Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Đông Quang xưa kia gọi là chùa Đông Dương, vì thuộc thôn Đông Dương. Nay là Đội 3, thôn Thống Nhất, xã Tịnh Ấn Tây, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi.
Lịch sử và nhân vật
Theo các bậc Tiền bối truyền lại thì chùa có từ lâu đời, qua các thời cát cứ đến nhà Nguyễn thịnh hành (1778-1802). Nguyên trong thôn có ông Nguyễn Doạt, một nhà đạo tâm đứng ra kêu gọi dựng chùa ngay trên nền tảng cũ, thay cho chùa cổ đã bị tiêu tàn.
Nhờ khai quật được một pho tượng Phật bằng gỗ quý chôn dưới đất, xen lẫn với những miếng ngói vảy xưa (rất tiếc là các di vật nay không còn). Bởi do chùa bằng tre tranh, lại bị bom xăng đốt cháy trong kháng chiến chống Pháp (1945-1954), cả 4000m2 vườn chùa một lần nữa rơi vào hoang lạnh.
Đến năm Giáp Thìn (1964), bổn đạo khôi phục lại chùa, xây gạch, lợp ngói rất quy cách và tiện nghi, đổi lại tên chùa là Đông Quang. Kể từ đây, Trụ trì đầu tiên là Thượng toạ Thích Hạnh Pháp, thế danh Nguyễn Trợ, đệ tử của Hòa thượng Thích Huyền Đạt (trụ trì Sắc tứ Tổ đình Thiên Ấn) từ 1964-1975. Tiếp theo là Đại đức Thích Trí Thường, thế danh Phạm Cân, đệ tử của Hoà thượng Thích Giải Hậu (Tỉnh hội Phật giáo Quảng Ngãi) từ 1976-1992. Sau 1992, chùa do Ban Hộ tự cai quản, cư sĩ Nguyễn Văn Chức là Trưởng ban.
Năm 2007, Trụ trì chùa là Sư cô Thích Nữ Huệ Ân, thế danh Bùi Thị Thuyền, đệ tử của Ni sư Thích Nữ Diệu Nhơn. Xuất gia năm 1979, thọ Tỳ kheo ni năm 1992 tại Tổ đình Sông Bé (Hội Khánh), do Ni trưởng Thích Nữ Đạt Lý làm Đường đầu Hòa thượng (Quyết định Bổ nhiệm Trụ trì số 107/QĐ-BTS ngày 16/11/2007 của Ban Trị Sự Phật giáo Tỉnh Quảng Ngãi).
Năm 2001, chùa trùng tu toàn diện, từ chánh điện đến sân vườn, dựng tượng đài Quan Thế Âm lộ thiên, xây cổng tam quan. Năm 2008, việc tu sửa hoàn chỉnh.
Kiến trúc cảnh quan
Cổng Tam quan xây dựng đơn giản, với 4 trụ cột chính riêng biệt, càng nên cao càng nhỏ dần với hệ thống giả mái hai tầng bao quanh đỉnh trụ, cổng chỉ có 3 cánh cửa gồm cổng chính to hơn hẳn hai cổng còn lại.
Sau cổng Tam quan là tới khuôn viên chùa, hiện đã được lát gạch, xung quay được trang trí nhiều chậu cây cảnh nhỏ, khoảng sân nhỏ nhưng không làm mất đi sự thanh tịnh yên bình thoáng mát, bên trái Chính điện là tòa Quan Âm.
Chùa với kiến trúc 8 mái hay còn gọi là chồng diêm gồm có 2 tầng với 2 lớp mái chồng lên nhau. Kiểu kiến trúc này giúp không gian công trình trở nên thông thoáng. Với cấu tạo 2 tầng, cột lớn và thoáng, ánh sáng được phân bố đồng đều hơn, tạo chiều sâu và thâm sự uy nghi cho toàn thể mặt chùa.
Chùa có kiến trúc ba gian hai chái, hai bên sườn trổ hành lang để lưu thông với các công trình khác. Phần mái chùa có kiến trúc chia thành như sau:
- Mái lớn chiếm tới 2/3 chiều cao của cả công trình. Mái chùa sải rộng ra tứ bề, tạo phần hiên lớn, giúp che mưa che nắng tốt, thích nghi với điều kiện thời tiết tại nước ta.
- Triền mái thẳng không cong, có độ hếch lên nhẹ tại phần góc nhằm mục đích tạo sự thanh thoát khi nhìn từ ngoài vào.
- Phần góc mái đầu đao và diềm mái của chùa được làm cong uốn ngược – thể hiện rất rõ rệt tại các ngôi chùa miền Bắc. Ngoài ra, góc mái cũng được trang trí hoa văn, cá hóa rồng tinh tế và cầu kỳ. Phần diềm mái được đặc trưng bởi các liên kết của ngói âm với nhau nên mang lại khả năng thoát nước cho mái một cách tuyệt vời.
- Hệ thống mái đỡ bao gồm hệ dầm, xà, bẩy, kẻ đỡ mái bằng gỗ, vừa đảm bảo độ bền chắc vừa được chạm khắc tinh xảo, mang lại vẻ đẹp thẩm mỹ riêng cho thiết kế kiến trúc mái chùa Việt Nam.
Trong Chính điện, giống như những ngôi chùa ở miền Trung, đa phần được xây với kiến trúc dạng hộp hình chữ nhật vuông vắn nối liền Tiền đường với Thượng điện tạo nên không gian thoáng rộng rãi, phù hợp tổ chức kết hợp thờ cúng lễ bái và giảng dạy kinh Phật cho Thiện nam tín nữ thập phương.
Tại gian Tiền đường, hai bên đặt Chuông và Trống, phía Thượng điện với ban thờ Phật được phân hai tầng như sau:
- Tầng thứ nhất: đặt tượng Phật Thích Ca, bên trái là Ngài Địa Tạng Vương Bồ tát, bên phải là Ngài Quán Thế Âm Bồ tát
- Tầng thứ hai: đặt hệ thống tượng Thất Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Phật
Phía đằng sau là gian nhờ Tổ, như thông thường sẽ đặt tượng Tổ Đạt Ma lớp thứ nhất, sau đó là long vị của các Tổ sư từng tu hành và có nhiều đóng góp cho chùa. Hai bên đặt tủ kinh sách đối xứng với nhau.
Ngoài ra, chùa còn nhiều công trình khác được xây dựng hài hòa, tạo không gian thanh tịnh kết nối với cộng đồng khác, với hệ thống thoáng đãng gần gũi.
Sự kiện và lễ hội
Hàng tháng, chùa tổ chức tu Bát Quan Trai vào ngày 19 âm lịch. Hiệp kỵ vào ngày 8 tháng 12 âm lịch hằng năm, nhằm ngày giỗ Đại đức Thích Trí Thường.
Vào những dịp lễ hội lớn tại chùa như Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản luôn thu hút đông đảo phật tử địa phương.
Lễ Vu Lan, vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp để con cháu tri ân cha mẹ và cầu siêu cho người đã khuất. Tại chùa Long Châu, phật tử tham gia nghe giảng kinh, lễ cầu an và thả đèn hoa đăng, tạo không khí thiêng liêng.
Lễ Phật Đản, vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí lộng lẫy với cờ hoa và đèn lồng, có lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng Phật pháp, phật tử tham gia đông đảo.
Lễ hội tại chùa không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để phật tử gặp gỡ, giao lưu và gắn kết. Những lễ hội này giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
