Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Cao Hải tọa lạc trong một không gian có địa thế và cảnh quan thiên nhiên đẹp, thuộc địa phận thôn Cao Hải, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng, tên chữ là “Chân Phúc tự”. Đây là ngôi làng gắn liền với những dấu tích về sự tàn sát dã man của quân Mã Viện sau cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng thoái trào năm 43.
Lịch sử – Kiến trúc
Hiện nay, chưa có tài liệu nào cho thấy thời gian khởi dựng chùa, chỉ biết chùa được xây nên nhằm đáp ứng nhu cầu tâm linh của người dân địa phương.
Chân Phúc tự được khôi phục theo kỹ thuật và vật liệu mới. Chùa có quy mô nhỏ, mặt chính của chùa quay về hướng Tây với kiến trúc chữ Đinh, gồm 3 gian tiền đường và 1 gian hậu cung được thiết kế đơn giản, bào trơn không trang trí. Phía Nam chùa còn tồn tại một ngôi mộ tháp, đây là nơi yên nghỉ của vị Sư Tổ có công khai hóa ánh sáng Phật pháp tại ngôi chùa này. Ngoài ra, trong khuôn viên chùa có hồ nước trong vắt tạo nên không khí thoáng mát cho ngôi chùa.
Hiện vật
Hiện vật cổ trong chùa còn lưu giữ không nhiều, chỉ còn 2 trong 3, trong đó, pho tượng của Bộ Tam Thế, pho Thích Ca sơ sinh có nghệ thuật tạo hình đẹp, gần với dòng tượng Bảo Hà – Đồng Minh (Vĩnh Bảo), tượng Mẫu và tượng các vị Sư Tổ đều được tạo tác với dáng vẻ khác nhau vô cùng độc đáo. Số lượng tượng Phật còn lại của ngôi chùa đang được tu chỉnh bổ sung.
Trước đây, chùa thờ Phật nguyên ở khu vực trường học của xã bấy giờ. Nay do quá trình khôi phục, quy tập hiện vật cũ của ngôi chùa như: 1 tháp sư Tổ, 3 bia đá hậu Phật bi ký ghi danh sách cá nhân có lòng hảo tâm quyên cúng vào ngôi chùa ở vị trí cũ. Bia hậu phật bia ký chữ Nôm, mòn mờ nhiều. Diềm hoa văn khắc trên trán và diềm bia có thể xác định niên đại vào thời Nguyễn, đầu thế kỷ 19.
Xếp hạng
Với những giá trị về văn hóa và lịch sử, năm 2005, Chùa Cao Hải được UBND thành phố Hải Phòng xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Thành phố.
Tài liệu tham khảo
- Thành đoàn Hải Phòng, Chùa Cao Hải, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, Số ra ngày 06/04/2023.
- Chùa cổ Hải Phòng, tập 2, Nxb Hải Phòng, 2017, tr 12,13.
__________________________
Các ngôn ngữ khác
1. English
Name and geographical location
Cao Hai Pagoda, whose Sino-Vietnamese name is Chan Phuc Tu, is situated in Cao Hai Hamlet, Tan Lien Commune, Vinh Bao District, Hai Phong City. The pagoda lies in a naturally beautiful landscape with a favorable topography. The village of Cao Hai itself is historically associated with the tragic massacre committed by Ma Yuan’s army after the fall of the Hai Ba Trung uprising in the year 43 CE.
History and architecture
There are no surviving records indicating the exact time of the pagoda’s construction, only that it was built to meet the spiritual needs of the local community.
Chan Phuc Tu has since been restored using modern materials and techniques. The pagoda is modest in scale, facing west, and follows the traditional Dinh-shaped layout — consisting of three front halls (Tien Duong) and one rear sanctuary (Hau Cung). The structure is simple and undecorated, with smooth-finished wooden beams.
To the south of the pagoda stands a stupa, which is the resting place of the founding monk who first propagated the Dharma here. Within the compound, a clear pond adds serenity and freshness to the atmosphere.
Artifacts
Few ancient relics remain in the pagoda today — only two of the original three sets of statues survive. Among them are statues from the Three Worlds Buddhas (Tam The) and a beautifully crafted statue of the Infant Shakyamuni Buddha (Thich Ca So Sinh), stylistically related to the Bao Ha – Dong Minh sculpture tradition of Vinh Bao. The Mother Goddess and Patriarch statues are also uniquely carved, each expressing distinct features and gestures. Other statues of the pagoda are being gradually restored.
In earlier times, the pagoda’s original Buddhist statues were worshipped in the area of the local communal school. During restoration, various old relics were relocated to the current site, including a Patriarch’s stupa and three stone steles titled Hau Phat Bi Ky, which record the names of benefactors who donated to the pagoda’s reconstruction. These steles, inscribed in worn-out Nom script with floral and cloud-pattern borders, date to the early Nguyen dynasty (early 19th century).
Recognition
For its historical and cultural significance, Cao Hai Pagoda was recognized by the People’s Committee of Hai Phong City as a Municipal-level Historical and Cultural Site in 2005.
2. Français
Nom et situation géographique
La pagode Cao Hai, dont le nom en caractères sino-vietnamiens est Chan Phuc Tu, se situe dans le hameau de Cao Hai, commune de Tan Lien, district de Vinh Bao, ville de Hai Phong.
Elle s’élève dans un environnement naturel harmonieux, au cœur d’un paysage pittoresque. Le village de Cao Hai est historiquement lié aux massacres perpétrés par l’armée de Ma Yuan après la chute de l’insurrection des deux sœurs Trung en l’an 43 de notre ère.
Historique et architecture
Aucun document ne précise la date exacte de la fondation du temple ; on sait seulement qu’il fut construit pour répondre aux besoins spirituels des habitants.
La pagode Chan Phuc Tu a été restaurée selon des techniques et matériaux modernes. De taille modeste, elle est orientée vers l’ouest et adopte un plan en caractère « Dinh » (丁), comprenant trois travées à l’avant et une salle postérieure. L’architecture est sobre, sans ornementation, les poutres étant polies et lisses.
Au sud du temple s’élève une tour funéraire abritant les reliques du moine fondateur, propagateur du bouddhisme dans cette région. Dans l’enceinte, un étang limpide apporte fraîcheur et sérénité au lieu.
Objets conservés
Peu de vestiges anciens subsistent à la pagode ; seuls deux ensembles de statues sur trois sont conservés. On y trouve notamment les Trois Bouddhas des Trois Mondes (Tam The) et une statue du Bouddha Shakyamuni enfant (Thich Ca So Sinh), d’un style proche de l’école de sculpture Bao Ha – Dong Minh de Vinh Bao. Les statues de la Déesse Mère et des Patriarches présentent chacune des traits originaux et expressifs. Les autres statues sont en cours de restauration.
Autrefois, les statues bouddhiques originelles étaient vénérées dans l’école communale. Lors des travaux de restauration, divers objets anciens furent rassemblés à l’emplacement actuel : une tour funéraire et trois stèles de pierre intitulées Hau Phat Bi Ky, gravées des noms des donateurs ayant contribué à la reconstruction du temple. Les inscriptions, en caractères Nom usés par le temps, sont entourées de motifs floraux et nuageux datant du début du XIXᵉ siècle (dynastie des Nguyen).
Classement
En raison de sa valeur historique et culturelle, la pagode Cao Hai a été classée Monument Historique et Culturel de niveau municipal par le Comité populaire de la ville de Hai Phong en 2005.
3. 中文繁體
名稱與地理位置
高海寺，字真福寺，位於越南海防市永保縣新聯社高海村，地勢優美，風光秀麗。此地相傳為公元四十三年馬援平定徵氏起義後屠戮之地，歷史悠遠。
歷史與建築
目前無文獻記載其創建年代，僅知為當地居民為滿足信仰需要而建。
真福寺以現代工法與材料重修，規模較小，面西而建，平面呈「丁」字形，由前三間正殿與一後殿組成，構造簡潔，梁柱光滑無飾。
寺南尚存一座僧塔，為開化此寺之祖師長眠之所。寺院內設一方清池，環境清幽，氣氛寧靜。
文物
寺中現存古物不多，僅留二組佛像。其一為三世佛，其二為釋迦誕生像，造型優美，風格近寶河–同明派雕塑。另有母像與祖師像，皆神態各異，雕工精湛。其餘佛像正陸續修復中。
昔日寺中佛像原供於社學舊址，後於修復時遷回現址，並收存舊物如祖師塔及三方《後佛碑記》。碑文記載善信捐資名錄，以喃字書寫，多已模糊，碑額及邊飾刻有花紋雲紋，推定為阮朝十九世紀初之作。
評級
高海寺以其歷史與文化價值，於二〇〇五年被海防市人民委員會列為市級歷史文化遺跡。
