Vị trí
Chùa Vọng Cung nằm giữa phố phường sầm uất của thành phố Nam Định. Chùa tọa lạc ở số 28 đường Trần Phú, TP. Nam Định, tỉnh Nam Định.
Lược sử
Vào thời Gia Long (1802 – 1820), hành cung được xây cất để đón tiếp vua và các quan đi kinh lý. Về sau được dùng làm đình rồi chùa Vọng Cung. Đình Vọng Cung nay gọi là chùa Vọng Cung từng là đình Vọng Cung – một ngôi đình mái cong lợp ngói mũi hài, cột lim đen bóng, nhuốm mầu thiền tịch tôn nghiêm; nơi các quan đầu tỉnh xuân thu nhị kỳ Tết nhất tụ về tế cáo…[1]. Hiện nay, nếu đến vãn cảnh chùa, du khách vẫn sẽ nhìn thấy một cỗ ngai sơn son thếp vàng dành riêng cho Vua được nhà chùa gìn giữ rất cẩn thận.
Năm 1860, Phạm Văn Nghị làm lễ xuất quân cho hơn 300 nghĩa binh vào Nam đánh Pháp tại ngôi chùa này.
Năm 1947 thực dân Pháp trở lại chiếm được Nam Định chúng đã cho phá bằng chùa Vọng cung vì chùa là nơi tập kết của dân quân du kích khống chế đánh phá ca nô của chúng từ Phát Diệm lên.
Năm 1950, nhà sư Thích Tâm Tri từ chùa Quán Sứ (Hà Nội) về Nam Định mở lớp Phật học và xin được tu tạo hành cung xưa thành ngôi chùa. “Ngày 17-9 Uỷ ban hành chính thành phố Nam Định cho phép hội Phật giáo được chuyển vọng cung thành nơi thờ Phật và là nơi tu hành của tăng ni phật tử. Đây là một quyết định lịch sử của một chính quyền đối với Hội Phật giáo cũng như Tăng Ni Phật tử”[2]. Vì thế, chùa Vọng Cung có nét riêng không giống một ngôi chùa nào ở Việt Nam: chính điện có thể một lúc chứa hàng trăm người.
Năm 1951 nhân dân cùng Phật tử đã xây lại chùa, năm 1954-1964 chùa thường xuyên được tu bổ cho to đẹp phông cảnh, năm 1965 máy bay Mỹ leo thang phá hoại miền Bắc đã ném bom đánh xập mái chùa, 1966 ngôi chùa được dựng lại, năm 1972 giặc Mỹ lại đánh bom san phẳng chùa, 1973-1975 chùa đuợc xây dưng lai với những gian nhà nhỏ để thờ Phật và tiếp khách. Năm 1983 hòa thượng trụ trì Thích Thuận Đức xây dựng lại chùa như ngày nay. Năm 1983-1988 chùa được xây hai tầng bằng bê tông cốt thép, cột kèo giả gỗ lim nhưng vẫn giữ đuợc những nét cổ kính đan xen hiện đại,toạ lạc trên mảnh đất 3000 m2 một công trình khép kín, cân xứng hài hoà trong một không gian kiến trúc hợp lý và chuẩn mực.
Kiến trúc
Chùa Vọng Cung có kiến trúc rất độc đáo. Khuôn viên chùa xây dựng trên khu đất có diện tích khoảng hơn 10.000 m2 nên có thể một lúc chứa hàng trăm Phật tử. Cổng vào chùa gồm một cổng chính (tam quan) và hai cổng phụ (tả, hữu). Bước qua cổng sẽ gặp một khoảng sân rộng, bày nhiều cây bon sai tạo không gian thoáng mát. Tầng dưới chùa là nhà tổ, nhà khách, nhà lưu niệm, nhà giảng kinh rộng rãi. Bên trái là năm ngôi bảo tháp, được xây dựng làm nơi yên nghỉ của các nhà sư trụ trì có công xây dựng chùa. Ở tầng dưới còn có một cầu thang nhỏ hình xoắn ốc, dẫn lên nơi đặt quả chuông lớn.
Ở giữa là hai cầu thang hình cánh cung dẫn lên chùa chính. Chùa chính có năm gian, một lối xây dựng độc đáo chẳng gặp ở bất cứ chùa nào trên đất nước. Mái chồng diêm, đầu đao cong vút với những thiết kế chạm khắc tuy đơn giản nhưng tinh xảo, tỉ mỉ thể hiện dấu ấn kiến trúc thế kỉ XIX. Hai bức cửa võng ở hậu cung, viền chạm trổ đôi rồng chầu mặt nguyệt, trong chạm mai-điểu với bố cục lạ mắt mà hài hòa.
Những gian thờ ở đây cũng được bày trí gọn gàng với không gian rộng để Phật tử dễ vào lễ bái. Tượng thờ đều được sơn son thếp vàng với nhiều bức tượng đẹp như Thích Ca, Phổ Hiền, Văn Thù, A Nan, Ca Diếp, Cửu Long
Hàng tháng, các Phật tử đều đến đây để tụng kinh, niệm Phật tạo nên một không khí cổ kính, trang nghiêm giữa lòng thành phố sầm uất. Nơi đây cũng thường tổ chức các khóa tu để các bạn trẻ có thêm nhiều trải nghiệm độc đáo, để hiểu hơn về tín ngưỡng, nếp sống sinh hoạt nhà chùa.
Chú thích
[1] Bài “Thành cổ Nam Định”, Cổng thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ: https://oldpt.phutho.gov.vn/vi/thanh-co-nam-dinh
[2] Thế Tâm – Đồng Ngọc Hoa, Lịch sử Phật giáo tỉnh Nam Định, Nxb Tôn giáo, 2012, tr. 227.
Tham khảo
- Bài “Thành cổ Nam Định”, Cổng thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ: https://oldpt.phutho.gov.vn/vi/thanh-co-nam-dinh
- Thế Tâm – Đồng Ngọc Hoa (2012), Lịch sử Phật giáo tỉnh Nam Định, Nxb Tôn giáo.
