Chùa Đồng Ô (Hà Trung, Thanh Hoá)

Chùa Đồng Ô (Hà Trung, Thanh Hoá)

Vị trí


Chùa Đồng Ô nằm ở chân núi Chùa (còn gọi là Rú Chùa) thuộc địa phận làng Đồng Ô, xã Hà Tiến, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.

Chùa Đồng Ô nằm trong hệ thống các ngôi chùa cổ như chùa Hang ở làng Bái Sơn, chùa Động Bồng ở làng Động Bồng đều thuộc địa bàn xã Hà Tiến nói riêng, huyện Hà Trung nói chung. Về mặt tinh thần, trước hết đó là công trình thờ Phật – một loại hình tôn giáo tín ngưỡng du nhập vào đời sống cộng đồng ở nước ta từ những năm đầu Công nguyên, sau đó nó phát triển suốt thời nghìn năm Bắc thuộc, thời kỳ phong kiến tự chủ từ thế kỷ X đến thế kỷ XIX. Và như vậy cho đến cuối thế kỷ XIX, hầu như tất cả các làng đều có một ngôi chùa. Chùa Đồng Ô cũng nằm trong sự phát triển chung đó của đời sống tín ngưỡng dân tộc.

Lược sử


Theo các cụ già ở làng Đồng Ô kể lại thì chùa Đồng Ô được nhân dân trong làng bỏ công, bỏ của ra xây dựng đến nay đã có lịch sử hơn 200 năm. Chứng minh cho vấn đề này, hiện nay trong khuôn viên của chùa có hai cây rưới cổ thụ, vốn nằm trong hệ thống hàng rào cũ còn lại đến ngày nay là một chứng tích đáng lưu ý về sự tham gia của con người trong quá trình khai mở và xây dựng ngôi chùa Đồng Ô. Đặc biệt hơn, tại khu vực chùa hiện nay còn hệ thống cột đá hiên chùa cùng với hệ thống chân tảng để rải rác, đấy là những chứng tích về sự tồn tại của ngôi chùa Đồng Ô ở chân Rú Chùa trong lịch sử.

Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược từ năm 1947 – 1954, bên cạnh Rú Lở (làng Bái Sơn), Rú chùa Đồng Ô từng là địa điểm Quân Khu 3 đặt xưởng quân giới để sản xuất vũ khí phục vụ cho chiến dịch Tây Bắc và chiến trường Điện Biên Phủ giành thắng lợi. Sự kiện lịch sử này đã làm cho khu vực chùa Đồng Ô có thêm giá trị quan trọng nữa về lịch sử cách mạng và kháng chiến của vùng đất này. Và cũng tại ngôi chùa này, khi được lựa chọn làm nơi đặt xưởng quân giới, nhân dân làng Đồng Ô trong suốt 8 năm đã đùm bọc giữ gìn bí mật cho bộ đội và quân binh xưởng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Kiến trúc


Theo ký ức dân gian, chùa Đồng Ô trước đây được xây dựng trên một khu đất cao dưới chân núi Chùa, có một khuôn viên rộng rãi, nhiều cây cổ thụ và một quần thể các hạng mục công trình gồm: Cổng – Sân chùa – Chùa chính – Nhà tổ – Ao chùa quay mặt về hướng nam.

Cổng chùa; được xây dựng kiểu Tam quan có ba cổng nhỏ, trên có 4 mái nhỏ; Nhà Tổ 3 gian được xây dựng kiểu tường hồi bít đốc; chùa Chính quay hướng đông nam, cũng xây theo kiểu tường hồi bít đốc, vì kèo làm theo kiểu “thượng chồng rường giá chiêng, hạ kẻ”. Các vì kèo có chạm hoa lá, vân mây xoắn, tứ linh, tứ quý. Tượng Phật trong chùa đầy đủ, có phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Chùa đã bị phá hủy vào những năm 70 của thế kỷ trước. Hiện nay những dấu tích cũ còn lại là hai cây rưới cổ thụ, 15 chân tảng đá, 3 cột hiên đá, và một ít gạch ngói nằm rải rác xung quanh chùa và ao chùa (hiện đang được trồng sen).

Hiện nay, tổng thể khuôn viên chùa chỉ có ao sen và ngôi chùa chính: Ao sen được nằm ở phía trước chùa có chiều rộng 40m, chiều dài 52m, phía dưới được thả sen, quanh năm bốn mùa thơm mát; và Chùa Chính được xây dựng lại trên nền móng cũ năm 2007.

Di vật


Chùa Đồng Ô ở làng Đồng Ô, xã Hà Tiến, huyện Hà Trung, là một ngôi chùa nằm trong một quần thể di tích bao gồm đình Đồng Ô (thờ Thành hoàng), nghè Đồng Ô (thờ thánh), phủ (thờ Mẫu), chùa (thờ Phật)… đã phản ánh một đời sống văn hóa tinh thần phong phú của làng Đồng Ô, trong quá trình xây dựng và phát triển quê hương. Hiện nay, di tích này vẫn được người dân có ý thức gìn giữ và bảo vệ tốt.

Hệ thống tượng thờ trong di tích, đặc biệt các hiện vật đá như bia đá, cột đá, chân tảng đá, các pho tượng và một số đồ thờ mới nhưng có giá trị nghệ thuật là những hiện vật quý có giá trị trong việc tìm hiểu sự ra đời và tồn tại của ngôi chùa trong lịch sử cũng như sự hình thành và phát triển của làng xã ở đây.

Đặc biệt hơn, phát hiện được lợi thế có tính chiến lược của địa hình vùng núi phía tây, huyện Hà Trung cũng như núi Chùa làng Đồng Ô, trong kháng chiến chống Pháp, Trung ương Đảng đã chọn núi chùa làm nơi đặt xưởng quân giới rèn đúc vũ khí của quân đội ta phục vụ cho chiến trường Tây Bắc và Điện Biên Phủ giành thắng lợi, vì thế trong trang sử giữ nước, núi Rú Chùa và chùa Đồng Ô được coi là một địa điểm quan trọng ghi vào sử sách trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Chùa Đồng Ô nằm giữa một cảnh quan thiên nhiên đẹp đẽ, ở phía tây huyện Hà Trung, với nhiều dãy núi đá vôi đẹp, vị trí đó, hoàn toàn có khả năng đáp ứng về nhu cầu hành lễ, thăm quan, vãn cảnh của du khách xa gần.

  • Trích theo cuốn Chùa xứ Thanh Tập III – Tác giả Đại Đức THÍCH TÂM ĐỨC – Xuất bản năm 2016
Chấm điểm
Chia sẻ
chua-chon-thieng-thanh-hoa

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926