Chùa Vĩnh Khánh (Chùa Then – Sông Lô, Vĩnh Phúc)

Chùa Vĩnh Khánh (Chùa Then – Sông Lô, Vĩnh Phúc)

Giới thiệu chung


Chùa Vĩnh Khánh thuộc cụm di tích lịch sử – văn hoá đình – đền – chùa Vĩnh Phúc được xây dựng từ thời nhà Lý (triều Lý Thánh Tông) đầu thế kỉ thứ XI là một công trình kiến trúc nghệ thuật, tôn giáo, di sản văn hoá vật thể có giá trị.Chùa thường gọi là chùa Then, tọa lạc ở thị trấn Tam Sơn, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc. Chùa thuộc hệ phái Bắc tông.

Lịch sử


Chùa Vĩnh Khánh được dựng từ thời Lý. Chùa đã bị quân Minh tàn phá hầu như hoàn toàn vào đầu thế kỷ XV; sau đó, được đời sau dựng lại và tu bổ nhiều lần. Ngôi chùa hiện nay mới được xây dựng. Đặc biệt, trong quần thể của chùa nổi tiếng với tháp Bình Sơn hay tháp Then là một công trình kiến trúc bằng đất nung từ thời Trần được dựng giữa sân trước cửa chùa. 

Quần thể chùa Vĩnh Khánh và tháp Bình Sơn


Trải qua mấy trăm năm thăng trầm, mưa nắng, di tích quốc gia đặc biệt chùa Vĩnh Khánh – Tháp Bình Sơn tọa lạc  tại thị trấn Tam Sơn, huyện Sông Lô vẫn luôn toát lên vẻ uy nghi. Chùa được xây dựng theo dạng chữ Đinh gồm 5 gian tiền đường và 3 gian hậu cung, phía trước có cột đồng trụ đua ra một khoảng lớn tạo như tay ngai, nền được lát bằng gạch đỏ, bó thềm hiên và chân tảng bằng đá xanh, hệ thống cột bằng gỗ lim, mái được lợp bằng ngói mũi hài làm từ đất nung truyền thống. Màu đất nung tươi hồng, nổi bật trên không gian xanh tươi yên bình của làng quê, hồi tưởng lại những truyền thuyết kỳ bí xa xưa. 

 Kiến trúc tháp Bình Sơn được coi là một công trình mang dấu ấn độc đáo, xây dựng từ thời Lý – Trần vẫn còn giữ được hầu như nguyên vẹn, và là ngọn tháp cao nhất được xây dựng bằng đất nung còn lại cho tới ngày nay.

Tháp Bình Sơn với hình khối thanh thoát, đường nét mềm mại, trang trí hài hòa là di tích lịch sử và nghệ thuật vào bậc nhất trên lãnh thổ Việt Nam. Gần như không có thông tin lịch sử về tòa tháp, nhưng các truyền thuyết dân gian gắn với tòa tháp thì có khá nhiều như: Truyền thuyết cánh đồng Tháp ở xã Tứ Yên, huyện Sông Lô, truyền thuyết con vịt vàng, chuyện ông Đồ Chiêm, đài quan sát ca-nô của Pháp….

 Hiện nay, tháp còn 11 tầng tháp và 1 tầng bệ, tất cả cao 16,5 mét. Tháp hình vuông, nhỏ dần về phía ngọn, Cạnh cửa tầng dưới cùng là 4,45 mét, cạnh cửa tầng thứ 11 là 1,55 mét. Tháp được xây bằng 13.200 viên gạch nung, gồm 2 loại: một loại hình vuông có kích thước là 0,22m x 0,22m, một loại hình chữ nhật có kích thước có kích thước 0,45m x 0,22m. Phần ruột tháp có một khoảng trống nhỏ chạy suốt chân tháp lên ngọn. Bên ngoài, xung quanh tháp được ốp một lớp gạch vuông, mỗi cạnh dài 0,46m, phủ kín thân tháp. Mặt ngoài của gạch ốp này đều có trang trí hoa văn rất phong phú như hoa chanh, hình lá đề, sư tử vờn cầu, rồng uốn khúc … Có viên gạch được khắc một hình trang trí, có hình lại do 2 viên hoặc 4 viên ghép lại mới thành. Đường nét trang trí ở đây rất tinh tế, phóng khoáng, hình dáng chắc khỏe, mang đầy sinh khí của nghệ thuật dân tộc thời kỳ phong kiến tự chủ cường thịnh thời Lý – Trần (Thế kỷ XII – XIII).

Chân tháp có nhiều vành đai cánh sen chồng lên nhau làm cho khách tham quan có cảm tưởng như tòa tháp được mọc lên từ một bông sen lớn. Tầng tháp thứ nhất cao 2,27 mét, cạnh 3,30 mét, bốn mặt đều hình tổ tò vò và có sáu chữ nhật dọc, đế nào cũng có ba ô tròn trạm rồng nổi, thân rồng uốn tròn, nằm trên một nền cúc dây. Các ô rồng này lại được đặt nằm trong khung khắc chìm các cánh hoa cúc có hình dấu phẩy. Các đế có hình rồng này được trang trí là đề, hoa dây cuốn nổi. Tầng tháp thứ hai cao 1,68 mét, cạnh 2,27 mét, có một hàng cánh sen ngửa đỡ lấy những hàng gạch. Bốn khung cửa tò vò của tầng tháp này đều có mỗi bên tám khung hình chữ nhật, mỗi khung có hình đắp nổi một ngôi tháp nhỏ 5 tầng tỏa ánh hào quang với những đường chỉ chiếu ra bốn phía. Ngoài bình tháp nhỏ, ta lại gặp nhưng mô típ trang trí lá đề, cúc dây, hoa dây cuốn nổi. Cả 11 tầng tháp đều được trang trí bằng nhiều loại hoa văn với các hình cánh hoa cúc, sư tử vờn cầu, sóng lượn lá đề, hoa chanh … Mỗi tầng tháp đều có nhiều hàng gạch khẩu nhô ra làm mái.

Hình rồng trang trí ở tháp Bình Sơn là rồng có sừng và cuộn tròn mình, đầu rúc vào giữa, chân đạp ra ngoài, sống lưng có vây như răng cưa, một chân trước đưa lên vuốt tóc. Hình sư tử vờn cầu ở chân bệ tháp đơn giản, hai con sư tử đều không có họa tiết và đồ án trang trí trên thân mà chỉ là hai hình trơn. Cặp sư tử ở đây không quay đầu đối nhau, đưa chân trước vờn cầu như kiểu ở một số chùa khác, mà một con tiến về phía quả cầu, một con đã tiến quá quả cầu, quả cầu nằm trên đuôi nó, còn nó quay đầu ngoảnh lại.

 Cụm di tích chùa Vĩnh Khánh có địa hình cao hơn khoảng 1m – 1,8m. Hiện trạng khu di tích được khoanh vùng bảo vệ bằng hệ thống tường bao xung quanh, diện tích khu vực khoanh vùng bảo vệ hiện nay là 17.200m2, hiện trạng tổng thể của di tích hiện có các hạng mục như: Tháp Bình Sơn, tòa tam bảo cũ, tam bảo mới xây dựng, giếng Mực, nhà khách, hồ sen, các hạng mục phụ trợ, cổng vào….

Lễ hội


Chùa Vĩnh Khánh, tháp Bình Sơn đã gắn bó lâu đời với đời sống văn hóa tâm linh của người dân địa phương. Trước đây, cứ đến ngày 15 tháng Giêng âm lịch hằng năm địa phương tổ chức lễ hội chùa – tháp. Lễ hội  được tổ chức trang trọng và sau phần lễ, phần hội được tổ chức phong phú với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, cờ tướng, cờ người, chọi gà… đã thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.

Chùa Vĩnh Khánh là một biểu tượng thiêng liêng thấm sâu vào tiềm thức của Nhân dân địa phương, như nước thắm sâu vào lòng đất. Do đó, dù đã trải qua những thăng trầm nhưng hình ảnh của ngôi chùa vẫn mãi mãi hiên ngang hiện hữu tồn tại trong lòng người dân. Cũng như câu nói: “Đất vua, chùa làng” đã cho ta thấy giá trị tín ngưỡng thiêng liêng, thể hiện trong nếp sống của người dân. 

Tham khảo


  • http://songlo.vinhphuc.gov.vn
  • http://m.baovinhphuc.com.vn/xa-hoi
  • https://mytour.vn
Chấm điểm
Chia sẻ
20. Chùa Vĩnh Khánh (Nguồn Google)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *