Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Dương Đanh (Bái Đinh Tự) thuộc thôn Dương Đanh, xã Dương Xá, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Trước năm 1945, Dương Xá là đất ba xã: An Bình, Dương Xá và Thuận Quang, tổng Dương Quang, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
- Năm 1961 nhập vào huyện Gia Lâm.
- Năm 1965 đổi tên gọi là Dương Xá như hiện nay.
Chùa Dương Đanh được xây dựng trên một khu đất cao, rộng và thoáng mát liền sau đình Dương Đanh ven khu vực cư trú của dân làng. Chùa nằm theo hướng Đông bao gồm nhiều nếp nhà tạo thành, ẩn mình dưới những tán cây cổ thụ bốn mùa xanh tươi tạo thành không gian riêng biệt nơi cửa thiền.
Lược sử
Chùa Dương Đanh là ngôi chùa có niên đại xây dựng khá sớm ở địa phương và cũng là ngôi chùa lớn ở khu vực trung tâm xã hiện nay. Trải qua thời gian dài tồn tại và phát triển, chùa Dương Đanh hiện nay còn lưu giữ được ba tấm bia đá.
- Một tấm niên hiệu Bảo Thái thứ 6 (1725)
- Một tấm niên hiệu Tự Đức thứ 13 (1860)
- Một tấm bia mờ chữ, quả chuông đồng (chuông chùa Bà Đanh) có niên hiệu Duy Tân thứ 9 (1915)
Nội dung tấm bia ca ngợi cảnh đẹp của chùa và ghi lại việc trùng tu, tôn tạo chùa Dương Đanh. Kiến trúc hiện nay là sản phẩm của lần trùng tu thời Nguyễn.
Như vậy, những ghi chép trong những nguồn tư liệu thành văn và bản thân di tích đã cho ta thấy chùa Dương Đanh có niên đại ra đời sớm và luôn được nhân dân quan tâm, gìn giữ. Chùa Dương Đanh đã góp phần bảo vệ truyền thống văn hóa lâu đời của dân tộc, làm phong phú thêm cuộc sống tinh thần cho cộng đồng cư dân làng xã.
Kiến trúc – Nghệ thuật
Chùa có kết cấu kiến trúc hình chữ đinh gồm tiền đường và thượng điện. Hai bên sân là vườn cây ăn quả tạo cho ngôi chùa một vẻ đẹp bình dị, trang nghiêm. Tiếp đến là hai nhà điện thờ mẫu và nhà thờ tổ được xây dựng sát bên nhau.
Các công trình kiến trúc được xếp đặt hợp lý đã tạo nên một quần thể kiến trúc hoàn chỉnh.
Tiền đường là một nếp nhà ba gian hai dĩ, kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, mái lợp ngói mũi hài cổ, bờ nóc đắp kiểu bờ đinh. Chính giữa bờ nóc đắp một thiết diện hình chữ nhật ghi ba chữ “Bái Đinh tự”. Phía trước tiền đường xây hai trụ biểu kiểu lồng đèn, đỉnh trụ đắp hình hai con sấu quay mặt vào nhau, dưới là hình lồng đèn, phần lồng đèn đắp hình tứ linh (long, ly, quy, phượng). Mặt trước tiền đường mở hệ thống cửa bức bàn. Kết cấu các vì kèo được làm thống nhất theo kiểu “thượng chồng rường hạ kẻ chuyển” mái phân “thượng tứ hạ tứ”. Trang trí trên kiến trúc nhà tiền đường đơn giản, chủ yếu là bào trơn, kẻ soi, đóng bén.
Hậu cung là một nếp nhà ba gian hai dĩ chạy dọc về phía sau tạo thành hình chữ đinh, hồi phía trước nối liền với gian giữa nhà tiền đường. Nhà xây theo kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói mũi hài. Các thức vì được làm theo kiểu “thượng chồng rường hạ kẻ chuyền”, mặt bằng bốn hàng chân cột. Các cột gỗ tròn đặt trên các chân tảng bằng đá xanh trên tròn dưới vuông.
Toà nhà mẫu gian giữa xây bệ gạch cao dần từ ngoài vào làm nơi tọa lạc của Tam toà thánh mẫu. Nhà tổ được chia làm ba gian, hai gian hồi xây bệ gạch, gian giữa giáp tường hậu xây bệ thờ các vị sư tổ, tại tường hậu gian bên trái gắn hai tấm bia hậu có niên hiệu Hoàng triều Tự Đức năm thứ 33.
Hệ thống tượng tròn
Đặc biệt là hệ thống tượng tròn của di tích, với đường nét tạo tác tỷ mỷ, công phu các pho tượng đều có giá trị thẩm mỹ cao, xứng đáng là một tác phẩm điêu khắc hoàn chỉnh. Được ra đời trong những giai đoạn khác nhau của nghệ thuật điêu khắc dân tộc nên các pho tượng của chùa còn mang vẻ đẹp riêng đặc trưng cho từng thời kỳ tạo tác.
Ngoài giá trị vẻ đẹp của các pho tượng trên, chùa còn được tôn thêm bởi sự bài trí hợp lý trong không gian chung thống nhất.
Kết luận
Chùa Dương Đanh là một vốn cổ cần được bảo tồn và phát huy, nơi cầu nguyện ước mong một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mưa thuận gió hoà, nơi giáo dục các thế hệ truyền thống uống nước nhớ nguồn, khuyên răn con người trong cuộc sống thường nhật luôn làm điều thiện, lánh xa điều ác.
Trong một thời gian dài tồn tại và phát triển, di tích đã có đóng góp đáng kể vào việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc. Hiện nay, vai trò tích cực của di tích vẫn được bảo tồn, chùa là nơi giới thiệu, phát huy truyền thống lao động sáng tạo, lòng yêu quê hương đất nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Tham Khảo
Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm (2010), Di tích lịch sử văn hóa cách mạng kháng chiến huyện Gia Lâm, tài liệu lưu hành nội bộ.
__________________________
Các ngôn ngữ khác
1. English
Name and Location
Duong Danh Pagoda (also known as Ba Danh Tu) is located in Duong Danh Hamlet, Duong Xa Commune, Gia Lam District, Hanoi.
Before 1945, Duong Xa consisted of three communes: An Binh, Duong Xa, and Thuan Quang, belonging to Duong Quang Canton, Thuan Thanh Prefecture, Bac Ninh Province.
In 1961, it was incorporated into Gia Lam District; in 1965, renamed Duong Xa as it is today.
The pagoda stands on a spacious, elevated plot of land behind the communal house of Duong Danh, close to the residential area. Facing east, the pagoda comprises several connected halls shaded by evergreen ancient trees, creating a tranquil monastic atmosphere.
Historical Overview
Duong Danh Pagoda is among the earliest-built temples in the locality and remains one of the largest religious structures in the commune’s center.
Through centuries of existence and development, the pagoda still preserves three stone stelae:
- One dated to Bao Thai 6 (1725),
- One to Tu Duc 13 (1860),
- One fragmentary stele with faint inscriptions, and a bronze bell (Ba Danh Pagoda Bell) cast in Duy Tan 9 (1915).
The stelae praise the pagoda’s picturesque setting and record its restorations during the Nguyen dynasty.
Architectural features preserved today correspond to this period’s major renovation.
These epigraphic sources and the monument itself confirm that Duong Danh Pagoda was founded early and continuously cared for by the local community. It has safeguarded traditional cultural values and enriched the spiritual life of the village population.
Architecture and Art
The pagoda follows a ding (丁)-shaped layout, consisting of the Front Hall and Main Sanctuary .
Fruit gardens flank the courtyard, creating a peaceful, solemn setting.
Adjacent are two secondary buildings—the Mother Goddess Hall and the Patriarchs’ Hall—arranged harmoniously to form a complete architectural complex.
-
Front Hall: Three bays and two side chambers, fire-gable walls with “arm-chair” shoulders; roofed with traditional mui hai tiles, ridge crest built in “nail-ridge” style. At the center of the ridge, a rectangular plaque bears the inscription “Ba Danh Tu.”
Two front pillar-markers, shaped like lanterns, have finials sculpted as a pair of crocodiles facing each other, below them lantern motifs bearing the “Four Sacred Creatures” (dragon, qilin, tortoise, phoenix). The façade opens with wooden folding doors. The roof frame follows the “stacked purlins and hanging brackets” system with “four-over-four” beams. Decoration is simple—smooth planed beams and finely chamfered members. -
Rear Sanctuary: Three bays and two side chambers aligned lengthwise behind, forming the ding plan. Built with fire-gable walls and mui hai tiles. Wooden circular columns rest on green-stone bases—round above, square below—supporting four rows of pillars.
The Mother Hall’s central bay contains a raised brick altar for the Three Mother Goddesses.
The Patriarchs’ Hall has three bays; the central bay enshrines the monastic founders, while the left rear wall holds two bia hau (commemorative stelae) dated to Tu Duc 33 (1880).
Sculptural System
The pagoda’s sculptural ensemble is remarkable for its meticulous craftsmanship and aesthetic harmony. Each statue, though created in different historical phases, expresses distinctive stylistic traits of its era while retaining artistic unity within the sacred space.
The rounded statues display careful modeling, balanced proportions, and serene expressions typical of Vietnamese Buddhist art. Their arrangement within the halls enhances spatial coherence and devotional atmosphere, making Duong Danh Pagoda an exemplary synthesis of architecture and sculpture.
Conclusion
Duong Danh Pagoda represents a precious cultural heritage to be preserved and promoted — a place of prayer for peace, prosperity, and moral reflection.
It educates generations in the tradition of gratitude, urging people to “remember the source when drinking water” and to cultivate virtue in daily life.
Through centuries of continuity, the monument has significantly contributed to preserving the nation’s spiritual identity. Today, it remains an active center of cultural transmission, inspiring creativity, patriotism, and community values for present and future generations.
2. Francais
Dénomination et situation
La pagode Duong Danh (également appelée Ba Danh Tu) se situe au hameau Duong Danh, commune de Duong Xa, district de Gia Lam, Hanoi.
Avant 1945, Duong Xa regroupait trois villages : An Binh, Duong Xa et Thuan Quang, dépendant du canton Duong Quang, préfecture de Thuan Thanh, province de Bac Ninh.
En 1961, elle fut rattachée au district de Gia Lam et prit, en 1965, son nom actuel.
Édifiée sur un terrain élevé et spacieux, derrière la maison communale de Duong Danh, la pagode fait face à l’est. Elle s’étend sous de vieux arbres formant un espace paisible et sacré.
Aperçu historique
La pagode Duong Danh est l’un des plus anciens édifices religieux de la région et demeure aujourd’hui la plus importante de la commune.
Trois stèles de pierre y sont conservées :
-
Une datée de Bao Thai 6 (1725) ;
-
Une de Tu Duc 13 (1860) ;
-
Une troisième à l’écriture effacée, et une cloche de bronze (cloche de la pagode Ba Danh) portant l’ère Duy Tan 9 (1915).
Les inscriptions louent la beauté du site et relatent les restaurations effectuées sous les Nguyen.
L’architecture actuelle correspond à ces travaux de rénovation.
Ces sources épigraphiques et les structures elles-mêmes montrent que la pagode Duong Danh remonte à une époque ancienne et qu’elle a toujours bénéficié des soins de la population. Elle préserve les traditions culturelles et nourrit la vie spirituelle du village.
Architecture et art
La pagode adopte un plan en « 丁 » (ding), composé d’une salle antérieure (Tien Duong) et d’un sanctuaire principal (Thuong Dien).
Deux vergers bordent la cour, donnant à l’ensemble une allure simple et solennelle.
Les bâtiments secondaires – sanctuaire des Mères divines et maison des Patriarches – s’alignent harmonieusement, formant un complexe cohérent.
-
Salle antérieure. Trois travées, deux bas-côtés, pignons coupe-feu, toiture à tuiles traditionnelles « mui hai ». Le faîtage porte une plaque rectangulaire avec l’inscription « Ba Danh Tu ».
Deux piliers-lanternes précèdent la façade ; leurs chapiteaux figurent deux crocodiles face à face, le corps orné des Quatre Animaux sacrés (dragon, licorne, tortue, phénix). Les portes sont à panneaux pliants. La charpente suit le système « pannes superposées et consoles suspendues » à quatre rangs de poutres. Les décors, sobres, se limitent à des surfaces polies et moulures fines. -
Sanctuaire postérieur. Trois travées dans le prolongement du précédent, formant le plan en T. Colonnes rondes en bois sur bases de pierre verte (haut rond, bas carré), quatre rangs de supports.
Au centre du sanctuaire des Mères, un autel de briques surélevé accueille les Trois Déesses-Mères.
La Maison des Patriarches, à trois travées, abrite les statues des maîtres fondateurs ; sur le mur gauche sont scellées deux stèles commémoratives datées de la 33ᵉ année de Tu Duc (1880).
Système statuaire
L’ensemble statuaire de la pagode impressionne par la finesse de sa sculpture et l’harmonie de sa disposition.
Chaque statue, issue d’époques différentes, reflète le style propre à sa période tout en participant à une unité esthétique et spirituelle.
Le modelé délicat, les proportions équilibrées et les expressions sereines témoignent du haut niveau de l’art bouddhique vietnamien.
L’agencement des statues dans l’espace renforce la cohérence rituelle du monument, faisant de la pagode Duong Danh un exemple remarquable d’union entre architecture et sculpture.
Conclusion
La pagode Duong Danh constitue un patrimoine précieux à protéger et à mettre en valeur.
Lieu de prière pour la paix et la prospérité, elle enseigne la morale et la reconnaissance envers les ancêtres.
Au fil des siècles, elle a largement contribué à la préservation de la culture nationale.
Aujourd’hui encore, elle demeure un centre vivant de transmission spirituelle et patriotique, inspirant les générations présentes et futures.
3. 繁體中文
名稱與地理位置
楊亭寺（婆亭寺），位於河內市嘉林縣陽舍社楊亭村。
1945年前，陽舍屬於安平、陽舍、順光三社，隸北寧省順成府陽光總。
1961年併入嘉林縣，1965年改稱陽舍。
寺建於高闊清涼之地，居於楊亭社祠之後，面東而坐，古樹成蔭，構成幽靜清修之境。
歷史沿革
楊亭寺為本地建寺最早之一，亦為社中心最大佛刹。
寺今存石碑三方：
- 一方保泰六年（1725），
- 一方嗣德十三年（1860），
- 一方字跡漫漶；並有銅鐘一口（婆亭寺鐘），鑄於維新九年（1915）。
碑文頌寺境之秀麗，記寺之修葺，今存結構即阮代重修之成果。
由此可知，楊亭寺歷史悠久，屢蒙民眾護持，長存於世，既守民族文化傳統，亦豐盈村社精神生活。
建築與藝術
寺為「丁」字佈局，由前殿與上殿構成。兩側果園環繞，景色素雅莊嚴。其後相連母殿與祖堂，配置得宜，形成完整建築群。
-
前殿：三間兩廂，山牆封火，「鞋口瓦」覆頂，中脊嵌矩形額題「婆亭寺」。前設兩表柱，頂雕二鱷相向，下飾燈籠，刻「四靈」（龍麟龜鳳）。門作木板扇式，梁架採「上疊樑下插楔」法，四上四下。裝飾簡潔，僅刨光起線。
-
後殿：三間兩廂，縱向相連，成「丁」形。圓木柱立於青石圓方混基，四列柱支撐屋頂。
母殿中央設磚壇供「三座聖母」。
祖堂三間，中供歷代祖師，左後壁嵌兩塊**嗣德三十三年（1880）**後碑。
雕塑系統
寺內雕塑群製作精細，造形圓潤，比例勻稱，神情寧謐。各像雖出自不同時期，然風格相映成趣，構成莊嚴統一之佛界空間。
楊亭寺之雕塑，兼具民族雕刻藝術之精粹與宗教審美之和諧，為越南佛教藝術之典範。
結語
楊亭寺為珍貴之古蹟，宜長加保護弘揚。此為禱福祈安之地，教人感恩報本、行善避惡。
數百年來，寺對民族文化之傳承貢獻卓著。今仍為教育後代愛鄉愛國、勞動創造之精神堡壘，光照未來。
