Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Đông Mỹ tại xóm Vĩnh Xương (xóm 6), thôn Đông Yên, xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Lịch sử
Chùa có từ niên đại nào không rõ và cũng đã tiêu tàn từ xưa. Theo bia ký truyền lại thì Tổ khai sơn là Hòa thượng Nguyễn Văn Điền, đời thứ 36 Lâm Tế Chánh Tông. Mộ của Ngài nằm trước sân chùa bây giờ.
Năm 1974, Đại đức Thích Hạnh Thương, dời lấy hài cốt cho vào quách gỗ đem thờ trong chùa, để chỉnh trang khuôn viên. Hiện bia đá thay cho Long vị còn ghi: “Từ Lâm Tế Chánh Tông, tam thập lục thế, khai sơn Đông Mỹ, húy Văn Điền chi giác linh”.
Thời kháng chiến chống Pháp (1945-1954), chùa không vườn trống, ông Đoàn Khắc Sĩ, thường gọi là ông Phít, từ quản canh tác.
Năm 1957, Khuôn trưởng Phật giáo Lê Thiện, cùng với cư sĩ Nguyễn Duân, Trần Chức, cung thỉnh Phật tượng về lập Niệm Phật Đường tại tư gia.
Năm 1959, bước đầu tiên là đem Phật tượng ra sân vận động nguyên là đất miễu Vĩnh Xương, tạm thời dựng lên ngôi chùa tranh vách đất cho bổn đạo có nơi lễ bái.
Giữa những năm 1963-1965, tình hình chiến sự căng thẳng, sân vận động biến thành sân bay quân sự của Mỹ. Nên chính quyền lúc bấy giờ cho di chuyển chùa về lại đất chùa cũ, cùng lúc vừa xây chùa Đông Mỹ, vừa xây miếu Vĩnh Xương, có cơ bản. Do các ông Lê Thiện, Nguyễn Duân, Trần Chức, Võ Năng, Lê Thuần, Lê Xốc,… và bổn đạo hợp lực hoàn thành, với diện tích xây dựng 300m2 trong diện tích chung 2999m2 theo đo đạc mới.
– Từ đó đến 1974, các ông Thiện, Duân, Chức thay nhau đảm nhiệm chức vụ Khuôn trưởng quản lý chùa.
– 1974-1975, Đại đức Thích Hạnh Thương làm trụ trì.
– 1975-1976, Khuôn trưởng Nguyễn Văn Hân thay cho Đại đức Hạnh Thương, được một năm thì qua đời.
– 1976-1978, bổn đạo tự quản.
– 1978-1985, Trưởng Ban hộ tự Nguyễn Văn Vàng.
– 1985-1989, Trưởng Ban hộ tự Trần Đối.
– Từ 1989 đến nay, trở lại Trưởng Ban hộ tự Nguyễn Văn Vàng, Phó ban Hoàng Công Tuấn, Thư ký Lý Tài Hy, Thủ quỹ Đoàn Mộng Linh (Quyết định số 13/QĐ-BTS ngày 01/03/2007).
Kiến trúc cảnh quan
Chùa tọa lạc tại khu đất rộng, hiện nay chùa không có nhiều thay đổi nhiều. Tại khuôn viên chùa phái trước bên phải Chính điện có được tượng Quan Thế Âm Bồ tát.
Chùa có kiến trúc hình chữ nhật, cấp 4, nhìn từ trên cao xuống ta thấy có 3 gian nhà gồm Chính điện, nhà thờ Tổ và khu nhà khách.
Về kế cấu Chính điện, cũng như bao ngôi chùa vùng Duyên Hải Nam Trung bộ, xây dựng hình chữ nhật, phía trước là ban thờ Phật gồm 3 lớp:
Lớp thứ nhất: Đặt tượng Thích Ca Đản Sinh, bên trái Mục Kiều Liên Bồ tát và bên phải Địa Tạng Bồ tát.
Lớp thứ hai: Đặt tượng Phật Di Lặc
Lớp thứ ba: Đặt tượng Thất Phật Dược Sư Đặt tượng Phật nhập niết bàn
Hai bên đặt tượng Ngài Địa Tạng Bồ tát (bên phải) và Ngài Mục Kiền Liên (bên trái), Chính điện xây dựng đơn giản mà uy nghi, thanh tịnh. Ngoài ra gần lối vào từ Tiền đường đặt đối xứng hai bên còn có hai vị Hộ pháp thường được tạc to lớn hơn người thường, trang phục như võ tướng, đầu đội mũ trụ, mặc áo giáp, thân thể vạm vỡ, có sẵn khí giới để bảo vệ Đạo Pháp.
Tượng Khuyến thiện tô mặt trắng, nét mặt thanh thản, đặt bên tay phải bàn thờ Phật tay cầm viên ngọc thiện tâm. Tượng ngài Hộ pháp Trừng ác tô đỏ, đặt bên phải ban thờ Phật, tượng có nét mặt thần giận dữ, lăm lăm vũ khí để trừng trị kẻ ác tâm như răn đe mọi người lánh xa con đường tới cái xấu.
Phía sau là ban thờ Tổ, với bố trí sơ đồ lần lượt đặt tượng Ngài Đạt Ma phía trên sau đó là di ảnh Tổ sư khai sơn chùa
Sự kiện và lễ hội
Giỗ chính của chùa vào ngày 8 tháng chạp âm lịch hằng năm.
Tại chùa, Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản là những dịp lễ lớn và quan trọng, thu hút đông đảo phật tử địa phương tham gia. Lễ Vu Lan diễn ra vào rằm tháng Bảy âm lịch, được tổ chức trang trọng và đầy ý nghĩa. Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính, tri ân đối với cha mẹ và tổ tiên, cũng như cầu siêu cho các vong linh đã khuất. Tại chùa Long Châu, phật tử tụ họp để nghe giảng kinh, làm lễ cầu an và thả đèn hoa đăng, tạo nên không khí thiêng liêng và ấm cúng.
Lễ Phật Đản, diễn ra vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa trang hoàng lộng lẫy với cờ hoa và đèn lồng, tổ chức các hoạt động như lễ rước, tụng kinh, thả đèn hoa đăng và thuyết giảng Phật pháp. Phật tử địa phương cùng nhau tham gia, thể hiện lòng thành kính và niềm vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Việc tổ chức lễ hội tại chùa không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để cộng đồng phật tử gặp gỡ, giao lưu, và gắn kết. Những lễ hội này giúp phật tử địa phương củng cố niềm tin, tìm thấy sự an lạc trong tâm hồn và duy trì, phát huy những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu, nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, 2/10/2012 https://levinhbon.com/2012/10/02/209/
