Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Giác Lâm tại Đội 2, thôn Gia Hòa, xã Tịnh Long, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, là một trong những ngôi chùa có bề dày lịch sử gắn liền với đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương.
Lịch sử và nhân vật
Chùa do ông Huỳnh Dương, pháp danh Như Hòe, một cư sĩ tại gia, phát tâm đứng ra tự lập trên đất gia tộc để tu niệm. Chùa có diện tích chung khoảng 1000m2, được Ngài Đệ lục Tổ đình Thiên Ấn, Tăng cang Hòa thượng Thích Diệu Quang chứng minh, an vị Phật vào năm Bính Tý (1936). Cơ bản là ngôi chánh điện thờ Phật và nhà Hậu tổ, tất cả đều xây gạch, lợp ngói.
Trải qua các thời kỳ, chùa vẫn duy trì sự tu tập và khuyến thiện cho những ai có lòng tín ngưỡng Phật. Số bổn đạo đến chùa không phải là nhỏ. Môn phong Tổ đình Thiên Ấn lần lượt cử các vị danh Tăng đến chùa trụ trì, đáp ứng nhu cầu Phật sự không bị gián đoạn:
- Hòa thượng Thích Giải Hậu
- Hòa thượng Thích Huyền Tế
- Thượng tọa Thích Huyền Đạo
- Thượng tọa Thích Giải Niệm
- Thượng tọa Thích Vĩnh Hòa
- Thượng tọa Thích Như Liên
Đến năm 2000, đời con của cố Huỳnh Dương là trưởng nam Huỳnh Khôi, thứ nam Huỳnh Ngô, Huỳnh Quế cùng chị em con cháu đồng tâm phụng hiến toàn bộ ngôi chùa cho Thượng tọa Thích Hạnh Trình đang trụ trì Sắc tứ Tổ đình Thiên Ấn, tiếp tục sự nghiệp truyền thừa Phật đạo.
Sát cánh với trụ trì, chùa có xây dựng Hội Vu Lan, thay cho Ban Hộ tự trợ giúp các công việc nhà chùa vào các ngày rằm, mồng một, các ngày lễ lớn của Phật giáo Việt Nam.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa có địa hình bằng phẳng với diện tích chung khoảng 1000m2, xung quanh có hệ thống bờ tường vững chắc. Chùa Giác Lâm tọa lạc giữa khu dân cư, hòa mình vào nhịp sống thường ngày của cộng đồng. Sự hiện diện của chùa không chỉ tạo nên một không gian tâm linh thanh tịnh mà còn gắn bó chặt chẽ với đời sống của người dân địa phương. Những sinh hoạt và lễ hội Phật giáo tại chùa được cộng đồng đón nhận, tạo nên sự hòa quyện giữa tín ngưỡng và văn hóa dân cư, giúp lan truyền tinh thần từ bi, hỷ xả của đạo Phật vào cuộc sống thường nhật.
Cổng Tam quan chùa được xây dựng đơn giản, với kiến trúc tứ trụ có 4 cột trụ: 2 trụ chính giữa cổng thường được thiết kế cao hơn hẳn so với 2 trụ phía ngoài cùng, không ngăn vách, tạo thành 3 lối đi. Nối liền 2 trụ giữa là xà ngang là bảng hiệu tên chùa với họa tiết đơn giản.
Chùa Giác Lâm gây ấn tượng ngay từ cổng tam quan với sự trang nghiêm và yên bình. Bước qua cổng, một khoảng sân nhỏ thoáng mát mở ra, xung quanh được bố trí những chậu cây xanh tươi mát, tạo không gian thanh tịnh và gần gũi với thiên nhiên. Trước khu vực chính điện, tượng Phật Di Lặc được đặt ở vị trí trang trọng, đón chào mọi người bằng nụ cười từ bi, phía sau là tượng Phật Thích Ca, thể hiện tinh thần giác ngộ và an lạc.
Về mặt kiến trúc, chùa Giác Lâm mang dáng dấp của một ngôi nhà cấp 4 truyền thống, đơn giản nhưng kiên cố. Phía trên, hai lầu nhỏ được xây dựng, một bên đặt chuông, bên còn lại đặt khánh, tượng trưng cho sự hòa hợp giữa âm và dương trong văn hóa Phật giáo.
Ngôi chùa có ba gian, nối liền từ tiền đường đến hậu Phật, tạo nên một không gian thờ tự liên tục, thuận tiện cho việc lễ bái và tu tập của các Phật tử. Kiến trúc chùa đơn giản nhưng lại mang đậm tính thiêng liêng, là nơi gìn giữ và truyền bá Phật pháp, đồng thời là điểm tựa tâm linh cho cộng đồng Phật tử trong khu vực.
Sơ đồ bố trí ban thờ Phật gồm 2 lớp.
- Lớp thứ nhất: đặt tượng Phật Thích Ca chính giữa, bên phải đặt tượng Quán Thế Âm Bồ tát, bên trái đặt tượng Ngài Địa Tạng Vương Bồ tát
- Lớp thứ hai: đặt tượng Phật Thích Ca
Giống như nhiều ngôi chùa khác tại Quảng Ngãi, chùa Giác Lâm cũng tuân theo truyền thống bố trí không gian thờ tự với nhà thờ Tổ được đặt ở phía sau ban thờ Phật. Vị trí này thể hiện sự kính trọng đối với các bậc Tổ sư, những người có công lớn trong việc truyền bá và duy trì Phật pháp qua các thế hệ. Sự sắp xếp này tạo nên một không gian thờ tự trang nghiêm, phản ánh sự gắn kết giữa việc thờ Phật và tôn kính các vị Tổ trong đạo Phật.
Xung quanh Chính điện chùa là hệ thống kiến trúc phụ trợ bao gồm nhà khánh, nhà Tăng, và khu bếp… Các công trình này không chỉ phục vụ cho các hoạt động tôn giáo mà còn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hàng ngày của các tăng ni và Phật tử. Mỗi khu vực đều được bố trí hợp lý, tạo nên sự thuận tiện và gắn kết, góp phần vào không gian tổng thể thanh tịnh và hài hòa của chùa.
Sự kiện và lễ hội
Chùa lấy ngày hiệp kỵ vào 14 tháng 7 âm lịch hằng năm, kỷ niệm Liệt tổ Hòa thượng Diệu Quang và Hòa thượng Huyền Đạt.
Ngoài các hoạt động thường nhật, chùa Giác Lâm còn là nơi tổ chức các lễ lớn trong năm như Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản, thu hút đông đảo Phật tử trong vùng tham gia.
Lễ Vu Lan vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp con cháu tri ân cha mẹ, tổ tiên và cầu siêu cho người đã khuất. Chùa Long Châu tổ chức nghi lễ cầu an, nghe giảng kinh và thả đèn hoa đăng, tạo không khí trang nghiêm, ấm áp.
Lễ Phật Đản vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí rực rỡ với cờ hoa và đèn lồng, có các hoạt động lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng. Phật tử tham gia với lòng thành kính, vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Những dịp lễ này không chỉ là thời điểm để Phật tử bày tỏ lòng hiếu thảo, nhớ ơn cha mẹ, mà còn là cơ hội để họ cùng nhau tụng kinh, niệm Phật và lắng nghe giáo lý. Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản tại chùa luôn diễn ra trong không khí trang nghiêm, thiêng liêng, mang đến sự gắn kết tinh thần cho cộng đồng Phật tử địa phương, cũng như giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
