Chùa Vĩnh Phúc (Chùa Cao – Hà Trung, Thanh Hoá)

Chùa Vĩnh Phúc (Chùa Cao – Hà Trung, Thanh Hoá)

Ngôi chùa cổ

Chùa Vĩnh Phúc, tên dân gian thường gọi là chùa Cao. Chùa ở tại làng Cối Thị, thị trấn Hà Trung, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, cách thành phố Thanh Hóa khoảng 22km về phía bắc dọc theo Quốc lộ 1A. Chùa nằm trong quần thể di tích chùa Cao và phủ Trung, nhưng chùa Cao tọa lạc trên sườn núi Chùa Cao (núi Viễn Vông), còn phủ Trung (đền Cối Thị) thì tọa lạc dưới chân núi. Từ dưới phủ Trung đi bộ lên khoảng 300m thì đến chùa. Đứng trên nền chùa chúng ta có thể phóng tầm mắt nhìn bao quát cả một vùng rộng lớn của thị trấn Hà Trung.

Chùa Cao là một ngôi chùa cổ được xây dựng từ thời Lê. Hiện tại kiến trúc chùa xưa đã không còn, những dấu tích còn lại như nền móng, bia đá, gạch ngói, chân tảng,… vẫn còn xung quanh nhưng chỉ còn có tác dụng giúp chúng ta hoài niệm, hình dung về một thời đạo Phật hưng thịnh tại nơi đây, hoài niệm về một công trình kiến trúc rất bề thế của Phật giáo thời Lê. Người dân nơi đây đã xây tạm một ngôi nhà để thờ tạm trên nền chùa cũ, với 3 pho tượng Tam Thế và ngay bên cửa vào ngôi nhà thờ tạm này chúng ta sẽ bắt gặp ngay tấm bia đá cổ 5 thế kỷ nói về ngôi chùa này, trải qua thời gian mấy trăm năm trơ trơ cùng tuế nguyệt, chữ trên tấm bia chùa Cao này đã bị phai nhòa theo thời gian.

Nội dung văn bia 

Theo truyền thuyết, vào khoảng thế kỷ thứ XV niên hiệu Hồng Đức (1460 – 1497) vua Lê Thánh Tông đã từng thân chinh ngự giá đến thăm ngôi chùa này. Để biết rõ ràng và chính về niên đại, địa danh, tên chùa cũng như vị trí ngôi chùa này, chúng ta có thể dựa vào nội dung tấm bia được khắc dựng vào tháng 10, niên hiệu Chính Hòa thứ 12 (1691) vẫn còn tồn tại nguyên vị trí trên nền đất cũ của chùa. “Tu tạo thạch chung trụ đài cúng điền bi”. Nội dung của văn bia được dịch nghĩa như sau:

“Bia ghi chép về việc tu tạo chuông đá, trụ đài và cúng tiến ruộng đất”

Trùng tu bia ký Hồng Mông ở xã Kim Âu

Nước Đại Việt

Phật pháp nhìn thấy suốt mọi việc lớn căn bản là lòng từ bi. Việc cung tiến ruộng đất là nơi để chúng ta tự sửa đổi bản thân, muôn vật đều nhìn thấy do vậy con người đều xuất của trong nhà để làm việc thiện. Nơi nơi là rừng vàng biển bạc, cảnh tượng sáng láng, bốn mùa hoa cỏ đều tươi tốt như mùa xuân vậy.

Thôn Đại Bằng, xã Kim Âu hiện chưa có chiếc chuông lớn làm bảo khí, muốn cho việc công đức truyền lại trăm đời được vững bền như Hồng Lĩnh, như vàng quý bày trên núi Nam, nên đã dùng đá làm chuông và đỉnh thiên đài. Việc làm đó là thể hiện sự tôn sùng, sự sùng tín vào đạo thiền vậy… Ước mong của con người không chỉ có thế, đâu đầy đủ, nhưng sao bên trong không lập trụ đài để đốt hương chúc các bậc thánh vương thượng đẳng vạn niên…để tích phúc, tích đức nơi cửa Phật. Việc công đức này được khắc vào bia đá để lưu lại cho muôn đời sau. Nhân đó ta với ngươi làm văn, lấy chuông trời làm đồ tế khí… Thờ phụng thiên đài góp phần khơi dậy và phổ rộng lòng từ bi, làm việc thiện ở mọi người…

Ngôi chùa thôn Cối Thị này đã được treo chuông, xây trụ đài, tiến cúng ruộng đất, mang đức lớn nơi cửa thiền mà khai mở con đường u tối để người sau mạnh khỏe, mạng mạch dài lâu. Chúc cho con cháu hưng vượng, đời đời vinh hoa.

Qua nội dung văn bia, có thể thấy rằng tấm bia đá này có niên đại thời Lê (năm Chính Hòa thứ 12, tức năm 1691). Nội dung văn bia này nói lên cách ứng xử của người xưa đối với các ngôi chùa thờ Phật thời bấy giờ. Ngôi chùa này xưa có tên là Mỗi Mông, nằm trên mảnh đất Vĩnh Phúc và người đã cúng ruộng, tu tạo chuông đá và trụ đài là người họ Đoàn. Bia do nghệ nhân đục đá làng Nhồi (xã An Hoạch, Đông Sơn (nay là phường An Hoạch Tp. Thanh Hóa) khắc chữ và người soạn văn cho tấm bia này gồm các đồ sinh đã đỗ thủ khoa ở các kỳ thi Hương và được phong chức Huấn đạo như ông Tống Ngọ và Võ Vũ. Nội dung văn bia còn chỉ rõ vùng đất nơi ngôi chùa này tọa lạc tên là Vĩnh Phúc thuộc thôn Đại Bàng, xã Kim Âu (thời Lê Trung Hưng thế kỷ XVII), sau này là Thị Thôn của xã Ngọc Âu.

Văn bia này cho ta thấy đây là một tác phẩm văn học thuộc dòng bác học điển hình ở thế kỷ XVII, văn bia tuy không dài nhưng hàm súc và có kiến thức sâu xa. Lời văn vừa uyển chuyển vừa khúc triết. Qua văn bia chùa Vĩnh Phúc chúng ta thấy được mối quan hệ mật thiết giữa việc đời và việc đạo của người dân thời bấy giờ là không thể tách rời.

Văn bia chùa Cao này còn là một bằng chứng xác thực về sự ra đời và tồn tại của một ngôi chùa cổ hình thành và tồn tại trong suốt 5 thế kỷ trên ngọn núi Viễn Vông (núi Chùa Cao) này. Nó còn là bằng chứng về vùng đất lịch sử Đại Bằng- Thôn Thị của xã Kim Âu xưa, đồng thời cũng khẳng định ngôi chùa này đã từng rất bề thế và nguy nga, có thiên trụ đài và chuông đá lớn làm bảo khí quốc gia mà người họ Đoàn đã từng công đức.

Văn bia tuy không còn nguyên vẹn, một số chữ đã bị mất nhưng nội dung văn bia vẫn còn phản ánh được những vấn đề về văn hóa tín ngưỡng của nhân dân thời bấy giờ. Cùng với việc cúng ruộng đất, tiền bạc và cả công sức để tôn tạo ngôi chùa là nguyện vọng cầu mong cho đất nước luôn được thanh bình, nhân dân lo ấm, con cháu được đời đời vinh hoa, hưng vượng. Tấm bia cũng là một thông điệp gửi đến hàng hậu thế, rằng chúng ta phải biết làm điều phúc thiện, phải biết bảo vệ và giữ gìn, trân trọng những di tích lịch sử – văn hóa để cho hàng hậu thế biết được đạo lý, nhân cách và truyền thống của người Việt Nam.

Hiện nay, thể theo nguyện vọng của nhân dân, được sự đồng ý của các cấp chính quyền địa phương và Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Thanh Hóa, Sư cô Thích Đàm Hưng được bổ nhiệm về kiêm nhiệm trụ trì chùa Vĩnh Phúc. Hy vọng rằng trong tương lai gần, chùa Vĩnh Phúc sẽ được khôi phục lại, chùa sẽ là nơi góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân sở tại và tín đồ Phật tử gần xa.

Tham khảo

  • Chùa Xứ Thanh (Tập IV), Đại đức Thích Nguyên Hối
Chấm điểm
Chia sẻ
eaf8a521bd23787d2132

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926