Giới thiệu chung
Chùa Thạch Long tọa lạc tại xã Cao Kỳ, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn. Nằm bên trong một hang đá vôi, chùa cỏ tên Thạch Long (rồng đá) vì cửa hang có hình miệng con rồng đang há. Tên gọi này gợi sự linh thiêng, hài hòa với cảnh trí, sự tích và cả những huyền sử đẹp…
Lược sử
Chùa được xây dựng vào TK XVIII, chuyện kể rằng, xưa, người dân xã Vi Hương – Bạch Thông xuôi dòng sông Cầu rước tượng Phật Thích Ca về thờ ở làng mình là Hoa Sơn, trên đỉnh dãy núi Phja Bjoóc. Tượng Phật bằng vàng rất nặng nên khi ngược lên Vi Hương phải kéo bằng mảng. Đến vằng Bó Mi thuộc xã Cao Kỳ ngày nay, mảng cứ xoay tròn không sao đi được. Trời đã tối, đêm ấy, người đi rước tượng phải căng lều ngủ tại vằng Bó Mi để hôm sau tính tiếp. Sáng hôm sau tỉnh dậy, họ hốt hoảng không thấy Đức Phật đâu. Người đi rước tượng đành thắp một bó nhang to và khấn: “Nếu ngài muốn ở đây thì con đành thuận theo ý ngài, nhưng ngài hãy cho con biết nơi ngài đang thượng tọa để con cháu đời sau thờ phụng hương khói”. Dứt lời, bó nhang cuộn khói bay sang bên kia bờ sông, luồn mãi vào trong núi. Người rước tượng cứ đi theo khói nhang ấy và phát hiện ra một hang động tuyệt đẹp, rộng thênh thang. Đức Phật Thích Ca đã ngự tọa ở chốn cao nhất.
Biết hang đá thiêng, từ đó dân làng lập chùa ngay tại hang đá này. Chùa có tên Thạch Long (con rồng đá).
Trong kháng chiến chống pháp, chùa được bộ đội ta sử dụng với chức năng làm kho cất trữ vũ khí trong vòng 30 năm từ năm 1950 đến năm 1980. Bên cạnh đó, chính tại nơi này, vào năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp đi kiểm tra công tác sửa chữa đường số 3, đoạn Thái Nguyên đi Cao Bằng. Trong chuyến đi này, người đã đến thăm và nghỉ tại Trạm quân khí trong hang Cao kỳ. Tại đây, Bác đã căn dặn anh em bộ đội: “Kho ở gần trục đường chính, vì vậy phải luôn đề cao cảnh giác, bảo vệ kho cho thật tốt”. Đây là một sự kiện lịch sử quan trọng đối với nhân dân các dân tộc huyện Chợ Mới, là lần đầu tiên cũng là lần duy nhất Bác Hồ đến thăm kho quân khí của huyện.
Năm 1986 chùa được chính quyền và nhân dân địa phương phục hồi và xây dựng lại một số công trình nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt tinh thần của địa phương.
Năm 2011, chùa được UBND tỉnh công nhận là di tích lịch sử – văn hóa truyền thống cấp tỉnh.
Ngày nay, chùa Thạch Long vẫn được sử dụng đúng chức năng là một cơ sở thờ tự phục vụ đời sống tâm linh, nơi sinh hoạt văn hóa của đông đảo người dân địa phương nói riêng và người dân trong cả nước nói chung.
Kiến trúc
Chùa nằm ở độ cao gần 300m so với mực nước biển, cách Quốc lộ 3 khoảng 400m.
Chia làm 2 phần:
Phần thứ nhất là chùa Thiên. Chùa này nằm ở trên cao, có một bậc đá xếp từ chân núi dẫn thẳng lên tới cửa động. Gian cao nhất thờ Đức Phật Thích Ca. Ở gian trung, trên bệ cao nhất có ảnh thờ Bác Hồ.Trong lòng động, hoàn toàn là các vách đá tự nhiên tạo nên vẻ đẹp huyền bí
Phần thứ hai của chùa là chùa Âm, đường đến chùa Âm phải đi vòng quanh sườn núi. Cửa vào chùa Âm hẹp hơn chùa Thiên một chút. Lòng hang cũng không rộng bằng chùa Thiên. Ước chừng cao khoảng 6m, rộng 6m và có ngách ăn sâu vào bên trong. Cả chùa Thiên và chùa Âm đều có nhiều tượng thiên tạo hình các Chư Phật. Trong lòng chùa Thiên, vách đá tự chia thành từng múi như những chiếc lọng cao và sang trọng che cho các vị Chư Phật ngồi dưới.
Lễ hội
Lễ hội chùa Thạch Long được tổ chức vào mùng 7 tháng Giêng Âm lịch hằng năm, thu hút nhiều du khách thập phương đến để cầu bình an, may mắn cho gia đình trong những ngày đầu năm mới đồng thời cũng là nơi du lịch tâm linh thu hút được đông đảo du khách ghé thăm.
Tài liệu tham khảo
- Hà Văn Tấn, Nguyễn Văn Kự, Phạm Ngọc Long, Chùa Việt Nam, Nxb Thế giới.
- Vũ Thúy, Chùa Thạch Long – Ngôi chùa trong hang đá, Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Kạn.
