Chùa Đót Tiên (Tĩnh Gia, Thanh Hoá)

Tên gọi và vị trí địa lý

Chùa Đót Tiên (Đót Tiên tự) nằm trên sườn núi Tiên, làng Du Xuyên, Cửa Bạng (nay thuộc làng Thanh Nam, xã Hải Thanh, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá). Thời Nguyễn, nơi đây gọi là thôn Du Xuyên, xã Du Xuyên, tổng Vân Trai, huyện Ngọc Sơn, phủ Tĩnh Gia (theo sách Đồng Khánh Dư địa chí).

Ba di tích: chùa Đót Tiên, đền Lạch Bạng và đền Quang Trung – Nguyễn Huệ ở dãy Non Tiên (núi Du Xuyên) đã tạo ra một quần thể di tích thắng cảnh khá đặc biệt, nên thơ ở vùng biển Lạch Bạng. Riêng chùa Đót Tiên là một tâm điểm cảnh trí của vùng đất sơn, thuỷ hữu tình cửa Bạng mà minh văn khắc trên chiếc chuông cổ còn có sự ngợi ca: “Chùa (Đót Tiên) phía sau dựa núi, phía trước cúi xuống nước sông dài, to lớn trong thanh, núi lại âm u mà tú lệ, thực (là) một trời hoa, một cảnh đẹp lớn…” (trích bản dịch Minh văn chùa Đót Tiên của Bùi Xuân Vỹ).

Kiến trúc cảnh quan

Chùa Đót Tiên là một ngôi chùa cổ có từ thời Lê và đã qua nhiều lần tu bổ. Kiến trúc cũ còn lại hiện nay chủ yếu là kiến trúc Nguyễn.

Chùa có cấu trúc theo hình chữ “Đinh” gồm 5 gian Tiền đường (với kích thước 13,50m x 8,40m) và 2 gian Hậu cung (kích thước 6,30m x 6,10m) – nơi bài trí 26 pho tượng Phật (đây đều là những pho tượng cổ còn lại rất giá trị về nghệ thuật điêu khắc). Hai bên đầu đốc phía trước nhà Tiền đường là hai cột nanh cao kiểu lồng đèn, phía trước là sân thượng và sân dưới liền kề (xây giật cấp theo độ dốc của núi) rộng tới 16m. Trước chùa còn có bia đá và nhà che bia hình lục giác cấu trúc hai tầng mái. Phía trước chùa là cổng, có 2 cột nanh to cao kiểu lồng đèn.

Về nội thất trong chùa, ở nhà Tiền đường, ngoài bàn thờ Hội đồng (thờ Trời, Đất, Ngọc Hoàng, Thượng đế và Thần Thổ công) ở gian giữa, hai gian đầu đặt hai tượng Hộ pháp cỡ lớn hơn cả tượng Phật. Bên trong Hậu cung là bệ tam cấp kéo dài từ trong ra ngoài để đặt 26 pho tượng Phật theo thứ tự Tam thế, A Di Đà và các pho tượng Phật khác…

Trong chùa còn có bức đại tự cổ khắc 3 chữ “Đót Tiên tự” và 3 câu đối cùng 2 chuông đồng cổ cỡ lớn.

Có thể nói, chùa Đót Tiên (Du Xuyên xưa, Hải Thanh – Tĩnh Gia nay) là một trong số ít chùa của tỉnh còn giữ lại khá nhiều di vật cổ có giá trị về nhiều phương diện (như bia ký, chuông đồng và các pho tượng như đã nêu). Đây là một Di tích Lịch sử văn hóa và Kiến trúc nghệ thuật trong cụm Di tích thắng cảnh Lạch Bạng đã được xếp hạng cấp Quốc gia nên cần được bảo tồn, tôn tạo và phát huy tác dụng, nhất là việc phục vụ tín ngưỡng và phát triển du lịch.

Hiện giờ nơi đây vẫn còn nguyên vẹn và thêm vào đó là hơi thở, là nhịp sống của thời đại Công nghiệp hóa, hiện đại hóa với hàng trăm, hàng ngàn tàu thuyền lớn, bé trú ngụ, qua lại chở hàng, đánh cá suốt ngày đêm làng xóm phồn thịnh, phát triển nhanh chóng, tất cả đều sống động ai cũng đều cảm nhận và mến yêu tha thiết. Trong sự nhộn nhịp ở vùng cửa Bạng, vẫn còn một không gian tĩnh lặng, yên bình để mọi người làm nơi tu tâm, tụ trí và hướng về cõi Phật với những hoài niệm và ước mơ tốt đẹp.

Tham khảo

Trích theo cuốn Chùa xứ Thanh Tập II – Tác giả Đại Đức THÍCH TÂM ĐỨC – Xuất bản năm 2016

_____________________

Các ngôn ngữ khác

Tiếng Anh (English)

Dot Tien Pagoda, located on the slopes of Mount Tien in Du Xuyen village (now Thanh Nam village, Hai Thanh commune, Tinh Gia district, Thanh Hoa province), is an ancient relic from the Le Dynasty with numerous restorations. The pagoda features an “Inverted” architectural layout consisting of 5 bays of the Main Hall and 2 bays of the Inner Sanctuary, which houses 26 valuable ancient Buddha statues. In front of the pagoda, there is a stone stele and a hexagonal stelae shelter, with the pagoda entrance flanked by two lantern-style pillars. The pagoda is also notable for its ancient large wooden plaque and two large bronze bells. Dot Tien Pagoda, along with Latch Banh Temple and Quang Trung – Nguyen Hue Temple, forms a special scenic relic complex in the Latch Banh coastal area. This is a national historical and architectural relic that needs preservation and promotion. Despite being amidst the bustling industrial and development area, the pagoda maintains its tranquility, serving as a place for spiritual reflection and connection to the Buddhist realm, offering peace and nostalgia to visitors.

Tiếng Trung (Chinese)

焰仙寺，位于清化省廷家县海清乡（原为杜春村，现为青南村）天山山坡上，是一处古老的黎朝遗址，经历了多次修缮。寺庙采用“丁”字形结构，包括5间前殿和2间后殿，保存着26尊珍贵的古佛像。寺前有石碑和六角形碑亭，寺门处有两根灯笼式柱子。寺内还以古代大匾和两口大铜钟而著名。Đốt Tiên寺与拉克榜庙和光中-阮惠庙一起，形成了拉克榜海域的一组特殊风景遗址。这是一处国家级的历史和建筑艺术遗迹，需要保护和发扬。尽管它位于繁忙的工业和发展区中，寺庙依然保持着宁静，是一个修身养性和向佛世界致敬的地方，为游客提供了一个平静和怀旧的空间。

Tiếng Pháp (French)

Le Pagode Dot Tien, située sur les pentes du Mont Tien dans le village de Du Xuyen (aujourd’hui village de Thanh Nam, commune de Hai Thanh, district de Tinh Gia, province de Thanh Hoa), est un site ancien datant de la dynastie Le avec plusieurs restaurations. La pagode possède une architecture en forme de “Dong” comprenant 5 travées de la Salle Principale et 2 travées du Sanctuaire Intérieur, où sont conservées 26 statues de Bouddha anciennes et précieuses. Devant la pagode se trouvent une stèle en pierre et un abri hexagonal pour stèle, avec l’entrée de la pagode flanquée de deux piliers en forme de lanterne. La pagode est également remarquable pour son ancien grand panneau en bois et ses deux grandes cloches en bronze. Le Pagode Dot Tien, ainsi que le Temple Latch Banh et le Temple Quang Trung – Nguyen Hue, forme un ensemble de sites pittoresques unique dans la région côtière de Latch Banh. Il s’agit d’un site historique et architectural national qui doit être préservé et promu. Bien qu’elle se trouve au milieu de la zone industrielle et en développement, la pagode conserve sa tranquillité, servant de lieu de réflexion spirituelle et de connexion avec le royaume bouddhiste, offrant paix et nostalgie aux visiteurs.