Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Triệu Xuyên, còn có tên chữ là Long Vân Thiển Tự, tọa lạc tại thôn Triệu Xuyên, xã Long Xuyên, huyện Phúc Thọ, một vùng quê yên bình nằm về phía Tây Bắc Thủ đô Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 45km. Không chỉ nổi tiếng bởi vẻ đẹp cổ kính của ngôi chùa, làng Triệu Xuyên còn được biết đến là cái nôi của nghề mộc truyền thống. Những đôi tay tài hoa nơi đây đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của địa phương, làm rạng danh một vùng đất trù phú và giàu bản sắc.
Lịch sử và nhân vật
Căn cứ vào tấm bia Hậu Phật bị ký có niên đại Vĩnh Tộ năm thứ tám (1626), có thể khẳng định rằng chùa Triệu Xuyên đã được dựng nên từ khá sớm. Đặc biệt, qua quá trình khảo sát 142 pho tượng pháp hiện còn lưu giữ trong chùa, các nhà nghiên cứu cho biết phần lớn các tác phẩm này được tạo tác vào thời Lê Trung hưng, tức vào khoảng thế kỷ XVI–XVII, thể hiện rõ nét phong cách điêu khắc đặc trưng và giá trị nghệ thuật tiêu biểu của giai đoạn này.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Triệu Xuyên nằm trong khu dân cư sinh sống của làng, gần trục đường chính, ngôi chùa có vị trí thuận lợi cho người dân và du khách đến chiêm bái. Chùa có mặt bằng kiến trúc theo kiểu chữ Đinh (丁), quay hướng Đông Nam, phía trước có sân chùa. ao chùa, vườn hoa, vườn cây lưu niên xanh tốt. Hiện nay, chùa gồm các hạng mục công trình chính: Tam Quan, Tam Bảo, Nhà Tổ, Nhà Mẫu và một số công trình phụ trợ khác.
Tam quan được thiết kế với ba lối cửa ra vào, nổi bật với kiến trúc hai tầng mái uy nghi, các thân trụ được chạm khắc tinh xảo những câu đối bằng chữ Hán, mái cổng được lợp bằng ngói mũi hài truyền thống, các đầu đao uốn cong mềm mại theo hình đầu rồng. Trên nóc mái, gắn bánh xe Pháp luân vừa mang giá trị thẩm mỹ, vừa thể hiện chiều sâu văn hóa và tâm linh của công trình.
Tiền Đường là công trình kiến trúc có lớn nhất gồm 7 gian với những bộ vì gỗ kết cấu theo hình thức 4 hàng chân gỗ. Kết cấu bộ vì nóc kiểu giá chiêng kẻ chuyển, kỹ thuật thiên về bào trơn đóng bén, soi măng gờ chỉ, lá dắt. Hệ thống hoành phi câu đối dày đặc, được sơn son thếp vàng lộng lẫy.
Hậu Cung là dãy nhà 3 gian chạy dọc, nối với Tiền Đường, bên trong xây các bệ để đặt tượng Phật theo bài trí tượng Phật của phái Đại Thừa. Hệ thống tượng pháp và đồ thờ ở chùa Triệu Xuyên nhiều về số lượng, đẹp về nghệ thuật, phong phú về loại hình. Tượng ở chùa Triệu Xuyên được tạo bằng chất liệu tượng mộc và tượng thổ. Trong 142 pho tượng của chùa, có một số pho quý, mang niên đại thời Lê như: Tam thế A Di Đà, Thích Ca giáo chủ, Quan Âm chuẩn để có 16 tay từ thân toả ra như bông sen nở, chính giữa là hai tay được tạc theo thể định ấn.
Ngoài ra, hai bên hành lang còn có hệ thống tượng Thập bát La Hán và 6 động: động Tiên. động Nam Tào, Bắc Đẩu, động Tề Thiên Đại thánh, động Quan Âm toạ sơn, động Sơn Tình – Thuỷ Tĩnh, động Như Lai toạ thiển.
Hai nhà hành lang nhỏ hẹp, đối diện với nhau qua sân gạch, kiến trúc bộ vì đơn giản bào trơn đóng bén, bến chắc.
Xếp hạng
Chùa Triệu Xuyên đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1993.
English Translation
Name and Geographical Location
Trieu Xuyen Pagoda, also known by its Sino-Vietnamese name Long Van Thien Tu, is located in Trieu Xuyen village, Long Xuyen commune, Phuc Tho district, about 45 km northwest of central Hanoi. Besides its ancient beauty, Trieu Xuyen village is renowned as the cradle of traditional carpentry. The skillful artisans here have contributed greatly to the local economy, bringing fame to this fertile land rich in cultural identity.
History and Figures
According to the stele Hau Phat Bi Ky, dated the 8th year of Vinh To (1626), Trieu Xuyen Pagoda was built quite early. Through a study of the 142 statues preserved in the pagoda, researchers concluded that most of them were created during the Le Trung Hung period (16th–17th centuries), reflecting the distinctive sculptural style and artistic values of that era.
Architecture and Landscape
Situated within the residential area of the village, near the main road, the pagoda is conveniently located for worshippers and visitors. The architectural plan follows the “丁” (Dinh) shape, facing southeast, with a front yard, lotus pond, flower garden, and perennial trees. The main structures include the Three-Gate Entrance (Tam Quan), the Main Sanctuary (Tam Bao), the Ancestor House (Nha To), the Mother Goddess House (Nha Mau), and several auxiliary buildings.
The Tam Quan features three entrances, with an imposing two-tiered roof. The pillars are inscribed with Chinese parallel sentences, while the roof is covered with traditional curved tiles. Dragon-headed roof corners curve gracefully, and atop the gate sits the Dharma Wheel (Phap Luan), symbolizing both aesthetics and spiritual depth.
The Tien Duong (Front Hall) is the largest building, with seven compartments supported by four rows of wooden pillars. Its roof trusses are built in the gia chieng style, using meticulous carpentry techniques. The hall is richly decorated with gilded horizontal boards (hoanh phi) and parallel sentences (cau doi).
The Hau Cung (Rear Sanctuary), connected to the Front Hall, consists of three compartments. Inside, brick altars are arranged to enshrine statues according to Mahayana Buddhist iconography. Trieu Xuyen Pagoda preserves a rich collection of statues, mainly wooden and clay sculptures. Among its 142 statues, several are particularly valuable, dating back to the Le dynasty, such as: the Three Amitabha Buddhas, Shakyamuni Buddha, and Avalokiteshvara with sixteen radiating arms like blooming lotus petals, with two central hands forming the meditation mudra.
Along the corridors stand statues of the Eighteen Arhats (Thap Bat La Han), as well as six cave-themed altars: Cave of the Immortals, Cave of Nam Tao and Bac Dau, Cave of Sun Wukong, Cave of Avalokiteshvara on the Mountain, Cave of Son Tinh – Thuy Tinh, and Cave of the Seated Tathagata.
Two narrow corridor houses face each other across a brick courtyard, built with simple but solid wooden frames.
Classification
In 1993, Trieu Xuyen Pagoda was recognized by the Ministry of Culture and Information as an architectural and artistic monument.
📌 中文翻译 (Chinese Translation)
名称与地理位置
兆川寺，字名“龙云禅寺”，位于河内市福寿县龙川县兆川村，距市中心约45公里西北。除古刹风貌外，兆川村亦以传统木工之乡闻名，工匠技艺精湛，不仅促进地方经济发展，更彰显此地丰饶而独具文化底蕴。
历史与人物
据《后佛碑记》，铭刻于永祚八年（1626），可知兆川寺建造甚早。经对寺内现存142尊佛像考察，学者认定其大多成于黎中兴时期（十六至十七世纪），充分体现当时雕刻风格与艺术价值。
建筑与景观
寺庙坐落于村落居民区内，邻近主干道，交通便利。整体格局呈“丁”字形，朝东南，前有寺院广场、莲池、花园与长青古树。主体建筑包括三门、三宝殿、祖堂、母堂及若干附属殿宇。
三门三道，屋顶为二层歇山式。立柱镌刻汉文楹联，屋顶覆传统瓦，檐角龙首柔美上翘，屋脊置法轮，兼具审美与宗教象征意义。
前殿为最大殿宇，七间，四排木柱支撑。屋架为“价撑”式，木作工艺精细。殿内悬挂金漆横匾楹联，华丽辉煌。
后殿三间，与前殿相连。殿内设砖台，依大乘佛教造像规制供奉诸佛。兆川寺佛像体系庞大，材质多为木与泥塑。142尊佛像中，有数尊属黎朝珍品，如三世阿弥陀佛、释迦牟尼佛、十六臂观音像，双手结禅定印。
两廊供奉十八罗汉及六洞造像：仙洞、南斗北斗洞、齐天大圣洞、观音坐山洞、山精水神洞、如来坐禅洞。
两座狭长廊房隔砖院相对，木架简朴而坚固。
定级
1993年，兆川寺被越南文化与信息部列为建筑艺术遗迹。
📌 Traduction française (French Translation)
Nom et situation géographique
La pagode Trieu Xuyen, appelée en sino-vietnamien Long Van Thien Tu, se situe au village de Trieu Xuyen, commune de Long Xuyen, district de Phuc Tho, à environ 45 km au nord-ouest du centre de Hanoï. Outre la beauté ancienne de la pagode, le village est réputé comme berceau de l’artisanat du bois traditionnel. Les artisans habiles d’ici ont contribué au développement économique local et à la renommée de cette terre prospère et riche en identité culturelle.
Histoire et personnages
Selon la stèle Hau Phat Bi Ky, datée de la 8e année de Vinh To (1626), la pagode fut construite très tôt. L’étude des 142 statues conservées dans la pagode révèle que la majorité fut réalisée sous la période des Le Restaurés (XVIe–XVIIe siècles), reflétant le style sculptural caractéristique et les valeurs artistiques de cette époque.
Architecture et paysage
Située dans la zone résidentielle du village, proche de l’axe principal, la pagode bénéficie d’un emplacement favorable. Le plan architectural adopte la forme en « 丁 », orientée sud-est, avec une cour, un étang de lotus, un jardin de fleurs et des arbres centenaires. Les principaux bâtiments comprennent le portique à trois portes (Tam Quan), le sanctuaire principal (Tam Bao), la Maison des Ancêtres (Nha To), la Maison des Déesses (Nha Mau), et d’autres annexes.
Le Tam Quan comporte trois passages, avec une toiture imposante à deux niveaux. Les piliers portent des sentences parallèles en caractères chinois. Le toit est couvert de tuiles traditionnelles, les extrémités en forme de dragon se recourbant gracieusement. Au faîte se dresse la Roue du Dharma, à la fois symbole esthétique et spirituel.
Le Tien Duong (salle antérieure) est le plus vaste édifice, composé de sept travées soutenues par quatre rangées de colonnes en bois. La charpente est de type gia chieng, avec une technique de menuiserie raffinée. Les panneaux horizontaux et parallèles richement dorés ornent l’intérieur.
Le Hau Cung (sanctuaire arrière), en enfilade, comprend trois travées. Des autels en briques y supportent les statues disposées selon l’iconographie du bouddhisme mahāyāna. Trieu Xuyen conserve un ensemble remarquable de statues en bois et en argile. Parmi les 142 statues, certaines sont précieuses, datant des Le, telles que les Trois Bouddhas Amitabha, le Bouddha Shakyamuni, et Avalokiteshvara à seize bras disposés comme une fleur de lotus, les deux mains centrales formant le mudra de méditation.
Les couloirs abritent dix-huit Arhats et six autels thématiques : grotte des Immortels, grotte de Nam Tao et Bac Dau, grotte du Grand Sage Sun Wukong, grotte de Guanyin assise sur la montagne, grotte de Son Tinh – Thuy Tinh, et grotte du Tathāgata assis.
Deux couloirs étroits se font face de part et d’autre de la cour pavée, avec une structure en bois simple mais solide.
Classement
En 1993, la pagode Trieu Xuyen a été classée monument architectural et artistique par le ministère de la Culture et de l’Information.
Tài liệu tham khảo
- Lưu Minh Trị (2011), Hà Nội Danh Thắng Và Di Tích, Tập 2, Nxb Hà Nội.
