Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Hội Khánh toạ lạc tại số 35 Yersin, phường Phú Cường, thành phố Thủ Dầu Một (bên tay trái quốc lộ 13, hướng từ Sài Gòn về Bình Dương). Chùa Hội Khánh được xây dựng vào thế kỷ 18 (1741), là một công trình tôn giáo mang tính chất lịch sử và mỹ thuật cao, được tổ chức Kỷ lục châu Á tại Ấn Độ công nhận là tượng Phật nằm dài nhất Châu Á, đồng thời cũng dài nhất Việt Nam.
Lịch sử
Chùa được xây dựng vào thế kỷ XVIII (1741), nằm giữa một rừng dầu và là ngôi chùa lâu đời nhất tại Bình Dương. Chùa được trùng tu và xây dựng thêm tượng Đức Bổn sư Thích ca nhập Niết Bàn cao 12m, dài 52m. Là một công trình tôn giáo mang tính chất lịch sử và mỹ thuật cao, được tổ chức Kỷ lục châu Á tại Ấn Độ công nhận là tượng Phật nằm dài nhất Châu Á, đồng thời cũng dài nhất Việt Nam
Di tích trải qua nhiều lần trùng tu vào các năm 1891, 1906, 1917, 1991,1999. Năm 2004 trùng tu cổng chính. Vườn chùa có 9 ngôi bảo tháp, có giá trị mỹ thuật cao được trùng tu, tôn tạo vào năm 2006.
Năm 2007 chùa xây dựng thêm ngôi tháp 7 tầng cao 27 mét và tái tạo lại Phật tích “Tứ động tâm”, gồm có: Vườn Lâm Tì Ni (nơi Phật ra đời), Bồ Đề Đại Tràng (nơi Phật thành đạo), Vườn Lộc Uyển (nơi Phật thuyết đầu tiên), Ta La Song Thọ (đức Phật nhập niết bàn) có ý nghĩa sâu sắc về đạo pháp.
Năm 2008, Phật đài quy mô lớn, cao 22m được xây dựng ở khu đất phía trước chùa. Tầng trệt là dãy nhà chiều dài 64m, chiều ngang 23m dùng làm Trường Phật học, Thư viện … Tầng trên tôn trí đại tượng đức Bổn sư Thích Ca nhập Niết bàn cao 12m, dài 52m. Đây là một công trình mỹ thuật đáng tự hào của Phật giáo Bình Dương, được khánh thành trọng thể vào ngày Rằm tháng Hai năm Canh Dần (30-3-2010) mừng 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội.
Tuy đã được sửa chữa, trùng tu nhiều lần nhưng về cơ bản đây là ngôi chùa hiếm hoi vẫn còn giữ được phần lớn kiến trúc ban đầu. Không chỉ nổi tiếng về niên đại thành lập, giá trị kiến trúc nghệ thuật. Cho đến nay chùa còn lưu giữ được nhiều cổ vật có giá trị cao về lịch sử văn hoá, tôn giáo, mỹ thuật, kể cả nhiều tự khí mộc bản (khắc in), kinh sách, liển đối, tài liệu, văn thơ, địa lý, y học cổ. Chùa Hội Khánh còn là một công trình điêu khắc chạm trổ tinh vi, khéo léo từng bộ phận, chi tiết trong nội thất như cột kèo, đầu dư, cửu võng, câu đối,…
Kiến trúc cảnh quan
Về cấu trúc chùa gồm bốn phần chính: Tiền điện – chánh điện; giảng đường kiến trúc này có 92 cột gỗ quý), Đông lang và Tây lang chùa bố trí theo kiểu “sắp đôi” nối liền nhau với kiến trúc “trùng thềm, trùng lương”. Đây là biến tấu đặc biệt trong kiến trúc theo truyền thống chùa cổ xứ Nam Kỳ. Chánh điện với kèo cột, vách gỗ và ba bộ cửa bức màn, còn có gần 100 tượng gỗ, các vị La Hán và thập điện Minh Vương dáng vẻ khác nhau được tạo bằng gỗ mít sơn son thép vàng. Đặc biệt có hai bức phù điêu chạm hình 18 vị La Hán và các vị bồ tát, tạo nên một công trình điêu khắc tuyệt mỹ, có giá trị nghệ thuật cao mang đặc trưng của phong cách điêu khắc gỗ Bình Dương xưa. Đây là công trình mang dấu ấn những bàn tay tài nghệ độc đáo của lớp thợ xứ Thủ (TDM) ở cuối TK XIX (trong đó phải kể đến các thợ như thợ phèn, đường, Trương Văn Cang, Nguyện Văn Ba, Nguyễn Văn Xù, Sáu Nhồng, Chính Trí…)
Về phần nghệ thuật trang trí nội thất, tranh tượng tự khí thờ phượng qua các công trình điêu khắc, chạm trổ qua các hoa văn hoạ tiết các bộ bao lam, tứ linh, cửu long, dây nho, lá lấp, hoa phù dung… đều rất công phu, sắc sảo… đặc biệt phải kể đến bộ bao lam “thập bát La Hán” (tạo tác 1921), bức phù điêu “tứ thời” ốp vào hai cột trước chánh điện; các bàn thờ chạm trổ tinh vi hoàn thành vào năm Ất Sửu (1925).
Nét nỗi bật của ngôi cổ tự này là giá trị phong phú về mặt lịch sử văn hoá, nghệ thuật kiến trúc, đặc biệt phần lớn những di tích, cổ vật hàng mấy trăm năm được bảo tồn lưu giữ cho đến nay. Chùa Hội Khánh còn được xem là ngôi chùa tiêu biểu cho đặc điểm chung của các ngôi chùa cổ Bình Dương: “ Trong tỉnh có nhịều chùa cổ, đặc biệt ở đây là xứ sở của nghệ thuật, nên các chùa này đều xây dựng theo quy mô đẹp, trong chùa có nhiều tác phẩm trang trí, nhất là hệ thống tượng thờ đạt tiêu chuẩn, không nơi nào có được”.
Nói riêng về cảnh chùa ở đây cũng như nói chung về bốn thiền môn, ở ngoài tiền điện còn có ba bài thơ cảm tác “Hội Khánh tự hữu cảm thi” (bài thơ cảm tác về chùa Hội Khánh) không chỉ có giá trị cao nói về sự tĩnh tâm, thanh tịnh của nhà Phật mà còn mang đậm phong cách cao nhã trong văn chương. Dưới đây xin trích lại phần diễn ý ra quốc ngữ đoạn cuối bài thơ: …
“Giữa đám cỏ xanh dựng lên chùa như tại một cảnh tiên.
Lòng vui rảo bước qua khu rừng khoe màu sắc.
Đêm ở lại chùa cùng các tăng đàm đạo.
Nơi Phật đường yên vắng ngồi tĩnh dưỡng.
Im lặng tịnh tâm quay lại với chính mình.
Bỗng hương huệ khó đưa nhiều nhà sư đến.”
Hiện vật
Nhà chùa còn giữ được bộ mộc bản in kinh cách đây trên 120 năm; vào năm Ất Dậu (1885) hoà thượng ấn long cho khắc bộ tam bản (mộc bản) và đây có thể là bộ mộc bản sớm nhất ở Thủ Dầu Một -Bình Dương. Hiện chùa lưu giữ các bộ kinh A Di đà, Hồng danh, Vu lan, Bát dương, Phổ môn vốn đã được ấn tống cho các chùa trong tỉnh và đây cũng là các bộ kinh sách được khắc in quá sớm ở Nam Bộ. Sau đó, hoà thượng Từ Văn tiếp tục thực hiện một số bộ mộc bản in kinh 1930.
Với chiều dày về lịch sử, tôn giáo, kiến trúc mỹ thuật và truyền thống yêu nước gắn bó giữa đạo Pháp và dân tộc, chùa được công nhận di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia ngày 07/01/1993.
Tham khảo
- http://dulich24.com.vn/du-lich-thanh-pho-thu-dau-mot/chua-hoi-khanh-id-7236
- https://www.vntrip.vn/cam-nang/kien-truc-chua-hoi-khanh-74745
- https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B9a_H%E1%BB%99i_Kh%C3%A1nh
_____________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Hoi Khanh Pagoda, located at 35 Yersin, Phu Cuong Ward, Thu Dau Mot City, Binh Duong Province, is a religious and historical site of high artistic value. Built in 1741, the pagoda has undergone numerous renovations and expansions, notably the construction of a 12-meter-high, 52-meter-long statue of Buddha Shakyamuni entering Nirvana, recognized as the longest reclining Buddha statue in Asia and Vietnam. In addition to frequent restorations from 1891 to 2006, the pagoda added a 27-meter-high seven-story tower and recreated the “Four Holy Places” of Buddhism in 2007. In 2008, a 22-meter-high Buddha platform and a building for a Buddhist school and library were constructed. Architecturally, the pagoda comprises four main parts: the Front Hall, Main Hall, Lecture Hall, and East-West Corridors, built in a paired layout with “double eaves and double beams.” The Main Hall features nearly 100 wooden statues, notably two reliefs depicting 18 Arhats and Bodhisattvas, creating an exquisite sculptural masterpiece. The pagoda also preserves many valuable antiquities, including a set of woodblock prints over 120 years old. Due to its historical, cultural, and artistic significance, Hoi Khanh Pagoda was recognized as a national historical-cultural monument on January 7, 1993.
Tiếng Trung (Chinese)
会庆寺，位于平阳省首油一市富强坊耶尔森35号，是一座具有高艺术价值的宗教和历史建筑。建于1741年，寺庙经历了多次修缮和扩建，其中包括建造一座高12米、长52米的释迦牟尼佛涅槃像，被认定为亚洲和越南最长的卧佛像。除了从1891年到2006年的多次修缮外，寺庙还在2007年增建了一座27米高的七层塔，并重建了“四动心”佛迹。2008年，寺庙新增一座22米高的佛台和一排用作佛教学校和图书馆的房屋。从建筑上看，寺庙包括四个主要部分：前殿、大殿、讲堂和东廊 – 西廊，按“双重屋顶”与“双层檐”的结构建造。大殿内有近100尊木雕像，特别是两块雕刻18罗汉和菩萨的浮雕，构成了一件精美的雕刻作品。寺庙还保存了许多珍贵的古物，包括一套有超过120年历史的木刻经版。由于其历史、文化和艺术价值，会庆寺于1993年1月7日被认定为国家级历史文化遗址。
Tiếng Pháp (French)
La pagode Hoi Khanh, située au 35 Yersin, quartier Phu Cuong, ville de Thu Dau Mot, province de Binh Duong, est un site religieux et historique de grande valeur artistique. Construite en 1741, la pagode a subi de nombreuses rénovations et extensions, notamment la construction d’une statue de Bouddha Shakyamuni entrant au Nirvana de 12 mètres de haut et de 52 mètres de long, reconnue comme la plus longue statue de Bouddha couché d’Asie et du Vietnam. Outre de fréquentes restaurations de 1891 à 2006, la pagode a ajouté une tour de sept étages de 27 mètres de haut et recréé les “Quatre Lieux Saints” du bouddhisme en 2007. En 2008, une plateforme de Bouddha de 22 mètres de haut et un bâtiment pour une école bouddhiste et une bibliothèque ont été construits. Architecturalement, la pagode se compose de quatre parties principales : la Salle d’Entrée, la Salle Principale, la Salle de Conférence et les Corridors Est-Ouest, construites selon une disposition par paires avec “toits et poutres doubles”. La Salle Principale présente près de 100 statues en bois, notamment deux reliefs représentant 18 Arhats et Bodhisattvas, créant une œuvre sculpturale exquise. La pagode conserve également de nombreuses antiquités précieuses, y compris un ensemble de gravures sur bois datant de plus de 120 ans. En raison de sa valeur historique, culturelle et artistique, la pagode Hoi Khanh a été reconnue comme monument historique et culturel national le 7 janvier 1993.
