Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Long Sơn nằm trên núi Long Đầu, thuộc thắng cảnh Long Đầu Hý Thủy (Đầu rồng giỡn nước), thuộc thôn Liên Hiệp 2, thị trấn Sơn Tịnh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi.
Lịch sử và nhân vật
Qua các đời trụ trì truyền lại thì Chùa Long Sơn có vào thời Duy Tân (1907-1915), do nhà bá hộ Dương Cang, phát tâm khai trưng chóp núi Long Đầu, nhân lúc triều đình Huế có chủ trương Kiến canh điền bộ, để cúng dường Tam Bảo, lập chùa thờ Phật và Tiền hiền bổn xứ, nên gọi là chùa Long Đầu. Nhưng vì chùa tranh vách đất, chưa đầy 20 năm đã bị xiêu vẹo, dột nát. Ông Cả Chín là người thủ tự, tuổi ngày càng cao, không đủ khả năng chống đỡ.
Năm Canh Ngọ-1930, Tăng cang Hòa thượng Diệu Quang chứng minh cho Hội Tịnh Độ xây dựng lại chùa, vách gạch, lợp tranh, cải danh Long Đầu thành chùa Long Sơn. Mặt chùa hướng về Tổ đình Thiên Ấn.
Năm 1938, chi nhánh Hội An Nam Phật Học tại Quảng Ngãi được thành lập, đặt trụ sở tại chùa. Năm 1952, Ngài Diệu Quang viên tịch. Ngài có một đệ tử đắc pháp là tu sĩ Thích Trí Thuyên, thế danh Trần Trọng Thuyên, quy y tại chùa Long Sơn, sau này là một giảng sư Phật học trẻ tuổi, nổi tiếng trong An Nam Phật Học Hội. Thiền sư Trí Thuyên bị Pháp bắn tại Phật Học đường Kim Sơn – Huế năm 1947, khi ông vừa tròn 24 tuổi. Mộ tháp ngài được tôn trí tại chùa Kim Sơn. Thiền sư Trí Quang đề vào bia 6 chữ lớn “TRÍ THUYÊN GIẢNG SƯ CHI THÁP”. Long vị tại Kim Sơn: “Kim Sơn Bổn Tự Tịnh Kỳ Trí Thuyên Pháp Sư Chi Vị”.
Sau 1954, chùa trùng tu nhà Trai, nhà Tăng, nhà Giảng, dựng tượng đài Quan Thế Âm còn cho đến nay. Cũng từ sau 1954, Tỉnh hội Phật giáo Quảng Ngãi liên tục cử Tăng sư về chùa Long Sơn trụ trì:
1- Sư bà Thích Nữ Như Huyền (1955-1958)
2- Hòa thượng Thích Huyền Tấn (1959-1975)
3- Thượng tọa Thích Hạnh Đồng (1980-2002)
4- Thượng tọa Thích Hạnh Niệm (2003 đến nay)
Thượng tọa Thích Hạnh Niệm, thế danh Trần Minh, pháp danh Thị Mẫn, pháp tự Vĩnh Châu. Xuất gia năm 1965, thọ Sa di năm 1968, thọ Tỳ kheo năm 1973, tại Đại giới đàn Thiện Hòa, chùa Phật Ấn (Mỹ Tho), do Hòa thượng Thích Thiện Hòa làm Đường đầu Hòa thượng. Thượng tọa nay là Chánh đại diện Phật Giáo huyện Sơn Tịnh, chùa Long Sơn được đặt làm văn phòng Ban Đại Diện Huyện hội thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Toàn bộ diện tích của chùa khoảng hơn 5000m2, ngoài mồ mả của nhân dân chôn hai bên hông chùa, còn có tháp mộ của Hòa Thượng Thích Huyền Tấn và Thượng tọa Thích Hạnh Đồng.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Long Sơn nằm trên núi Long Đầu, xung quanh nhiều cây cối, đường đi nhiều hiểm trở đã được cải tạo thành các bậc thang để dẫn tới chùa.
Cổng chùa xây dựng đơn giản với một cổng duy nhất, bước qua cổng là khoảng sân rộng, được lát nền gạch đỏ. Đặt bên trái khoảng sân rộng xây dựng lầu Quan Thế Âm Bồ tát, ngoài ra bên trái chùa cũng đặt tượng Tây Phương Tam Thánh gồm Đức Phật A Di Đà, Quan Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát.
Chùa Long Hoa có kết cấu đơn giản với kiểu nhà cấp 4, với 3 gian 2 trái, tại mặt của hai trái có đắp nổi nhị vị Hộ Pháp Khuyến Thiện Trừng Ác, hai bên sườn chạy thẳng xuống tạo hai nối hàng lang thông thoáng, nối liền Tiền đường và Hậu Phật theo kiểu chữ “nhất” (—). Hai bên phía trên trổ tầng lầu một bên đặt chuông, bên còn lại đặt khánh. Đây là dạng kiến trúc truyền thống, tạo nên một không gian thờ tự liên tục, rất thuận tiện cho các hoạt động lễ bái và tu học của Phật tử.
Bên trong Chính điện, sơ đồ bố trí ban thờ Phật gồm 5 lớp.
- Lớp thứ nhất: đặt tượng Phật Thích Ca chính giữa
- Lớp thứ hai: đặt tượng Phật Di Đà, hai bên là Quan Thế Âm Bồ tát và Đại Thế Trí Bồ tát
- Lớp thứ ba: đặt tượng Quán Thế Âm Bồ tát và Phật Mẫu Chuẩn Đề
- Lớp thứ tư: đặt tượng Thất Phật Dược Sư
- Lớp thứ 5: đặt tượng Phật Thích Ca
Gian Hậu Tổ của chùa thường được bố trí ở phía sau Chánh điện, là nơi tôn thờ các vị tổ sư và những cao tăng có công lớn trong việc sáng lập hoặc phát triển ngôi chùa. Với không gian trang nghiêm và yên tĩnh, Hậu Tổ không chỉ thể hiện lòng tri ân sâu sắc của các thế hệ sau đối với các vị tiền nhân mà còn mang ý nghĩa tâm linh quan trọng. Đây là nơi các tăng ni, phật tử đến dâng hương, cầu nguyện, bày tỏ lòng kính trọng và cầu mong sự bảo hộ từ các vị tổ sư để tiếp tục duy trì và phát triển Phật pháp. Hậu Tổ là biểu tượng của sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, là phần không thể thiếu trong tổng thể kiến trúc chùa.
Ngoài ra, chùa còn có nhà Đông và nhà Tây thường nằm ở hai bên Chánh điện, đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng trong sinh hoạt của chùa. Hai ngôi nhà này có thể được sử dụng để tiếp khách, là nơi ở của tăng ni, hoặc là không gian tổ chức các hoạt động Phật giáo, góp phần tạo nên sự cân bằng và hài hòa cho tổng thể kiến trúc chùa.
Bên cạnh đó, nhà Trù, hay nhà bếp của chùa, là nơi chuẩn bị thức ăn cho các Tăng ni và Phật tử tham gia lễ bái hay các sinh hoạt tôn giáo khác. Những công trình này tạo điều kiện thuận lợi cho đời sống tâm linh và sinh hoạt thường nhật trong chùa.
Sự kiện và lễ hội
Hàng tháng chùa tổ chức tu Bát Quan Trai vào ngày mồng 8 âm lịch, và tổ chức thường kỳ niệm Phật vào ngày 26 âm lịch. Hằng năm lấy ngày 7 tháng 12 âm lịch, giỗ Ngài Huyền Tấn làm ngày Hiệp kỵ.
Ngoài các hoạt động thường nhật, chùa Long Sơn còn là nơi tổ chức các lễ lớn trong năm như Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản, thu hút đông đảo Phật tử trong vùng tham gia.
Lễ Vu Lan vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp con cháu tri ân cha mẹ, tổ tiên và cầu siêu cho người đã khuất. Chùa Long Châu tổ chức nghi lễ cầu an, nghe giảng kinh và thả đèn hoa đăng, tạo không khí trang nghiêm, ấm áp.
Lễ Phật Đản vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí rực rỡ với cờ hoa và đèn lồng, có các hoạt động lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng. Phật tử tham gia với lòng thành kính, vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Những dịp lễ này không chỉ là thời điểm để Phật tử bày tỏ lòng hiếu thảo, nhớ ơn cha mẹ, mà còn là cơ hội để họ cùng nhau tụng kinh, niệm Phật và lắng nghe giáo lý. Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản tại chùa luôn diễn ra trong không khí trang nghiêm, thiêng liêng, mang đến sự gắn kết tinh thần cho cộng đồng Phật tử địa phương, cũng như giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
