Chùa Cổ Chất (Phổ Quang Tự) – Trực Ninh, Nam Định

Chùa Cổ Chất (Phổ Quang Tự) – Trực Ninh, Nam Định

Vị trí

Chùa Cổ Chất còn gọi là chùa Phổ Quang thuộc thôn Cổ Chất xã Phương Định huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định.

Lược sử

Năm 1104 thời Lý Nhân Tông xây chùa Dịch Diệp và chùa Cổ Chất.

Theo thần phả và sắc phong còn lưu lại ở đền Cổ Chất đều thờ ba vị tướng có công đánh giặc Chiêm thành vào thời Lý đó là các vị: Nguyễn Công Tham, Nguyễn Công Văn, Nguyên Công Phạn đã có công lớn đánh giặc và lập lên xóm làng ở địa phương.

Bấy giờ khu bãi sông dân đến tụ cư thành ấp lớn gọi là trang cổ Hiền, nghe tin Nguyễn Công Phạn quy y ở chùa Dịch Diệp, dân trang cổ Hiền rất vui mừng. Vì trước đây Nguyễn Công Phạn có công tâu với vua cho dân ở đây lập ấp nên mới cử người đến mời ông về thăm trang ấp. Nhân dân trang cổ Hiền (tức cổ Chất ngày nay) già trẻ gái trai kéo nhau đi đón Nguyễn Công Phạn đông như nêm cối. Cảm ơn tấm lòng thành kính của dân trang, ông mới cho vàng bạc để bà con xây dựng chùa Phổ Quang (chùa Cổ Chất) để làm nơi qua lại trụ trì. Lúc này ông đã lấy hiệu là Phạn Vũ thiền sư và đúc thêm chuông cho chùa Phổ Quang.

Kiến trúc

Năm 2003 trùng tu chùa và trang trí khuôn viên chùa Cổ Chất. Đây là ngôi chùa được xây dựng trên diện tích đất rộng lớn bao gồm nhiều hạng mục công trình như chùa, đền, phủ, đều có quy mô to lớn trong, đó chùa được xây dựng sớm nhất. Các kiến trúc đăng đối hài hoà, trước cửa chùa chồng diêm nhiều tầng tăng thêm vẻ bê thê cho công trình. Toà bái đường của chùa được xây rộng ra hai bên đê làm nơi thờ Đức Ông và Đức Anan. Mặt bằng chùa được bố trí theo chiều dọc dài trên 3m.

Từ cửa tam quan, theo con đường lát gạch rộng l,2m dài 3m là tới cửa chùa chính. Trước cửa chùa là một sân gạch mặt trước là ba cửa cuốn vòm, cửa chính rộng hơn cửa hai bên. Tương ứng bên trên được xây thêm tầng chồng diêm. Đặc biệt ở tầng chồng diêm thứ hai có đắp tượng tứ vị bồ tát và bát bộ kim cương bằng vôi vữa quay về bốn hướng. Tất cả các tượng này đều có cùng kích thước cao 0,95m nên từ xa ta đã có thể trông thấy. Tượng đắp cân đối, y phục mềm mại, mỗi khuôn mặt mang một nội tâm riêng. Đây là những pho tượng được đắp vào thời Nguyễn nhưng cũng có giá trị nhất định về mặt nghệ thuật. Phía trước của tầng chồng diêm thứ ba có đắp nổi ba chữ hán Phổ Quang Tự là hiệu chùa.

Tầng một phía trong thiết kế theo lối cuốn vòm được mở rộng ra phía hai bên. Nó được xây dựng với ba vòm cuốn tạo thành ba gian, mỗi gian đều có chiều dài lọng nhà là 7,6m rộng 3,3m. Ở gian chính giữa có hai pho tượng hộ pháp “Khuyến thiện và trừng ác” gian bên phải có bàn thờ Đức ông đối diện bên trái là bàn thờ Đức Anan. Giữa các gian đều có cửa cuốn thông sang nhau.

Tại mặt chính diện nằm dưới hệ thống vì kèo của gian thứ hai là bức chạm nổi giữa hai cột cái. Chính giữa có hai con rồng quay đầu vào nhau và tại trung tâm là mặt hổ phù. Con rông hơi ngăn nhưng được trạm đầy đủ, thân bô cục hợp lý nên vẫn tạo ra vẻ đẹp riêng của chúng. Mặt hổ phù được tạo dáng tương đối độc đáo, có khuôn mặt gần giống mặt người. Bộ mặt này chiều cao lớn hơn chiều ngang vị trí mặt mũi miệng bố trí hợp lý tuy có cách điệu để tạo ra vẻ dữ tợn như mắt tròn, miệng rộng có răng nanh. Phía trên mặt hổ phù cũng có hình mặt trời nhưng được trạm nhỏ và năm tách ra không liên quan gì đến đôi rồng phía dưới. Nằm ở vị trí hai bên và vê phía ngoài là hai con nghê được trạm nghiêng đang ngồi, mỗi con được bố trí ở trong một ô vuông. Phía dưới của toàn bộ mảng trạm này là mảng trạm vuông, thoáng bao gồm những mặt hổ phù và những dải như các dải băng vải.

Ở toà thượng điện của chùa Cổ Chất những mảng trạm và các bộ phận chạm khắc thời Hậu Lê còn khá nhiều được kết hợp nhuần nhuyễn vời phần kiến trúc đã tạo lên giá trị cho ngôi chùa. Với sự độc đáo về đề tài, đa dạng về các mô típ trang trí và với tay nghề vững vàng đầy sáng tạo đã góp phần làm cho các mảng chạm khắc ở đấy có phần hồn góp phần chứng minh cho một giai đoạn lịch sử mỹ thuật cũng như nền kiến trúc của dân tộc.

Chùa Cổ Chất chính là đại diện tiêu biểu cho nền văn hoá kiến trúc tâm linh Phật giáo Việt Nam nói chung và Phật giáo Nam Định nói riêng.

  • Tham khảo theo cuốn “Lịch sử Phật Giáo Nam Định” – NXB Tôn Giáo
5/5 (2 bình chọn)
Chia sẻ
Chua-Co-Chat-Truc-Ninh-Nam-Dinh (5)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926