Chùa Tiên Lữ (Đức Thọ, Hà Tĩnh)

Chùa Tiên Lữ (Đức Thọ, Hà Tĩnh)

Vị trí

Chùa Tiên Lữ tọa lạc tại xã Tân Dân, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

Lược sử

Chùa Tiên Lữ gắn liền với giai đoạn cuối đời của Hoàng hậu Bạch Ngọc và con cháu của bà, khi đất nước sạch bóng quân thù, sau hơn 20 năm kháng chiến chống quân Minh xâm lược (1407 -1428). Vì không sinh hạ được con trai, gia đình Hoàng hậu Bạch Ngọc cho xây dựng chùa Tiên Lữ, cùng với chùa Am (Diên Quang tự) dùng để tu hành, tụng kinh niệm Phật cầu tự. Hoàng hậu Bạch Ngọc đặt tên chùa là Tiên Lữ. Chữ “Lữ” (呂) ở đây có lẽ viết thiếu bộ “Nhân” đứng (亻) do khi sao chép lại người viết bỏ sót hoặc nhầm lẫn, điều này không hiếm trong các văn bản cổ hay ở các di tích đã tồn tại nhiều thế kỷ. Đặc biệt, chùa Tiên Lữ được biết đến ít nhất với hai lần bị phá hủy hoàn toàn trong vòng 6 thế kỷ tồn tại.

Ngoài giá trị lịch sử, di tích còn có giá trị về danh thắng và tôn giáo. Với cảnh quan hữu tình, nơi đây đương thời vua Lê Thánh Tông đi tuần du qua thấy cảnh đẹp của chùa đã đặt tên cho núi là “Long Mã Phụ Đồ Sơn”. Về giá trị tôn giáo, sự hiện diện của chùa Tiên Lữ cùng với chùa Am đã chứng minh rằng Phật giáo đã ảnh hưởng đến vùng đất này từ cách ngày nay gần sáu thế kỷ, dẫu rằng đương thời Phật giáo dần đánh mất vị trí của nó. Công này lại thuộc về Hoàng hậu Bạch Ngọc.

Chùa được xây dựng vào nửa đầu thế kỷ 15. Lúc đầu chùa chỉ lợp tranh và có một quả chuông lớn đánh vang khắp một vùng. Trải qua nhiều triều đại phong kiến, di tích đã được trùng tu, tôn tạo nhiều lần. Đến năm 1932, chùa Tiên Lữ bị thực dân Pháp đốt phá, trở thành phế tích. Hệ thống tượng bị mất mát. Chuông được dấu dưới đầm Ao Sen. Khi đưa lên, chuông đánh không kêu nửa nên bị phá hủy. Đồ thờ còn sót lại hợp tự về chùa Am. Năm 2002, di tích được phục hồi dựa trên một số kết cấu gỗ nguyên gốc còn sót lại. Hiện tại, chùa là nơi thờ Phật và có hai dòng thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc và Hoàng hậu Trịnh Thục.

Kiến trúc

Chùa Tiên Lữ được xây dựng trên một vùng đất bằng phẳng, năm giữa lưng chừng núi Dị Sơn (Rú Dẻ) nay thuộc xóm Tiên Lữ, xã Tân Dân, xưa vị trí này thuộc làng Trung Phạm, xã Phụng Công, tổng Việt Yên, huyện La Sơn. Di tích cách thành phố Hà Tĩnh 40km theo đường chim bay về hướng Tây Bắc. Từ đây, chúng ta có thể sử dụng xe máy, xe ô tô là thuận tiện nhất đi về hướng Bắc theo Quốc lộ 1A đến thị xã Hồng Lĩnh rẽ sang đường Quốc lộ 8A nối các huyện thị: Hồng Lĩnh, Đức Thọ, Hương Sơn với nước bạn Lào đi về hướng Tây đến ngã ba Lạc Thiện, theo đường 15A khoảng 300m, rẽ sang đường ADB Lâm – An – Tân Hương đi 5km là đến di tích. 

Di tích ngoảnh về hướng Đông Nam, kiến trúc theo kiểu nhà kẻ tứ trụ gồm ba gian một hồi. Liên kết chiều ngang di tích là bộ vì. Bộ vì được chia thành hai phần: vì nóc và vì nách. Vì nóc hình tam giác cân, bao gồm có kẻ, câu đầu được ngăn cách bởi hệ mái. Vì nách hình tam giác vuông được ngăn cách bởi cột cái, xà nách và mái. Câu đầu là thân gỗ tiết diện vuông, mập, hai đầu ăn mộng vào cột cái. Xà nách thân gỗ mập khỏe, một đầu ăn mộng vào cột cái, một đầu ăn mộng vào côt quân. 

Các cột đứng thẳng trên đá kê chân cột, vuông góc với mặt nền. Liên kết chiều dọc, nghĩa là liên kết các vì lại với nhau bằng các xà dọc tiết diện khác nhau ăn mộng qua đầu các cột quân, cột cái tạo thành bộ khung chịu lực cho toàn bộ công trình. Hệ mái chùa được cấu tạo bởi thượng lương, hoành mái, rui,mèn và ngói mũi. Hoành mái, thượng lương trải dọc mặt mái gác lên kẻ và bẩy hiên. Các rui được trải theo chiều dốc của mặt mái với khoảng cách đều nhau. Trên rui và vuông góc với rui, người ta bố trí mè với khoảng cách đủ để lợp ngói mũi che mưa, che nắng cho công trình. Ngoài ra, di tích còn có cột nanh, tắc môn mới được xây dựng năm 2005.

Với những giá trị nổi bật của di tích như trên, chùa Tiên Lữ đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh ra Quyết định số 2176/QĐ/UB-VX, ngày 26 tháng 11 năm 2004 công nhận di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh./.

Chấm điểm
Chia sẻ
CHUA-TIEN-LU-HA-TINH (2)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *