Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Phước Minh, thường được gọi là Chùa Bà Vú, tọa lạc tại ấp Bình Phú, xã Bình Phước Xuân, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Ngôi chùa nằm trên Cù lao Giêng, một địa danh nổi tiếng với nhiều di tích Phật giáo lâu đời.
Tên gọi “Chùa Bà Vú” bắt nguồn từ danh xưng tôn kính dành cho Bà Nguyễn Ân, một nữ tu có tài chữa bệnh cho trẻ em, người đã sống và hành đạo tại đây.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Phước Minh được thành lập vào khoảng những năm 1925 – 1927 bởi Hòa thượng Thích Kim Thành. Ban đầu, chùa chỉ là một am nhỏ đơn sơ bằng tre lá, được dựng ven kênh Xẻo Vải. Sau nhiều lần sửa chữa trùng tu. Từ năm 2017- 2023, Ðại đức Thích Thiện Kim đứng ra xây lại chính điện, sân chùa khang trang như hôm nay.
Tên gọi “Chùa Bà Vú” xuất phát từ câu chuyện về bà Nguyễn Ân, một nữ tu có tài chữa bệnh cho trẻ em. Bà sinh khoảng năm 1851 tại Bạc Liêu, sau chuyển về Chợ Gạo, Tiền Giang sinh sống. Khoảng năm 1927, bà đến chùa Phước Minh ở cù lao Giêng sống và hành đạo. Nhờ tài năng và lòng nhân ái, bà được người dân kính trọng gọi là “Bà Vú”. Bà mất năm 1957, thọ 107 tuổi, và được an táng trong Bửu Tháp Cửu Trùng trong khuôn viên chùa.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Phước Minh mang phong cách Bắc Bộ hiếm thấy tại miền Tây Nam Bộ. Những điểm kiến trúc đặc trưng của chùa gồm:
Cổng tam quan: Thiết kế ba cửa vòm cung với sáu nóc cổ lầu, trang trí phù điêu, tranh kiếng vẽ cảnh Bát tiên quá hải, Long Lân Quy Phụng, Phước Lộc Thọ.
Chánh điện: Xây dựng theo lối cổ truyền, mái ngói âm dương, nội thất trang nghiêm.
Bửu Tháp Cửu Trùng: Bửu Tháp được ông Tạ Thắng Ðức (1898-1964) thiết kế và đứng ra xây dựng. Ðược biết ông Tạ Thắng Ðức là một điền chủ giàu có ở miệt Sóc Trăng, trong một lần lâm trọng bệnh, ông được chỉ đến xứ cù lao Giêng và được Bà Vú chữa trị, các Phật tử ân cần chăm sóc, ông Ðức sau khi khỏi bệnh đã xin ở lại chùa làm công quả. Ông cho người đem đất ruộng chia cho dân nghèo, chỉ chừa lại một phần cho con cháu. Gom góp tiền, ông thiết kế và cho người xây dựng cổng tam quan chùa và Bửu Tháp Cửu Trùng. Ðến nay, mộ ông Ðức vẫn còn ở khuôn viên chùa, đầu mộ hướng về phía Bửu Tháp.
Bửu tháp cao 19m, gồm 9 tầng, mái lợp ngói âm dương, được trang trí tinh xảo. Tháp được xây bằng gạch đất nung và vôi vữa, mang đậm phong cách nghệ thuật cổ. Tháp gồm có 8 mặt tương xứng theo thuyết bát quái, mỗi mặt có ô thông gió hình chữ Thọ cách điệu. Tháp gồm 9 tầng, độ lớn của chín tầng nhỏ dần theo tứ tự từ dưới lên trên. Mỗi tầng có mái lợp ngói âm dương, đầu mái cong vút, đắp phù điêu hình đầu chim phụng. Ðỉnh tháp có tượng bông ben với tám tượng rồng chầu về tám góc, trên là một cái bát quái. Tháp được quét vôi, xung quanh có hàng rào, nhiều năm trôi qua rêu phong rất cổ kính.
Khuôn viên: Chùa có nhiều cây cổ thụ, tạo không gian thanh tịnh, hài hòa với thiên nhiên.
Hiện vật
Chùa Phước Minh lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử và văn hóa, bao gồm:
- Tranh kiếng cổ: Họa tiết tinh xảo với các hình ảnh Điện Ngọc Hoàng, Long Lân Quy Phụng, Bát Tiên, Bát Quái.
- Tượng thờ: Các tượng Phật bằng gỗ và đồng, có niên đại từ thế kỷ XX.
- Bia đá và văn khắc: Ghi chép về lịch sử hình thành và những người có công với chùa.
- Bàn thờ và pháp khí: Được chạm khắc công phu, mang dấu ấn nghệ thuật truyền thống.
Xếp hạng
Hiện nay, chùa Phước Minh chưa được xếp hạng di tích cấp quốc gia, nhưng đây là một địa điểm tín ngưỡng quan trọng tại Cù lao Giêng, thu hút đông đảo tăng ni, Phật tử và du khách đến chiêm bái hằng năm.
Chùa không chỉ là trung tâm sinh hoạt Phật giáo mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, góp phần gìn giữ di sản kiến trúc và tâm linh của vùng Nam Bộ.
Tham khảo
- Báo Cần Thơ, Ngôi chùa mang phong cách Bắc Bộ tại miền Tây, Báo Cần Thơ baocantho.com.vn, 2021.
- Lê Trung Dũng, Chùa Việt Nam – Kiến trúc và di sản văn hóa, Nxb Khoa học Xã hội, 2017.
- Nguyễn Hữu Thông, Văn hóa tín ngưỡng Nam Bộ, Nxb Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, 2015.
- Trần Văn Bảo, Di tích và danh thắng An Giang, Nxb Văn hóa – Thông tin, 2009.
_________________________
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
Name and Geographical Location
Phuoc Minh Pagoda, commonly known as Ba Vu Pagoda, is located in Binh Phu hamlet, Binh Phuoc Xuan commune, Cho Moi district, An Giang province. The pagoda is situated on Cu Lao Gieng, a well-known site with many ancient Buddhist relics.
The name “Ba Vu Pagoda” originates from the respectful title given to Nguyen An, a nun renowned for her ability to heal children, who once lived and practiced Buddhism here.
History and Figures
Phuoc Minh Pagoda was founded between 1925 and 1927 by Venerable Thich Kim Thanh. At first, it was only a simple hermitage made of bamboo and leaves, built along Xeo Vai canal. After several restorations, from 2017 to 2023, Venerable Thich Thien Kim rebuilt the main hall and renovated the courtyard, giving the pagoda its present appearance.
The name “Ba Vu Pagoda” is linked to Nguyen An, a nun with healing skills for children. She was born around 1851 in Bac Lieu, later moved to Cho Gao, Tien Giang, and around 1927, she came to Phuoc Minh Pagoda on Cu Lao Gieng to live and practice. Due to her compassion and talent, she was respectfully called “Ba Vu” (Nanny). She passed away in 1957 at the age of 107 and was buried in the Cuu Trung Stupa within the pagoda’s grounds.
Architecture and Landscape
Phuoc Minh Pagoda bears the rare architectural style of Northern Vietnam in the Mekong Delta. Its notable features include:
- Tam Quan Gate: A three-arched gate with six ancient towers, decorated with reliefs and glass paintings of the Eight Immortals Crossing the Sea, the Four Sacred Animals (Dragon, Unicorn, Tortoise, Phoenix), and the Three Deities of Happiness, Prosperity, and Longevity.
- Main Hall: Built in traditional style with yin-yang roof tiles, and a solemn interior.
- Cuu Trung Stupa: Designed and built by Ta Thang Duc (1898–1964), a wealthy landowner from Soc Trang. Once gravely ill, he was cured by Ba Vu and cared for by the pagoda’s monks. After his recovery, he donated land to the poor, keeping only a portion for his descendants, and used his wealth to build the Tam Quan Gate and the Cuu Trung Stupa. His grave remains in the pagoda grounds, facing the stupa.
The stupa is 19 meters high with nine tiers, built of baked bricks and lime mortar, decorated in traditional style. It has eight sides representing the Bagua, with stylized Shou (Longevity) characters as ventilation openings. Each tier diminishes in size upward, with curved phoenix heads at the roof corners. The top features a lotus-shaped finial with eight dragons surrounding a Bagua symbol. Covered in lime and aged with moss, the stupa exudes ancient beauty. -
Grounds: Shaded by many ancient trees, creating a peaceful and harmonious atmosphere with nature.
Artifacts
Phuoc Minh Pagoda preserves many historical and cultural relics, including:
- Ancient glass paintings depicting the Jade Emperor, the Four Sacred Animals, the Eight Immortals, and Bagua symbols.
- Worship statues of Buddha made of wood and bronze from the 20th century.
- Stone steles and inscriptions recording the pagoda’s history and benefactors.
- Altars and ritual objects elaborately carved in traditional style.
Heritage Status
Phuoc Minh Pagoda has not yet been recognized as a national heritage site, but it is an important religious destination on Cu Lao Gieng, attracting many monks, Buddhists, and visitors annually.
The pagoda not only serves as a Buddhist center but also embodies profound cultural significance, preserving the architectural and spiritual heritage of Southern Vietnam.
2. Tiếng Pháp (Français)
Nom et Localisation Géographique
La pagode Phuoc Minh, communément appelée pagode Ba Vu, est située au hameau Binh Phu, commune de Binh Phuoc Xuan, district de Cho Moi, province d’An Giang. Elle se trouve sur l’îlot Cu Lao Gieng, un lieu réputé pour ses nombreux vestiges bouddhiques anciens.
Le nom « pagode Ba Vu » provient du titre respectueux attribué à Nguyen An, une nonne célèbre pour son talent de guérison des enfants, qui vécut et pratiqua ici.
Histoire et Personnages
La pagode Phuoc Minh fut fondée entre 1925 et 1927 par le Vénérable Thich Kim Thanh. À l’origine, elle n’était qu’un simple ermitage en bambou et feuilles construit au bord du canal Xeo Vai. Après plusieurs restaurations, de 2017 à 2023, le Vénérable Thich Thien Kim fit reconstruire le sanctuaire principal et réaménager la cour, donnant à la pagode son aspect actuel.
Le nom « pagode Ba Vu » est lié à Nguyen An, une nonne ayant le don de soigner les enfants. Née vers 1851 à Bac Lieu, elle s’installa plus tard à Cho Gao, Tien Giang, puis en 1927 rejoignit la pagode Phuoc Minh sur l’îlot Cu Lao Gieng. Par sa compassion et son talent, elle fut respectueusement appelée « Ba Vu ». Elle mourut en 1957, à l’âge de 107 ans, et fut inhumée dans le stupa Cuu Trung au sein du monastère.
Architecture et Paysage
La pagode Phuoc Minh présente un style architectural du Nord du Vietnam, rare dans le delta du Mékong. Ses éléments caractéristiques comprennent :
- Porte Tam Quan : Une entrée à trois arches avec six tours anciennes, ornée de bas-reliefs et peintures sur verre représentant les Huit Immortels traversant la mer, les Quatre Animaux sacrés (Dragon, Licorne, Tortue, Phénix), et les divinités Phuc, Loc, Tho.
- Salle principale : Construite dans un style traditionnel avec toiture en tuiles yin-yang, à l’intérieur solennel.
- Stupa Cuu Trung : Conçu et construit par Ta Thang Duc (1898–1964), riche propriétaire terrien de Soc Trang. Gravement malade, il fut guéri par Ba Vu et soigné par les moines. Après sa guérison, il fit don de terres aux pauvres et utilisa sa fortune pour ériger la porte Tam Quan et le stupa. Sa tombe se trouve toujours dans l’enceinte, orientée vers le stupa.
Le stupa mesure 19 mètres de hauteur, possède neuf étages, est construit en briques cuites et mortier de chaux. Il présente huit côtés correspondant au Bagua, chacun orné de caractères Longevité stylisés servant de ventilation. Chaque étage rétrécit progressivement vers le sommet, avec des têtes de phénix sculptées aux coins du toit. Le sommet est orné d’un lotus et de huit dragons entourant un symbole du Bagua. Recouvert de chaux et patiné par le temps, il dégage une atmosphère ancienne. -
Enceinte : Ombragée par de grands arbres séculaires, elle offre un cadre paisible et harmonieux.
Objets Conservés
La pagode Phuoc Minh conserve de nombreux objets d’une grande valeur historique et culturelle, tels que :
- Peintures sur verre anciennes représentant l’Empereur de Jade, les Quatre Animaux sacrés, les Huit Immortels et le Bagua.
- Statues bouddhiques en bois et en bronze datant du XXe siècle.
- Stèles et inscriptions retraçant l’histoire et les bienfaiteurs de la pagode.
- Autels et objets rituels finement sculptés dans le style traditionnel.
Classement Patrimonial
La pagode Phuoc Minh n’a pas encore été classée monument national, mais elle demeure un haut lieu religieux de l’îlot Cu Lao Gieng, attirant chaque année de nombreux moines, fidèles et visiteurs.
Elle représente non seulement un centre bouddhique, mais également un site de haute valeur culturelle, préservant le patrimoine architectural et spirituel du Sud vietnamien.
3. Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
福明寺，又称“婆乳寺”，位于安江省周城县平福春社平富邑。寺庙坐落在著名的“槟榔洲”上，此地以保存众多古老佛教遗迹而闻名。
“婆乳寺”的名称源自对阮恩女士的尊称，她是一位曾居住并修行于此、以医治儿童闻名的比丘尼。
历史与人物
福明寺大约建于1925年至1927年间，由释金成长老创建。最初仅是位于小摆河边的一间简陋竹叶茅舍。几经修缮，从2017年至2023年，由释善金法师重建大殿，整修寺院庭院，形成今日规模。
“婆乳寺”的名称与阮恩女士有关。她生于约1851年，籍贯薄辽，后迁居前江美萩。约1927年，她来到槟榔洲福明寺修行。因其慈悲与医术高明，被百姓尊称为“婆乳”。她于1957年圆寂，享年107岁，安葬于寺内九重宝塔。
建筑与景观
福明寺呈现少见于湄公河三角洲的北部建筑风格，其主要特色包括：
- 三关门：三拱门，六座古楼，装饰有八仙过海、龙麟龟凤、福禄寿等浮雕和彩绘玻璃。
- 大殿：传统建筑风格，阴阳瓦顶，内部庄严肃穆。
- 九重宝塔：由谢胜德（1898–1964）设计与主持建造。他是朔庄富裕地主，因重病被送至槟榔洲，由婆乳医治康复，并受僧众照料。康复后，他捐地济贫，仅留部分田产给子孙，并出资建造三关门和九重宝塔。他的墓地仍在寺内，面向宝塔。
宝塔高19米，共九层，以烧制红砖和石灰砂浆建造，极具传统艺术风格。塔身八面，象征八卦，每面设有篆体“寿”字通风窗。九层逐级递减，屋檐飞翘，饰有凤首浮雕。塔顶置莲花宝瓶，八龙环绕八卦。塔身刷白灰，历经岁月，苔痕斑驳，古朴庄重。 - 寺院庭院：古树参天，环境清幽，与自然和谐相融。
文物
福明寺保存众多具有历史与文化价值的文物，包括：
- 古老玻璃画：玉皇殿、龙麟龟凤、八仙、八卦图案。
- 佛像：二十世纪木雕与铜制佛像。
- 石碑与刻文：记载寺庙创建及功德主事迹。
- 供桌与法器：雕刻精美，体现传统艺术特色。
遗产地位
福明寺尚未被列入国家级遗迹，但它是槟榔洲重要的佛教圣地，每年吸引众多僧众、佛子与游客前来朝拜。
此寺不仅是佛教活动中心，亦承载深厚文化意义，体现并保存南部地区的建筑与精神遗产。
