au nord par Kim Quan (Thach That).

Grâce à sa position privilégiée, la pagode est non seulement un lieu de culte pour les habitants locaux, mais également une destination sacrée pour les pèlerins et visiteurs, attirés par la contemplation, la beauté des paysages et la découverte des valeurs culturelles et historiques de cette terre.

Histoire et personnages

Selon la tradition, la pagode Cao fut édifiée sous la dynastie des Ly. Sous la période des Le Trung Hung (1533–1788), elle fut restaurée et adopta les caractéristiques architecturales de cette époque.

Autrefois, la pagode rassemblait plusieurs générations de moines et de nonnes, conservait une importante bibliothèque ainsi qu’un riche système de statues bouddhiques. Durant la Révolution et les guerres de résistance, elle fut liée à de nombreux événements historiques majeurs.

Le 25 août 1945, la fusion des communes de Ha Loi et de Bang Tru eut lieu au sein de la pagode, donnant naissance à l’actuelle commune de Ha Bang. En 1946, elle devint l’hôpital militaire du Régiment de la Capitale. Pendant la résistance contre les Français, de juillet à septembre 1951, l’occupation de la pagode par les troupes françaises provoqua d’importantes destructions et la dispersion des statues et objets de culte. Après leur retrait, les habitants ramenèrent les statues pour les réinstaller et préserver le caractère spirituel du lieu.

Au fil du temps, la pagode se détériora gravement et fit l’objet de plusieurs restaurations, notamment en 2009 puis en 2022, avec un investissement de plus de 37 milliards de dôngs provenant du budget municipal de Hanoi, complété par les contributions des habitants, des entreprises et des bienfaiteurs.

En 2024, l’inauguration des travaux de restauration de la pagode Cao coïncida avec la grande fête du Vesak. Aujourd’hui, la pagode est à la fois un monument historique et culturel, et un sanctuaire spirituel profondément lié à la vie communautaire.

Architecture et paysage

La pagode Cao est implantée sur un terrain surélevé, avec une vaste cour, entourée par les habitations du village de Ha Bang, ce qui illustre son lien étroit avec la vie spirituelle des habitants.

Son architecture imposante et élégante adopte le schéma Noi Cong Ngoai Quoc, une forme typique de la dynastie des Le postérieurs (1428–1789). L’ensemble comprend : le portail Tam Quan, la tour du clocher, la salle des prières (Bai Duong), le sanctuaire principal (Tam Bao), la maison des Ancêtres (Nha To), la maison de la Déesse-Mère (Nha Mau), la zone des stupas (Thap Mo), ainsi que divers bâtiments annexes. Nombre de structures sont bâties en latérite, matériau traditionnel caractéristique de la région de Xu Doai.

Portail Tam Quan

Le portail Tam Quan de la pagode Cao reflète le style traditionnel des entrées de temples vietnamiens. Majestueux, finement sculpté et solennel, il comporte trois passages : le portail central, le plus grand et le plus haut, et deux portails latéraux plus petits.

Le portail principal se distingue par sa toiture à trois étages, donnant une impression de solidité et de grandeur. Tout en haut figurent trois caractères sino-vietnamiens « Bao Quoc Tu », inscrits dans un cadre orné de dragons. Les colonnes portent des distiques en caractères chinois louant la voie bouddhique et les vertus spirituelles, gravés avec précision. Le sommet des colonnes est décoré de quatre phénix.

Les portails latéraux, plus bas, possèdent chacun une toiture à deux niveaux, en harmonie avec l’ensemble. Les toits sont couverts de tuiles rouges traditionnelles, aux angles recourbés, décorés de dragons et autres créatures mythiques.

Du Tam Quan, un mur d’enceinte entoure le complexe, créant un espace isolé et serein. Un chemin pavé mène de la porte principale à la cour avant du sanctuaire, ouvrant sur un paysage paisible et spacieux.

Tour du clocher (Lau Chuong)

En suivant l’axe principal depuis l’entrée, on atteint la tour du clocher. Celle-ci repose sur douze colonnes de bois solides, avec une structure à deux étages et huit toitures. L’édifice, tout en bois, est ouvert sur les quatre côtés, permettant ventilation et communication avec la cour. En son centre est suspendue une grande cloche de bronze.

Salle des prières (Bai Duong)

Au-delà d’une vaste cour s’élève la salle des prières, construite entièrement en latérite. Elle comprend trois travées et deux ailes. Les trois travées centrales sont ouvertes pour faciliter l’accès, tandis que les ailes sont fermées par des murs de briques. Chaque pignon est soutenu par deux colonnes élevées, conférant à l’édifice stabilité et solennité.

Sanctuaire principal (Tam Bao)

Séparé de la salle des prières par une petite cour, le sanctuaire principal adopte la disposition en caractère 工 (Cong), comprenant trois parties : le pavillon avant (Tien Duong), le pavillon intermédiaire (Ong Muong), et le sanctuaire arrière (Hau Cung). Construit en latérite, il se caractérise par des colonnes en bois lisses, un toit en tuiles traditionnelles, et une atmosphère ancienne et robuste.

À l’intérieur, les statues sont arrangées selon la tradition du bouddhisme mahayana (école du Nord). Le pavillon avant abrite les statues des Protecteurs du Dharma, des Sages et des Divinités. Le pavillon intermédiaire conduit au sanctuaire arrière, où de nombreuses statues de Bouddha sont installées en ordre hiérarchique, reflétant la rigueur et la solennité des pratiques cultuelles.

L’espace est embelli par des panneaux laqués et dorés, des portiques sculptés et des distiques, renforçant son caractère majestueux.

Maison des Ancêtres (Nha To)

Derrière le sanctuaire principal se trouve la maison des Ancêtres, construite selon un plan simple de trois travées. Deux colonnes décoratives symétriques ornent son avant-corps, ajoutant à la solennité.

La travée centrale est dotée de portes en bois massif, les deux latérales de panneaux ajourés. À l’intérieur, des portiques dorés, panneaux et inscriptions ornent l’espace. L’autel abrite les statues des anciens maîtres et abbés, perpétuant la tradition bouddhique.

Le toit porte une plaque avec l’inscription en caractères chinois « Phung To Duong » (Salle des Ancêtres).

Maison de la Déesse-Mère (Nha Mau)

À côté de la maison des Ancêtres se trouve la maison de la Déesse-Mère, construite en briques, avec trois travées et deux ailes. Les travées centrales restent ouvertes, tandis que les ailes sont fermées, la porte principale portant le caractère « Longevité ». Deux colonnes en latérite se dressent à l’avant, renforçant son aspect solide.

Cet édifice est consacré au culte de la Déesse-Mère, lié à la religion vietnamienne. On y vénère les Trois Saintes Mères : Mau Thuong Thien (Mère du Ciel), Mau Thuong Ngan (Mère des Montagnes et Forêts), et Mau Thoai (Mère des Eaux), ainsi que diverses divinités : Chau Ba, Quan Hoang, Co, Cau, Ngu Ho (Cinq Tigres), Ong Lot.

L’autel est richement décoré : trônes, encensoirs, brûle-parfums en bronze, objets rituels. L’espace est orné de panneaux dorés, de bannières, de dais et de palanquins, créant une atmosphère sacrée. C’est également le lieu de cérémonies populaires, notamment les rituels du Dao Mau tels que les offrandes et les séances de transe, illustrant la fusion harmonieuse entre le bouddhisme et les croyances indigènes.

Zone des stupas (Thap Mo)

Dans l’enceinte de la pagode se trouvent trois stupas anciens : Bao Quang, Tinh Lam et Khai Co, abritant les reliques de maîtres bouddhiques ayant contribué à la construction et à la préservation du lieu.

Le stupa Bao Quang, érigé jadis, fut restauré en 1999. Selon la tradition, une princesse de la dynastie Ly aurait pratiqué dans ce temple et commandé la construction de ce stupa. À l’intérieur subsiste une stèle de pierre gravée de caractères anciens.

Le stupa Tinh Lam conserve une stèle datée de la quatrième année du règne de Minh Mang (1828), relatant la vie du maître Phan Thi Ly, qui restaura la pagode entre 1722 et 1742. Après son décès au temple Phuc Lam (Sai Son, Quoc Oai), les habitants transférèrent ses reliques à la pagode Cao et l’inhumèrent dans ce stupa. Son jour de commémoration est célébré chaque année le 10e jour du 11e mois lunaire.

Objets et artefacts

La pagode Cao conserve un précieux ensemble de statues bouddhiques datant de l’époque des Le, parmi lesquelles : les Trois Bouddhas des Trois Mondes (Tam The), Amitabha (A Di Da), les Quatre Rois Célestes (Tu Thien Vuong), Manjushri (Van Thu), Samantabhadra (Pho Hien). Ces statues révèlent un travail artistique raffiné, aux lignes harmonieuses, représentatif de cette période.

Elle possède également d’autres objets de valeur : des stèles en pierre, une cloche en bronze fondue en 1847 (7e année de Thieu Tri), un grand gong, des portiques sculptés, des panneaux dorés, la plupart datés des XVIIIe–XIXe siècles. Ces objets confirment l’importance historique et culturelle du monument.

Classement

Le 30 juin 1998, la pagode Cao fut officiellement classée monument historique et culturel.

Tài liệu tham khảo

1. 1. Vũ Văn Quân (2022), Hồ sơ tư liệu văn hiến Thăng Long, tập 4, Nxb Hà Nội.
   2. Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo chùa Cao, xã Hạ Bằng, huyện Thạch Thất, Sở văn hóa và thể thao Hà Nội. 
   3. Trang nghiêm Lễ khánh thành chùa Cao- xã Hạ Bằng, Đài phát thanh Thạch Thất. 
   4. Chùa Cao (Bảo Quốc Tự), Xã Hạ Bằng Huyện Thạch Thất, Hà Nội. Di Tích Đã Được Xếp Hạng, Kênh youtube Binh Nguyên.