Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Giang Xá, còn được gọi là Bảo Phúc tự, nằm tại thôn Giang Xá, xã Đức Giang, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Trải qua các giai đoạn lịch sử, chùa đã thay đổi nhiều tên gọi, từ Linh Bảo tự thời Tiền Lý đến Bảo Phúc tự sau này. Cách gọi chùa Giang Xá gắn liền với tên địa danh, giúp người dân thập phương dễ dàng tìm đến
Lịch sử và nhân vật
Chùa Giang Xá có lịch sử lâu đời, được xây dựng từ cuối thế kỷ VI, thời Tiền Lý, với tên ban đầu là Linh Bảo tự. Theo truyền thuyết, đây là nơi gắn liền với tuổi thơ của Lý Nam Đế (Lý Bí). Ông sinh năm 503 tại Cổ Pháp, Thái Nguyên, nhưng mất cha mẹ từ nhỏ. Khi lên 9 tuổi, ông được chú ruột chăm sóc và sau đó theo Pháp tổ thiền sư về tu hành tại chùa Linh Bảo. Tại đây, ông trưởng thành và nuôi chí lớn kháng chiến chống quân Lương. Năm 544, ông lên ngôi hoàng đế, đặt quốc hiệu là Vạn Xuân. Khi quân Lương phản công, Lý Bí lui về Giang Xá để bảo toàn lực lượng. Sau khi ông qua đời năm 548, nhân dân lập đền thờ trên nền chùa cũ, và ngôi chùa hiện tại được xây dựng lại ở vị trí mới, gần đầu làng.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Giang Xá tọa lạc trên thế đất cao, quay hướng bắc, nhìn ra cánh đồng rộng lớn. Xung quanh chùa là cảnh quan sông nước hữu tình, bên dòng Tiểu Giang Biên, tạo nên khung cảnh “trên bến dưới thuyền” thơ mộng. Trong khuôn viên, chùa có hai giếng tròn trước và sau, hai ao lớn ở hai bên và những ao sen, tạo không gian thanh tịnh, hòa quyện giữa thiên nhiên và cửa Thiền.
Ngôi chùa mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn với kết cấu chính kiểu chữ “công”. Tiền đường gồm 5 gian, các bộ vì làm theo kiểu “chồng rường” với liên kết xà ngang và xà dọc được bào trơn đóng bén, điểm xuyết chạm khắc rồng, phượng và hoa lá. Hệ thống các công trình phụ trợ bao gồm nhà Tổ, nhà Mẫu, tăng phòng và nhà khách, được sắp xếp hài hòa trong tổng thể. Thượng điện lưu giữ các pho tượng Tam thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Quan Thế Âm, Đại Thế Chí, cùng nhiều tượng khác như Thập điện Diêm vương, Đức Ông, và Khuyến thiện – Trừng ác, tạo nên không gian thờ phụng thiêng liêng.
Hiện vật
Ngày trước chùa có nhiều hiện vật quý giá, tiêu biểu là quả chuông đồng đúc năm Minh Mệnh thứ 3 (1822). Bài minh khắc trên chuông cung cấp thông tin về sự thịnh suy của chùa qua các giai đoạn lịch sử. Cuối thời Lê, loạn lạc liên miên lại không được chăm sóc nên chùa bị xuống cấp nghiêm trọng, di vật là quả chuông lớn cũng bị mất. Nay hiện vật trong chùa không còn nhiều, ngoài 6 tấm bia hậu Phật, trong đó có tấm bia mang niên đại Chính Hoà thứ 17 (1696) chứng tỏ ngôi chùa đã có từ ít nhất vào thời Lê và 6 bức hoành phi, 10 đôi câu đối, 3 nhang án và một số di vật khác. Ngoài ra, chùa còn lưu giữ các khánh đồng, bát hương đá, bát hương sứ và nhiều hiện vật khác, minh chứng cho bề dày lịch sử và văn hóa của ngôi chùa.
Xếp hạng
Năm 1991, Bộ Văn hóa và Thông tin đã chính thức xếp hạng chùa Giang Xá là di tích kiến trúc nghệ thuật.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 2), Nxb Hà Nội.
