Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Xuân Quang tại xóm Nhơn Hòa, thôn Xuân Yên, xã Bình Hiệp, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Ngay tại cây số 13 (theo Quốc lộ 1A từ Thành phố Quảng Ngãi ra hướng bắc), ngang tầm nhìn thấy ba chữ “Xuân Quang Tự” bằng chữ Hán và chữ Việt trên mặt Tiền đường, vì chùa nằm trong thế đất thấp dưới chân Quốc lộ 1.
Lịch sử và nhân vật
Chùa do nhà đạo tâm cư sĩ Lê Tam, sinh năm Quý Tỵ (1893) lập dựng để tu tâm dưỡng tánh, ăn hiền ở lành theo truyền thống Tổ tiên. Năm Ất Hợi (1935), cư sĩ Lê Tam qua đời, hưởng dương 43 tuổi, chùa được hiền nội của cư sĩ là bà Kiều Thị Trì cai quản, đến năm 1961 tuổi già, giao lại cho con kế thừa, với tư cách trụ trì là Đại đức Thích Giải Phùng cho đến nay tuổi đời 86.
Đại đức Thích Giải Phùng, thế danh Lê Cửu, sinh năm Giáp Tý (1924). Xuất gia năm 14 tuổi (1938), quy y Hòa thượng Thích Phước Long, tại chùa Đông Phú, Thị trấn Châu Ổ. Thọ Sa di năm 1941, thọ Tỳ kheo năm 1964, tại Đại giới đàn Thiên Bút, do Đường đầu Hòa thượng Thích Quang Lý.
Chùa xây dựng trên đất gia tộc, sát với hộ gia đình. Có diện tích xây dựng (12×12)=144m2, trong diện tích chung 1220m2 (đã cấp sổ đỏ).
Năm 1995, chùa trùng tu lần thứ nhất như hình thức hôm nay: vách gạch, lợp ngói, cấp 4, có trống cỡ trung, chưa có Hồng Chung.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa được xây dựng trên mảnh đất gia tộc, nằm sát với hộ gia đình. Với diện tích xây dựng khoảng 144m² trên tổng diện tích 1220m² rộng rãi, chùa quay mặt về hướng Nam, tạo nên một không gian thanh tịnh và yên bình giữa cuộc sống xô bồ.
Ngay khi bước qua cổng Tam quan đơn giản, gồm 4 trụ chia thành 3 cổng nhỏ, du khách sẽ bước vào khuôn viên rộng lớn của chùa. Không gian yên tĩnh, thanh bình này được trang trí với nhiều chậu cây mai xanh tốt. Từ cổng vào, tượng Quán Thế Âm Bồ tát được đặt phía bên phải, là hình ảnh đầu tiên mà người thăm chùa nhìn thấy, tạo nên sự an lành và bình yên trong tâm hồn.
Trước chính điện, tượng Phật Di Lặc được an vị trang nghiêm. Chính điện của chùa mang dáng dấp của một ngôi nhà cấp 4, được xây dựng theo hình chữ nhật, với kết cấu truyền thống 3 gian, 2 trái. Phía trên mái, các chi tiết nổi bật với mái đầu đao rồng cách điệu, giữa mái là bánh xe luân hồi – biểu tượng của Phật giáo, mang lại cảm giác vĩnh cửu và trường tồn.
Bước vào trong chính điện, không gian mở rộng và thoáng đãng. Ban thờ Phật được bố trí hai lớp.
Tiến vào trong chính điện, không gian rộng, tại ban thờ Phật được bố trí thành 2 lớp chính gồm:
- Lớp thứ nhất: Đặt tượng A Di Đà Phật
- Lớp thứ hai: Đặt bộ tượng thất Phật Dược Sư mang ý nghĩa cầu nguyện cho sức khỏe và sự an lành.
Xung quanh chính điện còn có các tủ kinh kệ, nơi lưu giữ những giáo lý quý báu của nhà Phật.
Đằng sau chính điện là gian nhà thờ Tổ, nơi tôn thờ tượng Tổ Đạt Ma và các vị Tổ sư của chùa, những bậc thánh nhân đã góp phần phát triển ngôi chùa qua bao thế hệ.
Sự kiện và lễ hội
Hàng năm, vào ngày 28 tháng 2 âm lịch, chùa tổ chức ngày hiệp kỵ, một dịp lễ quan trọng để tưởng nhớ các vị Tổ sư và cầu nguyện cho sự bình an của mọi người. Đây là dịp để tăng ni, Phật tử và nhân dân thập phương về chùa tham dự, cúng dường và cùng nhau chia sẻ những giá trị tinh thần cao quý của đạo Phật.
Ngoài ra tại chùa, Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản là những dịp lễ lớn và quan trọng, thu hút đông đảo phật tử địa phương tham gia.
Lễ Vu Lan diễn ra vào rằm tháng Bảy âm lịch, được tổ chức trang trọng và đầy ý nghĩa. Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính, tri ân đối với cha mẹ và tổ tiên, cũng như cầu siêu cho các vong linh đã khuất. Phật tử tụ họp để nghe giảng kinh, làm lễ cầu an và thả đèn hoa đăng, tạo nên không khí thiêng liêng và ấm cúng.
Lễ Phật Đản, diễn ra vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa trang hoàng lộng lẫy với cờ hoa và đèn lồng, tổ chức các hoạt động như lễ rước, tụng kinh, thả đèn hoa đăng và thuyết giảng Phật pháp. Phật tử địa phương cùng nhau tham gia, thể hiện lòng thành kính và niềm vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Việc tổ chức lễ hội tại chùa không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để cộng đồng phật tử gặp gỡ, giao lưu, và gắn kết. Những lễ hội này giúp phật tử địa phương củng cố niềm tin, tìm thấy sự an lạc trong tâm hồn và duy trì, phát huy những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
