Giới thiệu chung
Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình là một trong những ngôi chùa cổ may mắn còn được lưu giữ lại sau thời kỳ chiến tranh như Chùa Ngọa Cương Quảng Bình. Tên thường gọi: Chùa Quan Âm. Chùa tọa lạc ở thôn Quyết Thắng, xã Thạnh Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Chùa thuộc hệ phái Phật giáo Bắc tông.
Lịch sử hình thành
Chùa được dựng từ thời Hậu Lê, được trùng tu sửa chữa nhiều lần. Đến năm 1968, chùa bị hỏng hoàn toàn. Ngôi chùa được dựng sơ sài vào năm Quý Dậu (1993). Chùa có pho tượng Bồ-tát Quan Thế Âm cổ, bằng gỗ phủ sơn, cao 0,75m và một số di vật cổ.
Theo người lớn trong vùng thì tháng 7/1802 vào thời vua Gia Long đã có một ngư dân tên Hồ Lương Đường kéo lên một pho tượng bằng đá khi đi đánh cá ngoài biển. Sau đó ông sợ hãi trả tượng Phật xuống biển và quay trở về nhà. Hôm sau, ông lại đi biển và chọn khu vực xa chỗ thả lưới hôm qua nhưng khi kéo lưới lên vẫn thấy pho tượng ấy xuất hiện.
Lúc này ông không trả tượng Phật về nữa mà nghĩ rằng có lẽ đây chính là ý trời, lộc trời ban cho làng chài, phổ độ chúng sinh có những chuyến đi đánh cá đầy thuyền, sóng yên biển lặng. Thế nên ông không tiếp tục đánh cá nữa mà cẩn thận đưa pho tượng đặt lên gò cát cao có vị thế đẹp. Đến ngày thứ ba người đàn ông này lại tiếp tục kéo lên được bệ đá, hai chiếc cối và hai chiếc chày bằng đá và cũng đưa đến gò cát cao ấy, sau đó báo cho cả làng biết.
Để cảm tạ trời đất và giữ gìn ơn huệ được ban cho, người dân nơi đây đã dựng nên ngôi nhà bằng tre lợp tranh thờ phụng đức Phật Quan Âm để cầu may cầu an. Người xưa trong vùng hay nói với nhau rằng trước khi may mắn gặp tượng Phật vùng biển nơi đây khá bất ổn. Chuyến đi biển nào về cũng không thu được nhiều cá tôm và còn bất trắc nữa. Kể từ ngày duyên trời ban gặp được tượng Phật và dựng chùa thì mọi chuyện cũng suôn sẻ hơn hẳn.
Quy mô và kiến trúc chùa
Chùa được khởi công xây dựng năm 1843. Sau hơn 2 năm lao động miệt mài của những người thợ và nghệ nhân tài hoa, ngày lễ vu lan (15/7 năm Ất Tỵ 1845) chùa được khánh thành.
Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình có quy mô khá lớn và nằm ngay trên một khu đất cao khoảng 15m và rộng tầm 10.000m2. Từ trên cao nhìn xuống bạn có thể thấy kiến trúc chùa như một bông sen khổng lồ nằm ngay sát biển và ngã ba sông Lý Hòa, thuận tiện cho mọi người đi thăm thú trên đường bộ lẫn đường thủy.
Vật liệu chính cấu thành chùa là gỗ lim và theo phong cách kiến trúc phương Đông với hàng rào xung quanh.
Trong chùa có gian tiền đường, thượng điện, tam quan, nhà thờ tổ gác chuông. Không giống những chùa khác của Việt Nam, phần lớn đều do giai cấp quý tộc và đồng minh xây dựng nên thể thức không mang âm hưởng dân gian, Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình được nhiều cánh thợ có tay nghề cao từ nhiều nơi đến xây từng bộ phận khác nhau. Do đó các nhóm thợ cũng có tính cạnh tranh hơn, họ cũng có tính chất tự do không bị thế lực nào gò bó, câu thúc.
Đây cũng là lý do các tác phẩm điêu khắc tại chùa có hình trang trí đầy tính sáng tạo. Hình rồng hay hình phượng mỗi con lại một vẻ khác nhau, xung quanh chùa thì có vườn cây thoáng đãng và bình yên.
Ban đầu Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình chỉ thờ tượng Quan Âm vớt dưới biển lên, càng về sau có nơi thờ phụng trang nghiêm hơn nên tăng ni và Phật tử cũng thỉnh về hoặc các cao tăng vật tự cũng tiến cúng. Phật điện dần nhiều lên, hiện trong chùa đang có tượng Hộ Pháp, bộ tượng Tam Thế, A Di Đà,… tổng cộng tất cả là 30 pho tượng.
Toàn bộ tượng đều được làm bằng các chất liệu khác nhau như là đồng gỗ, đá có niên đại từ thế kỷ XVIII đến XIX. Các bức hoành phi, câu đối sơn son thiếp vàng phần lớn nói về Phật pháp nhiệm màu và có nhiều bức đại tự.
Hiện trong chùa có một số hiện vật vô cùng quý hiếm là 2 chiếc cối đá, 2 chiếc chày đá niên đại từ thế kỷ thứ 7- 8; 2 chiếc đại hồng dung đúc thời vua Tự Đức; chiếc chuông nặng 800kg. Trên chuông là bài văn bia ca ngợi chốn danh lam thắng tích, nhắc đến truyền thuyết vớt tượng Quan Âm ngày xưa.
Địa danh lịch sử gắn với cách mạng Việt Nam
Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình sau khoảng 140 năm tồn tại, đến tháng 5/1972 đã bị ném bom triệt phá, thiệt hại nặng nề, phá hủy gần như hoàn toàn chỉ còn lại duy nhất phần cổng chính. Trong những năm tháng chiến đấu chống đế quốc Mỹ, chùa đã trở thành cơ sở cách mạng, che chở và nuôi giấu cán bộ. Nơi đây cũng đã chứng kiến nhiều lần kết nạp đội viên du kích, lễ tuyên thệ của các chiến sĩ cảm tử quân trước khi ra trận. Những người ban ngày là dân chài hay Phật tử thì ban đêm lại là du kích đi đánh đồn giặc, ngăn địch hành quân cướp bóc và đốt phá.
Năm 1991, trên tinh thần về cội nguồn và gìn giữ di sản văn hóa quý báu của dân tộc, các tín đồ đã góp công góp của xây lại chùa khang trang như hiện tại. Năm 2000, UBND tỉnh đã công nhận Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình là di tích kiến trúc – nghệ thuật – tôn giáo.
Lễ Hội
Lễ hội ở đây cũng thật đa dạng. Hầu hết các lễ, vía của Phật đều được nhà chùa tổ chức. Nhưng hàng năm, cứ vào ngày Rằm tháng 4 (Âm Lịch) – ngày Phật đản, nơi đây lại diễn ra hội lớn. Dòng người thiện nam tín nữ tấp nập từ các vùng xung quanh đỗ về chùa Quan Âm Tự dâng hương.
Tài liệu tham khảo
- Sách “500 Danh Lam Việt Nam”, Võ Văn Tưởng, NXB Thông Tấn, Hà Nội – 2008
- Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình – Nơi Lòng Người Đi Biển Hướng Về, https://phongnhaexplorer.com/thong-tin-du-lich-quang-binh/chua-quan-ngoi-chua-noi-tieng-linh-thieng-o-quang-binh.html
- Đến Chùa Quan Âm Tự Quảng Bình nghe kể truyền thuyết linh thiêng, Thụy Anh, https://mia.vn/cam-nang-du-lich/den-chua-quan-am-tu-quang-binh-nghe-ke-truyen-thuyet-linh-thieng-6111
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
General Introduction
Quan Am Tu Pagoda Quang Binh is one of the few ancient pagodas that have been preserved after wartime, similar to Ngoa Cuong Pagoda in Quang Binh. Commonly known as Quan Am Pagoda, it is located in Quyet Thang Hamlet, Thanh Trach Commune, Bo Trach District, Quang Binh Province. The pagoda belongs to the Mahayana Buddhist tradition (Northern School).
Historical Formation
The pagoda was originally built during the Later Le Dynasty and has undergone many renovations. In 1968, it was completely destroyed. A makeshift pagoda was rebuilt in the Year of the Rooster (1993). The pagoda preserves an ancient wooden statue of Avalokiteśvara Bodhisattva (Quan The Am), lacquered and 0.75 meters tall, along with several other relics.
According to local elders, in July 1802, during the reign of Emperor Gia Long, a fisherman named Ho Luong Duong pulled up a stone statue while fishing at sea. Frightened, he returned the statue to the sea and went home. The next day, although he cast his nets in a different location, the same statue appeared again in his net.
This time, instead of returning it to the sea, he believed it was a divine blessing bestowed upon the fishing village, promising safe voyages and abundant catches. He carefully placed the statue on a high sandy mound. On the third day, he also pulled up a stone pedestal, two mortars, and two pestles, which he brought to the same mound, then informed the villagers.
To express gratitude to Heaven and Earth and preserve this divine gift, the villagers built a simple bamboo and thatch temple to worship Avalokiteśvara Bodhisattva, praying for peace and good fortune. Elders recalled that before the statue was found, the sea in this region was turbulent and fishing was difficult. After the pagoda was established, the seas calmed and the villagers prospered.
Scale and Architecture
The construction of Quan Am Tu Pagoda began in 1843. After more than two years of labor by skilled artisans, it was inaugurated on the Vu Lan Festival (15th day of the 7th lunar month, 1845).
The pagoda stands on an elevated plot about 15 meters high and covers 10,000 square meters. From above, its architecture resembles a giant lotus blossom by the sea and the confluence of the Ly Hoa River, accessible by both land and water.
The main construction material is ironwood (lim), built in traditional Eastern architectural style, with surrounding fences. The complex includes the front hall, upper shrine, three-entrance gate, ancestral hall, and bell tower. Unlike many Vietnamese temples built by aristocracy with rigid styles, this pagoda was built by skilled craftsmen from different regions, each contributing distinct artistry. This independence led to highly creative carvings, with unique dragon and phoenix motifs. The surrounding gardens add to the peaceful atmosphere.
Initially, the pagoda only worshiped the sea-recovered Avalokiteśvara statue, but over time, more statues were added by monks and donors. Currently, it houses 30 statues, including the Dharma Protectors, the Three Buddhas, Amitabha, etc., dating from the 18th to 19th centuries, crafted from bronze, wood, and stone. Many horizontal plaques and couplets, gilded and inscribed with Buddhist teachings, are preserved inside.
Among the rare relics are:
-
2 stone mortars and 2 stone pestles dating from the 7th–8th centuries
-
2 great bronze bells cast during Emperor Tu Duc’s reign
-
A massive 800-kg bell inscribed with an epitaph praising the temple’s sacred history and the legend of the sea-retrieved Avalokiteśvara statue.
Historical Landmark of the Vietnamese Revolution
After standing for about 140 years, in May 1972, the pagoda was heavily bombed, almost completely destroyed, with only the main gate left intact. During the resistance war against the Americans, it served as a revolutionary base, sheltering cadres and hosting events such as the enlistment of guerrilla members and the oaths of suicide squads before battle. Villagers who were fishermen and devotees by day often became guerrillas by night, fighting against enemy raids.
In 1991, devotees rebuilt the pagoda in its current form. In 2000, the Quang Binh Provincial People’s Committee recognized Quan Am Tu Pagoda as a historical, cultural, and religious architectural relic.
Festivals
The pagoda hosts a variety of Buddhist ceremonies throughout the year. The most important is the Vesak Festival (Buddha’s Birthday) on the 15th day of the 4th lunar month, attracting large numbers of devotees who gather to offer incense and prayers.
Tiếng Pháp
Présentation générale
La pagode Quan Am Tu Quang Binh est l’un des rares temples anciens ayant survécu à la guerre, tout comme la pagode Ngoa Cuong à Quang Binh. Communément appelée pagode Quan Am, elle est située au hameau Quyet Thang, commune de Thanh Trach, district de Bo Trach, province de Quang Binh. La pagode appartient à la tradition du bouddhisme Mahāyāna (école du Nord).
Histoire de la fondation
La pagode fut construite à l’époque des postérieurs Lê et a connu de nombreuses restaurations. En 1968, elle fut complètement détruite. Une pagode provisoire fut reconstruite en 1993 (année du Coq). Le temple conserve une ancienne statue en bois laqué de bodhisattva Avalokiteśvara (Quan The Am) mesurant 0,75 mètre, ainsi que plusieurs reliques anciennes.
Selon les anciens du village, en juillet 1802, sous le règne de l’empereur Gia Long, un pêcheur nommé Ho Luong Duong ramena dans ses filets une statue en pierre alors qu’il pêchait en mer. Effrayé, il la rejeta dans l’eau et rentra chez lui. Le lendemain, bien qu’il ait jeté ses filets dans un autre endroit, il remonta encore la même statue.
Cette fois, au lieu de la rejeter, il pensa qu’il s’agissait d’une bénédiction divine accordée à son village de pêcheurs, garantissant des voyages sûrs et des prises abondantes. Il plaça la statue avec soin sur une dune de sable élevée. Le troisième jour, il repêcha également un socle en pierre, deux mortiers et deux pilons en pierre, qu’il transporta au même endroit avant d’en informer les villageois.
En signe de gratitude envers le Ciel et la Terre, les habitants érigèrent une modeste maison en bambou et chaume pour vénérer le bodhisattva Avalokiteśvara, priant pour la paix et la prospérité. Les anciens racontent qu’avant la découverte de la statue, la mer était agitée et la pêche difficile. Depuis l’établissement du temple, la mer s’est calmée et les habitants ont prospéré.
Échelle et architecture
La construction de la pagode Quan Am Tu débuta en 1843. Après plus de deux années d’efforts des artisans, elle fut inaugurée lors de la fête de Vu Lan (15e jour du 7e mois lunaire, 1845).
La pagode, de grande dimension, est bâtie sur une élévation de 15 mètres couvrant 10 000 m². Vue d’en haut, son architecture ressemble à une fleur de lotus géante, près de la mer et du confluent de la rivière Ly Hoa, accessible par voie terrestre et fluviale.
Le matériau principal est le bois de fer (lim), construit dans le style architectural oriental traditionnel, avec clôture périphérique. Le complexe comprend le bâtiment avant, le sanctuaire supérieur, la porte à trois entrées, le pavillon des ancêtres et le clocher. Contrairement à d’autres temples vietnamiens souvent construits par l’aristocratie avec un style figé, cette pagode fut bâtie par des artisans venus de diverses régions, chacun apportant son art distinct. Cette liberté donna lieu à des sculptures créatives, notamment des dragons et phénix aux formes variées. Le jardin alentour renforce la sérénité du lieu.
À l’origine, la pagode n’abritait que la statue d’Avalokiteśvara repêchée en mer. Plus tard, moines et fidèles y ajoutèrent d’autres statues. Aujourd’hui, elle conserve 30 statues, dont les Gardiens du Dharma, les Trois Bouddhas, Amitābha, etc., datant des XVIIIe et XIXe siècles, réalisées en bronze, bois et pierre. On y trouve aussi de nombreuses inscriptions dorées évoquant la profondeur du Dharma.
Parmi les reliques rares :
-
2 mortiers et 2 pilons en pierre datant des VIIe–VIIIe siècles
-
2 grandes cloches en bronze fondues sous le règne de l’empereur Tu Duc
-
Une cloche massive de 800 kg, gravée d’une inscription louant la pagode et rappelant la légende de la statue d’Avalokiteśvara sortie de la mer.
Lieu historique de la révolution vietnamienne
Après environ 140 ans d’existence, en mai 1972, la pagode fut lourdement bombardée et presque totalement détruite, ne laissant debout que la porte principale. Durant la guerre contre les Américains, elle servit de base révolutionnaire, abritant les cadres, accueillant des cérémonies d’engagement des guérilleros et des serments de combattants suicides avant les batailles. Les habitants, pêcheurs et fidèles le jour, devenaient guérilleros la nuit pour résister aux raids ennemis.
En 1991, dans l’esprit de retour aux sources et de préservation du patrimoine culturel national, les fidèles reconstruisirent la pagode. En 2000, le Comité populaire provincial de Quang Binh reconnut la pagode Quan Am Tu comme un site architectural, artistique et religieux classé.
Fêtes
La pagode accueille de nombreuses cérémonies bouddhiques tout au long de l’année. La plus importante est la fête de Vesak (naissance du Bouddha), célébrée le 15e jour du 4e mois lunaire, attirant une foule de fidèles venus offrir de l’encens et des prières.
Tiếng Trung
总体介绍
广平观音寺是战争后少数仍被保留下来的古寺之一，与广平的卧岗寺齐名。常称为观音寺，位于广平省布泽县盛泽社决胜村。该寺属于北传佛教体系。
历史渊源
寺庙建于后黎朝时期，历经多次修缮。至1968年，寺庙被完全毁坏。1993年癸酉年，人们在原址上重新搭建了一座简陋的寺庙。寺内保存着一尊古老的木雕观世音菩萨像，高约0.75米，并有一些珍贵古物。
据村中长者相传，1802年7月（嘉隆年间），一位名叫胡良塘的渔民在海上打鱼时，网中捞起一尊石佛像。他惊恐之下将佛像放回大海，回家而去。第二天，他再次出海，并避开前日撒网之处，但仍旧将那尊佛像打捞上来。
这一次，他没有再将佛像放回海中，而是认为这是上天赐予的祥瑞，能庇佑渔村出海平安，渔获丰盈。他便小心翼翼地将佛像安置在一座高耸的沙丘上。第三天，他又打捞上来一个石制佛座、两只石臼与两只石杵，也同样安放在那片沙丘上，并告知村民。
为了感恩天地，村民们便搭建了一座简陋的竹木茅屋来供奉观音菩萨，祈求平安吉祥。据说，在发现佛像之前，这片海域风浪不定，渔获稀少，甚至伴有凶险。自从佛像显圣、寺庙建立之后，风平浪静，渔业兴旺。
规模与建筑
观音寺于1843年正式开工兴建，历经两年多，至**1845年乙巳年七月十五日（盂兰节）**落成并举行开光大典。
观音寺规模宏大，坐落于高约15米、面积约1万平方米的高地。从高处俯瞰，寺庙宛如一朵盛开的巨莲花，紧邻大海与丽和河三角洲，交通便利，水陆皆可到达。
寺庙以铁力木（柚木）为主要建筑材料，采用东方古典建筑风格，周围建有围墙。寺内包括前殿、上殿、山门（三门）、祖堂、钟楼等建筑。不同于多由贵族修建的寺庙，观音寺由各地能工巧匠分批建造，各具风格，因而雕刻作品充满创意。寺庙内龙、凤的雕像各具特色，周围环绕清幽花园，更添宁静氛围。
最初，寺庙仅供奉从海上打捞上来的观音像。后来，随着僧众与信徒不断供奉，佛像逐渐增多。目前寺中共有30尊佛像，包括护法神像、三世佛、阿弥陀佛等，年代多为18至19世纪，材质有青铜、木材和石材。寺内还保存着大量描绘佛法奥妙的楹联与匾额。
寺庙的珍贵文物包括：
-
两只石臼、两只石杵（7–8世纪）
-
两口大钟（铸于嗣德皇帝时期）
-
一口重800公斤的大钟，上刻碑文，颂扬寺庙圣迹，并记载着观音像显灵的传说。
与越南革命的历史渊源
观音寺存在约140年后，于1972年5月遭受轰炸，几乎被完全摧毁，仅存山门。抗美战争时期，寺庙成为革命根据地，掩护并庇护革命干部，曾多次举行游击队员入队仪式和誓师大会。白天是渔民和信徒，夜晚便化身游击战士，袭击敌营，阻击敌军。
1991年，在“寻根与保护文化遗产”的精神感召下，信众出资出力，重建寺庙，使之焕然一新。2000年，广平省人民委员会正式认定观音寺为建筑–艺术–宗教遗迹。
节庆活动
寺庙全年举行众多佛教节庆，其中最盛大的为农历四月十五日佛诞节。每年此时，周边地区的信徒与游客纷至沓来，齐聚观音寺焚香祈福，场面庄严而热闹。
