Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Long Hoa xưa kia gọi là chùa Hà Nhai, vì thuộc làng Hà Nhai. Nay là Đội 12, thôn Hà Nhai Nam, xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi.
Lịch sử và nhân vật
Theo các vị tiền bối cho biết, chùa có thể được xây dựng khoảng đầu thế kỷ 19, thời Vua Gia Long (1802-1819). Nguyên thủy chùa tọa lạc tại nỗng Núi Ngang, làng Hà Nhai, tục gọi là Nỗng Chùa.
Danh tánh và nguồn gốc Tổ khai sơn đến nay không còn ai nhớ rõ, chỉ ở Nỗng Chùa còn ngôi mộ đất có hình dáng cổ mộ, đã cho rằng đó là mộ của Ngài. Và cũng theo lời đồn đãi thêu dệt, kích thích đến những kẻ đi tìm vàng, mua bán đồ cổ, hơn 10 năm trước đã lén lút đào phá mộ này moi tìm của quý, nhưng thất vọng, nửa chừng bỏ dở.
Kể từ khi Tổ khai sơn chùa vắng bóng, việc thủ tự thiếu người kế thừa. Rồi bao nhiêu điều linh thiêng, huyền bí phủ lên mảnh đất chùa, nên không ai dám xâm phạm đến đây. Nhất là qua các thời binh đao chiến họa, chùa rơi vào cảnh thâm u vắng vẻ, việc bái lễ, thăm viếng cũng do đó mà mai một.
Thời Duy Tân (1907-1915), hương chức và dân trong làng xin cho dời chùa về địa điểm bây giờ, nằm trong đình làng Hà Nhai cho dễ dàng chiêm bái và bảo tồn tín ngưỡng. Nhưng một lần nữa, chùa lại bị tàn phá trong thời kháng chiến chống Pháp (1945-1954), chỉ còn có dinh thờ Thần, nay vẫn giữ nguyên vị làm di tích.
Tuy chùa ban sơ bằng tranh tre, vách nứa, nhưng có nhiều pho tượng đồng giá trị, đủ kích cỡ. Năm 1946, chùa bị mất trộm một pho tượng Đức Bổn Sư nặng 100kg. Năm 1995, lại bị trộm một pho tượng Di Đà nặng 70kg, và một tượng Quan Thánh nặng 30kg. Hiện chùa còn ba tượng Phật nhỏ làm bằng đất nhồi giấy bản và chiếc mõ dâu cổ.
Vào năm Giáp Thìn (1964), Đại đức Thích Trừng Thể, pháp danh Tâm Thủy, thế danh Võ Thanh Vân, đệ tử của Thượng tọa Thích Hồng Ân (Sắc tứ Tổ đình Thiên Ấn) về làm trụ trì, hoằng dương đạo pháp, đã ra sức đại trùng tu có quy mô rộng rãi, kiến trúc kết hợp cổ truyền và hiện đại. Sau 1975, Đại đức vào miền Nam (Bà Rịa – Vũng Tàu) tu học.
Từ đó, chùa không có sư trụ trì. Năm 1979, đất chùa vào Hợp tác xã Nông nghiệp. Diện tích đất đình làng làm chùa và bổn đạo hiến cúng trước kia khoảng 11000m2, nay còn tồn tại 5512m2, diện tích xây dựng chùa hết khoảng 1000m2.
Từ 1977, chùa do Ban hộ tự điều hành Phật sự. Cư sĩ Lê Văn Hoan, Trưởng ban có trách nhiệm cai quản. Bổn đạo thường xuyên về chùa vào các ngày rằm, mồng một và các ngày lễ Phật.
Năm 2008, Ni sư Thích Nữ Huệ Hạnh về làm trụ trì. Ni sư Thích Nữ Huệ Hạnh, thế danh Hồ Thị Bích, thọ Sa di năm 1993, thọ Tỳ kheo năm 2000, tại Đại giới đàn Thiện Hòa (Vũng Tàu) do Ni trưởng Thích Nữ Như Chí làm Đường đầu Hòa thượng.
Kiến trúc cảnh quan
Cổng Tam quan của chùa Long Bàn mang kiến trúc tứ trụ, có thể tạo nên sự kết hợp hài hòa giữa tinh thần Phật giáo và nghệ thuật truyền thống. Cấu trúc được xây dựng bằng trụ lớn, thẳng đứng, chia thành ba cánh đi, mang ý niệm “ba cách nhìn” của Phật giáo gồm có “hữu quan”, “không quan” và “trung quan”, thể hiện cái sắc (giả), cái không (Vô thường) và trung dung của cả hai.
Các trụ cổng được khắc hoa văn tinh vân, với hình ảnh rồng nhẹ nhàng, đám mây bay với những câu đối đầy ý nghĩa và những chi tiết trang trí mang dấu ấn đậm nét của kiến trúc cổ truyền Việt Nam. Ngoài ra phía trên nối liền bốn trụ biểu là xà cách điệu làm trán cổng đắp nổi họa tiết rồng chầu nguyệt và khắc tên chùa (Chùa Long Bàn). Kiến trúc tứ trụ không có mái che, tạo nên vẻ uy nghiêm và mở rộng, có thể hiện sự đón chào, dẫn dắt các phật tử và khách hành hương bước vào không gian linh thiêng của chùa.
Khuôn viên trải trải rộng, với hệ thống kiến trúc tinh tế, sự kết hợp hài hòa giữa các công trình chùa và cảnh quan thiên nhiên. Nhiều cây xanh an ủi bóng mát, tạo bầu không khí trong lành, thanh sạch. Những con đường lát đá dẫn qua các tòa nhà, xen kẽ với vườn hoa và hồ nước nhỏ, mang đến cảm giác Yên bình, thư thái. Bên trái Chính điện đặt tượng Quan Thế Âm Bồ tát. Cảnh sắc nơi đây không chỉ làm lòng người nhẹ nhàng mà còn góp phần tôn lên vẻ trang béo, linh thiêng của thiên thiên tự nhiên.
Chùa Long Hoa có kết cấu đơn giản với kiểu nhà cấp 4, với 3 gian 2 trái, tại mặt của hai trái có đắp nổi nhị vị Hộ Pháp Khuyến Thiện Trừng Ác, hai bên sườn chạy thẳng xuống tạo hai nối hàng lang thông thoáng, nối liền Tiền đường và Hậu Phật theo kiểu chữ “nhất” (—). Hai bên phía trên trổ tầng lầu một bên đặt chuông, bên còn lại đặt khánh. Đây là dạng kiến trúc truyền thống, tạo nên một không gian thờ tự liên tục, rất thuận tiện cho các hoạt động lễ bái và tu học của Phật tử.
- Bên trong Chính điện, sơ đồ bố trí ban thờ Phật gồm 2 lớp.
- Lớp thứ nhất: đặt tượng Phật Thích Ca chính giữa, bên phải đặt tượng Quán Thế Âm Bồ tát, bên trái đặt tượng Ngài Địa Tạng Vương Bồ tát
- Lớp thứ hai: đặt tượng Phật Di Đà
Gian Hậu Tổ của chùa thường được bố trí ở phía sau Chánh điện, là nơi tôn thờ các vị tổ sư và những cao tăng có công lớn trong việc sáng lập hoặc phát triển ngôi chùa. Với không gian trang nghiêm và yên tĩnh, Hậu Tổ không chỉ thể hiện lòng tri ân sâu sắc của các thế hệ sau đối với các vị tiền nhân mà còn mang ý nghĩa tâm linh quan trọng. Đây là nơi các tăng ni, phật tử đến dâng hương, cầu nguyện, bày tỏ lòng kính trọng và cầu mong sự bảo hộ từ các vị tổ sư để tiếp tục duy trì và phát triển Phật pháp. Hậu Tổ là biểu tượng của sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, là phần không thể thiếu trong tổng thể kiến trúc chùa.
Ngoài ra, chùa còn có nhà Đông và nhà Tây thường nằm ở hai bên Chánh điện, đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng trong sinh hoạt của chùa. Hai ngôi nhà này có thể được sử dụng để tiếp khách, là nơi ở của tăng ni, hoặc là không gian tổ chức các hoạt động Phật giáo, góp phần tạo nên sự cân bằng và hài hòa cho tổng thể kiến trúc chùa.
Bên cạnh đó, nhà Trù, hay nhà bếp của chùa, là nơi chuẩn bị thức ăn cho các Tăng ni và Phật tử tham gia lễ bái hay các sinh hoạt tôn giáo khác. Những công trình này tạo điều kiện thuận lợi cho đời sống tâm linh và sinh hoạt thường nhật trong chùa.
Sự kiện vè lễ hội
Ngoài các hoạt động thường nhật, chùa Long Hoa còn là nơi tổ chức các lễ lớn trong năm như Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản, thu hút đông đảo Phật tử trong vùng tham gia.
Lễ Vu Lan vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp con cháu tri ân cha mẹ, tổ tiên và cầu siêu cho người đã khuất. Chùa Long Châu tổ chức nghi lễ cầu an, nghe giảng kinh và thả đèn hoa đăng, tạo không khí trang nghiêm, ấm áp.
Lễ Phật Đản vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí rực rỡ với cờ hoa và đèn lồng, có các hoạt động lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng. Phật tử tham gia với lòng thành kính, vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Những dịp lễ này không chỉ là thời điểm để Phật tử bày tỏ lòng hiếu thảo, nhớ ơn cha mẹ, mà còn là cơ hội để họ cùng nhau tụng kinh, niệm Phật và lắng nghe giáo lý. Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản tại chùa luôn diễn ra trong không khí trang nghiêm, thiêng liêng, mang đến sự gắn kết tinh thần cho cộng đồng Phật tử địa phương, cũng như giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
