Chùa Thiên Phước (Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh)

Chùa Thiên Phước (Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh)

Di tích Thành phố

Chùa Thiên Phước tọa lạc ở số 37/217, khu phố 8, phường Trường Thọ, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, được Chủ tịch ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ký Quyết định số 24/2005/QĐ-UB ngày 1/2/2005 xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố.

Sự hình thành

Hiện nay chưa có nguồn tư liệu thành văn nào nói rõ chùa Thiên Phước được xây dựng từ khi nào. Tài liệu Tiểu sử sơ lược chùa Thiên Phước của Thuợng tọa Thích Thiện Tấn trụ trì đời thứ 10 của chùa thì chùa Thiên Phước được xây dựng vào đầu thế kỷ XIX trong phong trào phục hưng Phật giáo của triều Nguyễn. Trước năm 1825, chùa có tên là chùa Gò Cát. Năm 1825, Thiền sư Tiên Huệ Tịnh Nhãn là người trụ trì đầu tiên đã đổi tên chùa Gò Cát thành chùa Thiên Phước. Chùa là cơ sở tín ngưỡng Phật giáo và là nơi bảo lưu giá trị kiến trúc nghệ thuật về xây dựng chùa chiềng truyền thống Nam Bộ với hệ thống cột, kèo mái, xà, đòn tay, rui mè bàng gỗ, mái lợp ngói âm dương. Các cổ vật, di vật, hiện vật đa dạng về thể loại, phong phú về chất liệu như tượng thờ bằng gỗ mít, đất nung, đất gò mối, liễn đối, hoành phi, bao lam, bài vị, án thờ gỗ đều được tạo hình và chạm trổ hết sức tinh xảo thể hiện sự tài hoa, trí sáng tạo của người Việt thời xưa.

Tông phái

Chùa thuộc phái Phật giáo Cổ Sơn Môn Lục Hòa hệ phái Bắc tông thờ chư phật gồm Di Dà, Quan Âm, Thế Chí, Thích Ca, A Nan, Ca Diếp, Ngọc hoàng, Hộ pháp, Địa Tạng, Tiêu diện, Thập điện, Linh Sơn thánh mẫu, Chúa Tiên nương nương, Cửu Thiên huyền nữ, Chúa xứ nương nương. Chùa nằm trên khu đất cao rộng, thoáng đãng, có nhiều cây dầu, cây sao lâu năm, cảnh quan đẹp.

Kiến trúc

Kiến trúc tổng thể của chùa kiểu chữ đinh gồm các tòa nhà chính điện, Tổ đường, giảng đường nằm trên một trục dọc, nhà bếp nằm ở hông phải giảng đường, cổng chùa dược xây dựng bằng xi măng, gach kiểu tam quan có hai tầng mái, gờ nóc mái gắn tượng cặp rồng chầu bánh xe nhà Phật, trên cửa chính đắp nổi hàng chữ Hán “Thiên Phước tự” (Chùa Thiên Phước) và trên hai trụ cổng có cặp liễn đối. Trên sân chùa có các miếu thờ Ngũ hành nương nương, tháp mộ hòa thượng Trừng Tâm Thiện Ngọc trụ trì đời thứ 9, An mộ đường, các ngôi mộ cổ bằng đá xanh của ông bà Trần Cao Minh, Nguyễn Thị Tiền, nhà để tro các phật tử đă qua đời, tượng phật lộ thiên Quan Âm Nam Hải, tượng phật nằm to lớn. Trước hiên chính điện là tượng phật Di Lặc cao lớn, nét mặt vui tươi với các hài đồng đeo bám và bình phong Sơn quân giữ cửa. Trên các trụ cửa có hai cặp liễn đối bằng xi măng.

Chính điện là tòa nhà được xây dựng kiểu tứ trụ cao lớn, uy nghi giống như tòa nhà chính điện của chùa Giác Lâm ở quận Tân Bình với hệ thống cột, kèo mái, xà, đòn tay, rui mè gỗ, gờ nóc mái ngang phẳng gắn tượng gốm men xanh cặp rồng tranh châu, gờ mái xuôi thẳng bẻ hai góc trên, mái lợp ngói âm dương. Ở đây có các án thờ chư phật ốp gạch men có bốn bậc từ thấp đến cao với 40 pho tượng các loại có kích thước lớn, vừa và nhỏ được làm bằng gỗ mít, đất nung. Đặc biệt là bộ tượng Tam thế phật có ba tượng gỗ cổ cao lớn bằng gỗ mít được tạo hình ngồi trên tòa sen, bộ Di Đà tam tôn bằng gỗ mít, tượng Ngọc hoàng được nặn bằng đất gò mối rồi phơi khô. Sát vách tường bên trái và bên phải là hai dãy án thờ La Hán, Thập điện, Long vương, các tượng cổ bằng gỗ mít này được tạo hình và chạm trổ tinh xảo. Ấn tượng nhất là pho tượng đất nung phật ngồi tòa sen, hai tay banh lồng ngực, ở ngực xuất hiện tượng Phật tổ. Ở đây còn có các hoành phi, liễn đối gỗ chạm chìm tinh tế chữ Hán “Đại hùng bảo điện” làm năm 1918. Hậu điện và chính điện được ngăn bằng bức tường gạch, ở hậu điện có án thờ Cửu phẩm lệnh bà bằng gỗ cao lớn được chạm lọng, chạm nổi, chạm chìm sống động đề tài tứ linh, cột rồng, hoa lá và chữ Hán “Vạn cổ đào hoa chiêu thánh nữ, Thiên thu xuân sắc tập thần tiên” (Muôn thuở hoa đào với thánh nữ, Ngàn năm sắc xuân, họp thần tiên), “Tiên cảnh độ trần, ân chí trọng, Bồng lai cứu thế, đức vưu thâm” (Thần tiên giúp trần, ơn rất trọng, Cõi Phật giúp đời, đức cao sâu). Trên án thờ có 9 pho tượng cổ bằng gỗ mít được tạo hình và chạm trổ tinh xảo.

Tổ đường là tòa nhà được xây dựng kiểu tứ trụ giống như tòa nhà chính điện. Tổ đường được phân chia làm hai phần trước và sau bằng bức tường gạch. Phía trước là án thờ Diêu Trì thánh mẫu có hòn non bộ, động Tam Sơn, ở đây hiện thờ xương sọ của con hổ trắng chết trước sân chùa vào những năm đầu thế kỷ XX. Phần sau là các án thờ tổ bằng gỗ được chạm trổ tinh tế hình tượng mặt rồng, rồng mây, hoa lá và chữ Hán, trên án thờ có nhiều bài vị gỗ của các vị trụ trì đã viên tịch như: Thiền sư Tiên Huệ Tịnh Nhãn, đại sư Minh Nhiễu Quảng Khai, đại sư Minh Cảnh Quảng Diễn, Yết ma Như Giác Trí Nghĩa, hòa thượng Thanh Nguyên Huệ Cẩn, hòa thượng Trừng Nhơn Thiện Chánh, Hòa thượng Trừng Tâm Thiện Quới,… Ở đây còn có các hoành phi, liễn đối chữ Hán do Yết ma Huệ Cẩn tạo vào năm 1918, 1925 và pho tượng cổ phật Chuẩn đề bằng gỗ mít.

Giảng đường là tòa nhà được trùng tu năm 1984 bằng tường gạch, cột gạch, kèo, xà, đòn tay gỗ, mái lợp ngói âm dương, ở đây có án thờ phật Di Đà với các tượng phật bằng xi măng. Án thờ Giám trai sứ giả với pho tuợng cổ bằng gỗ mít. Án thờ Quan Âm Thị Kính với pho tượng bằng xi măng tay ẵm đứa trẻ. Ở đây còn có các hoành phi, liễn đối chữ Hán được làm vào các năm 1910, 1915, 1918, 1922 với nội dung ca ngợi phật pháp, giữ gìn tông phong, nhân nghĩa lễ trí tín, răn dạy người đời làm thiện trừ ác.

Nhà bếp là tòa nhà bảy gian được xây dựng bằng tường gạch, cột, kèo mái, đòn tay, rui mè bằng gỗ, mái lợp ngói âm dương. Nhà bếp là nơi phục vụ ăn uống cho sư tăng trong chùa hàng ngày và đãi khách trong các dịp lễ cúng của chùa. Hiện tại chùa còn lưu giữ 57 cổ vật gắn với di tích gồm liễn đối, hoành phi, bài vị, án thờ, tượng, lư hương… bằng chất liệu gỗ, đất nung, đất nặn, đồng.

Lễ hội

Chùa Thiên Phước tổ chức lễ Phật đản và lễ giỗ tổ hàng năm với nghi thức lễ Phật giáo truyền thống.

Tham khảo

  • Trích “Di tích lịch sử văn hoá ở Thành phố Hồ Chí Mình”, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh
Chấm điểm
Chia sẻ
Chua-Thien-Phuoc-Thu-Duc-TP-HCM (9)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *