Vị trí
Đình chùa Đô Quan thuộc xã Yên Khang, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Kiến trúc
Cũng như đình, các mảng chạm ở chùa là những đề tài được các nghệ nhân làng nghề thể hiện rất khéo léo. Đình chùa Đô Quan là một công trình kiến trúc tuy không đồ sộ, nhưng nhìn chung từ cấu kiện của phần mộc, đến bờ bảng, mái ngói, đặc biệt là các đề tài chạm khắc từ thế kỷ XVI-XVIII đã làm tăng giá trị của di tích. Các tòa ngang dãy dọc của đình, chùa có tới 30 gian lớn nhỏ, được xây dựng trên một khu đất cao rộng ở trung tâm xã tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người đến tham quan, chiêm ngưỡng.
Đình Đô Quan là di tích thờ Trần Nhân Trứ, một nhân vật xuất chúng thời Trần. Trần Nhân Trứ đã thuê thợ tạc tượng Phật, làm cột phướn dùng trong đại lễ và đặc biệt là làm bệ đá hoa sen đặt tại tòa tam bảo. Hơn 700 năm trôi qua, chiếc bệ đá vẫn còn tồn tại. Bệ đá hoa sen là một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc đá cầu kỳ, tinh tế ở đường nét, khoẻ mạnh ở kiểu dáng, phong phú về đề tài. Theo các nhà nghiên cứu đây là chiếc bệ đá hoa sen thời Trần duy nhất trên đất Nam Đính.Trần Nhân Trứ mất ngày 14 tháng 7 năm Quý Sửu (1313), thọ 93 tuổi, để lại niềm thương tiếc vô hạn cho họ tộc và nhân dân. Vua Trần Minh Tông nghĩ đến công phò giúp bốn triều vua của ông, nên sai Thừa chính Nguyễn Từ Loa và Thiền sư Quách Nhẫn về chùa Phúc Lâm làm lễ cầu siêu, phong cho ông làm Phúc thần.
Ngôi đình kiến trúc theo kiểu tiền chữ nhất, hậu chữ đinh, gồm tiền đường 5 gian, đệ nhị 3 gian và chính tẩm 3 gian. Tòa tiền đường được trùng tu vào năm Kỷ Hợi (1899), bộ khung bằng gỗ lim, mái lợp ngói nam. Tòa đệ nhị ba gian được thiết kế theo kiểu chồng rường, bẩy kẻ. Trên các bẩy, câu đầu, đầu xà chạm rồng, hoa lá cách điệu mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Phía trong tòa đệ nhị là ba gian chính tẩm. Tại hai cột cái cùng hai cột quân ở vì cửa gian chính tẩm đều được chạm kín họa tiết rồng leo, ly chầu, nghê, hổ phù, quy, theo các kiểu dáng khác nhau. Mỗi mảng chạm kênh bong ở đây có riêng một vẻ đẹp khác nhau. Hệ thống con rường được chạm tỉa họa tiết lưỡng long chầu nguyệt, từng chú ly ẩn hiện, đan xen là mây tản lá hỏa. Hệ thống bạo cửa chạm nổi hoa lá, dải lụa, phong thư làm cho cửa cung cấm vừa uy nghi, vừa thẩm mỹ.
Giá trị văn hoá
Hàng năm, từ ngày 23 đến 26 tháng 11 âm lịch, dân làng Đô Quan mở hội đình và chùa. Trong các ngày lễ hội có tổ chức thi cỗ chay, đánh cờ thẻ, múa sư tử, bơi chải… Buổi tối các ngày 24 và 25 tháng 11 âm lịch tổ chức hát chèo và múa rối nước. Ngày xưa múa rối nước được tổ chức cả ban ngày và ban tối. Buồng trò của phường rối nước thôn Đô Quan được đóng cọc tre, dưới bắc đà gióng xung quanh che mành tre trên treo y môn và cờ phướn ngay ở dòng sông cầm. Dân gần xa nô nức kéo đến xem rất đông. Trò múa rối ở hội làng Đô Quan là một di sản văn hoá đặc sắc trong lễ hội truyền thống ở huyện Ý Yên.
Đình chùa Đô Quan đã được Bộ Văn hoá thông tin công nhận là di tích lịch sử – văn hoá.
- Theo “Di tích lịch sử văn hoá tỉnh Nam Định”
