Chùa Xuân Áng (Vĩnh Lộc, Thanh Hoá)

Chùa Xuân Áng (Vĩnh Lộc, Thanh Hoá)

Sách Đồng Khánh dư địa chí cho biết: vùng đất xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc từ thời Trần, Hồ về trước được gọi là huyện Lỗi Giang, thời thuộc Minh cũng là Lỗi Giang. Thời Lê Thánh Tông năm Quang Thuận thứ 10 (1469) đổi tên gọi là huyện Bình Giang, đặt thuộc phủ Thuận Thiên. Thời Lê Trung Hưng kiêng húy Trịnh Giang (1729 – 1740) đổi là huyện Quảng Bình; thời Tây Sơn kiêng tên húy chữ Bình, nên đổi tên là huyện Quảng Bằng. Đầu thời Gia Long đổi lại là huyện Quảng Bình. Năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) đổi là huyện Quảng Địa, năm 1835 đổi là huyện Quảng Tế thuộc phủ Quảng Hóa. Dưới thời vua Đồng Khánh (1885 – 1889), xã Xuân Áng thuộc tổng Cổ Biện, huyện Quảng Tế.

Phân chia địa giới 

Năm Thành Thái thứ nhất (năm 1889) nhập huyện Quảng Tế vào huyện Thạch Thành hình thành huyện Thạch Thành. Từ thời kỳ này đến trước Cách Mạng tháng 8 năm 1945, huyện Thạch Thành gồm có 11 tổng với 88 làng, trong đó có xã Xuân Áng. Sau năm 1953, khi phân chia lại địa giới hành chính, huyện Thạch Thành tách về huyện Vĩnh Lộc 5 làng và trong đó có làng Xuân Áng.

Ngày 07/9/1977 theo Quyết định của Hội đồng Bộ trưởng nhập hai huyện Thạch Thành và Vĩnh Lộc lại thành huyện Vĩnh Thạch, thời kỳ này làng Xuân Áng, xã Vĩnh Long thuộc về huyện Vĩnh Thạch. Đến ngày 14/9/1982, Hội đồng Bộ trưởng lại có Quyết định tách huyện Vĩnh Thạch thành hai huyện Thạch Thành và Vĩnh Lộc như trước đây và xã Vĩnh Long trở về với huyện Vĩnh Lộc cho đến ngày nay.

Từ thành phố Thanh Hóa, theo Quốc lộ 45 đi khoảng 9km qua huyện lỵ Đông Sơn đến cầu Thiệu Hóa, Yên Định qua cầu Kiểu đến thị trấn Vĩnh Lộc đi khoảng 2km là đến làng Xuân Áng. Làng Xuân Áng nằm về phía đông bắc Thành Nhà Hồ, phía đông giáp làng Cổ Tế, huyện Thạch Thành và sông Bưởi, phía tây giáp làng Cẩm Bào, phía nam giáp làng Đông Môn, phía bắc giáp Đồi Mỏ; làng có Quốc lộ 217 đi qua, đây là trục giao thông liên lạc và giao lưu văn hóa, kinh tế quan trọng giữa miền xuôi và miền núi.

Ngôi chùa cổ

Từ xa xưa các dòng họ đã về đây sinh cơ lập nghiệp, hình thành nên làng xã với các truyền thống văn hóa lâu đời, nhiều phong tục tập quán và xây dựng nên các công trình văn hóa tín ngưỡng như: chùa thờ Phật, đình thờ thành hoàng, đền thờ thánh…

Chùa Xuân Áng nằm về phía bắc của làng, trong một không gian cao ráo, thoáng đãng ngoảnh mặt về hướng đông nam. Cho đến nay chưa tìm thấy nguồn tài liệu thành văn nào ghi chép cụ thể về lịch sử ra đời của ngôi chùa này. Thông qua các tài liệu như: Những sự kiện lịch sử Đảng bộ huyện Vĩnh Thạch; các hiện vật di vật còn lại như: gạch, chân tảng và nền móng của chùa,… cho phép chúng ta nghĩ đến một ngôi chùa có lịch sử trăm năm về trước.

Sách Những sự kiện lịch sử Đảng bộ huyện Vĩnh Thạch chép: “… Được sự chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, một ngày tháng 4 năm 1934, Hội nghị thành lập Chi bộ Đảng Vĩnh Thạch được triệu tập tại ngôi chùa làng Xuân Áng (xã Vĩnh Long). Tham dự hội nghị này có bảy đồng chí dưới sự chủ trì của đồng chí Lê Chủ Bí thư Tỉnh ủy lâm thời…” Trong quá trình đấu tranh cách mạng ngôi chùa Xuân Áng là địa điểm tập hợp các đội tự vệ cứu quốc trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, các hội mẹ chiến sĩ, thanh niên, phụ nữ cứu quốc.

Theo trí nhớ của các bậc cao niên trong làng Xuân Áng thì, ngôi chùa xưa được xây dựng với các hạng mục gồm: nhà Tam Bảo có 5 gian Tiền đường và 3 gian chính tẩm, nhà thờ Tổ, nhà thờ Mẫu. Bên hữu có giếng chùa nước trong xanh, quanh năm không bao giờ cạn, bên tả sân chùa có một ban thờ lộ thiên (thờ Bồ Tát). Phía trước sân chùa còn có ao chùa, xung quanh chùa là rừng cây rậm rạp, cây cối um tùm. Đến năm 1964 chùa bị hoang phế, hệ thống tượng trong chùa phần bị thất lạc, phần được bà vãi trong làng gửi cho các chùa ở các làng lân cận.

Tôn tạo chùa

Trải qua thời gian, cùng với biến cố thăng trầm của lịch sử, kiến trúc cũ của chùa đã không còn, tuy nhiên nền móng và khuôn viên cũ cùng với những hiện vật quý liên quan của chùa như chân tảng… là những minh chúng xác thực cho sự tồn tại của ngôi chùa. Để đáp ứng đời sống tâm linh và tinh thần của người dân, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Vĩnh Long, Hội người cao tuổi, nhân dân, các nhà hảo tâm đã đóng góp công đức xây dựng lại ngôi chùa Xuân Áng mới trên nền móng cũ như hiện nay, mặt bằng không gian kiến trúc được bố trí như sau:

Từ ngoài vào có các công trình sau: Cổng – sân vườn nhà tiền đường, hậu cung.

– Cổng chùa: Được xây dựng bằng gạch kiểu dáng 2 tầng mái, cổng rộng 2,55m, chiều cao: 2,65m, 2 cánh cổng sắt mái dán ngói mũi, hai bên cổng sắt được nối liền với hệ thống tường rào tường xây bằng gạch, cao 1,6m.

– Sân chùa: Sân lát gạch bát vuông màu đỏ có kích thước 30 x 30cm, với chiều rộng 7,2m, chiều dài 11,4m. Góc hướng tây của sân đặt bia lưu niệm, nội dung bia ghi: “Chùa Xuân Áng tại đây tháng 4 năm 1934 Chi bộ Đảng Cộng sản Vĩnh Lộc thành lập. Tháng 10 năm 1941 đoàn Du kích Ngọc Trạo trú quân”.

Về quy mô cấu trúc: Chùa được cấu trúc theo hình chữ Đinh. Nhà Tiền đường có chiều dài 8,4m, chiều rộng 5,95m, diện tích 50m2, được chia thành 3 gian, gian thứ nhất rộng 2,7m, gian thứ 2 (gian giữa) rộng 3m, gian thứ ba rộng 2,7m.

Kiến thức nhà Tiền đường là lối kiến trúc chùa truyền thống, tất cả các vì kèo đều được làm bằng gỗ theo kiểu giá chiêng, kẻ chuyền. Đòn tay rui mè bằng gỗ, mái lợp ngói mũi hà nền lát gạch bát đỏ, 3 chuồng cửa bức bàn bằng gỗ mỗi chuồng 4 cánh, mỗi cánh rộng 0,56m.

Nhà Hậu cung nối liền với gian giữa nhà Tiền đường, được kết cấu theo chiều dọc có chiều rộng 3m, chiều dài 5,3m; 2 vì kèo gỗ được bào nhẵn, nền lát gạch bát đỏ.

Hiện tại nhà Tiền đường xây một bệ thờ ở chính gian giữa bệ cao 0,82m, rộng 1,3m, dài 2,13m, trên bệ thờ đặt một bát hương gốm cao 0,24m, đường kính 30cm, một lư hương đồng cao 0,41m, đế cao 0,11m. 

Hậu cung được trang trí như sau: Bệ thờ xây bằng gạch vữa ốp gạch men nâu xung quanh, được chia làm 3 lớp:

Lớp trên cùng cao: 1,44m, rộng 0,25cm; lớp này được đặt tượng Tam Thế bằng gỗ. Tượng cao 0,53m, ngồi trên bệ sen.

Lớp thứ hai cao: 1,23m, rộng 0,45m; Lớp này đặt 2 pho tượng gỗ Văn Thù Phổ Hiền, hai tượng đều cao 0,60m; Lớp thứ ba: Cao 0,94m, rộng 0,48m, đặt bát hương và các đồ thờ tự.

Chùa Xuân Áng nằm trong quần thể di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, chùa Xuân Áng là di tích vệ tinh, góp phần làm tăng thêm không gian cảnh quan cho quần thể di sản thế giới. Chùa Xuân Áng còn là nơi bảo tồn di sản văn hóa Phật giáo, và là nơi giáo dục lòng tự hào về các giá trị văn hóa, tâm linh.

Tham khảo

  • Chùa Xứ Thanh (Tập IV), Trịnh Thị Hường
5/5 (1 bình chọn)
Chia sẻ
eaf8a521bd23787d2132

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926