Chùa Xuân Sơn (Chùa Hiển Vinh – Hậu Lộc, Thanh Hoá)

Chùa Xuân Sơn (Chùa Hiển Vinh – Hậu Lộc, Thanh Hoá)

Chùa có tên chữ là Xuân Sơn tự, còn gọi là chùa Hiển Vinh thuộc thôn Hiển Vinh, xã Quang Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Lược sử

Theo sách Tên làng xã Việt Nam đầu thế kỷ XX thuộc các tỉnh từ Nghệ Tĩnh trở ra“, được biên soạn dưới thời vua Gia Long thì thôn Hiển Vinh là một trong 15 xã, thôn trang thuộc tổng Liên Cừ, huyện Phong Lộc, phủ Hà Trung, trấn Thanh Hoa. Đến cuối thế kỷ XIX, thôn Hiển Vinh thuộc xã Yên Cừ, tổng Liên Cừ, huyện Hậu Lộc, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 thôn Hiển Vinh thuộc xã Quang Lộc. Xã Quang Lộc hiện nay gồm có các làng: Yên Ổn (làng Ún), làng Bạch Đầu (làng Giầu), Hiển Vinh (làng Vưng), Kim Lũ hoặc Quang Minh (làng Rú), Xuân Lôi hoặc Quang Xuân (làng Troi), Trường Lộc (làng Xá), Yên Khê, Tân Vinh (xóm Bương).

Thôn Hiển Vinh phía Đông giáp Trung tâm UBND xã, phía Tây giáp núi đá, phía Nam giáp xã Liên Lộc, phía Bắc giáp làng Giầu – ngôi làng cổ có từ thời Trần.

Thời gian dựng chùa

Hiện nay chưa thấy một tài liệu nào ghi chép về năm xây dựng chùa, chỉ căn cứ vào nội dung văn bia còn lại trong khuôn viên chùa. Tấm bia có kích thước cao 86cm, rộng 60 cm, dày 8 cm, bia hai mặt chữ Hán, chữ còn đẹp và rõ nét. Trán bia có dòng chữ “Hữu tích danh lam Tam bảo Xuân Sơn tự”, nghĩa là Bia ghi chép về danh lam Tam bảo chùa Xuân Sơn, được khắc vào năm niên hiệu Đức Long thứ 2 (1630). Căn cứ vào nội dung văn bia này chúng ta có thể khẳng định, ngôi chùa Xuân Sơn có niên đại khá sớm trên vùng đất Hậu Lộc. Nội dung văn bia ghi chép về ruộng đất hương hỏa của chùa và những người cung tiến tiền của để xây dựng, tôn tạo lại chùa. Nghiên cứu nội dung tấm văn bia phần nào cho chúng ta biết về sự ra đời và tồn tại ngôi chùa này trong lịch sử. Ngôi chùa Xuân Sơn trước kia không chỉ là sinh hoạt tâm linh của nhân dân của làng Hiển Vinh mà nó còn là nơi sinh hoạt tín ngưỡng Phật giáo của cả vùng đất Yên Cừ xưa.

Kiến trúc và bài trí

Hiện nay trong khuôn viên chùa còn lại một số di vật có giá trị như: Bàn thờ đá, cột đá, bát hương đá, chân tảng, mâm bồng với kích thước lớn. Những hiện vật này có giá trị trong việc nghiên cứu tìm hiểu về sự ra đời, phát triển và quy mô của ngôi chùa Xuân Sơn trước kia.

Theo các cụ cao niên trong làng thì ngôi chùa Xuân Sơn trước đây được xây dựng bề thế và khang trang với đầy đủ các công trình, kiến trúc chùa truyền thống. Cổng Tam quan là cửa cuốn vòm, trên có gác chuông, quả chuông to và đánh vang khắp vùng đều nghe. Trên thân chuông có 4 núm và mỗi mùa đánh một núm, chuông được đánh vào buổi ban mai và xế chiều. Chính điện chùa kết cấu hình chữ Đinh gồm Tiền đường và Hậu Cung. Nhà Tiền đường là ngôi nhà 5 gian, kết cấu đòn tay, rui mè, cột bằng gỗ lim; nhà Hậu cung là ngôi nhà 2 gian kết cấu dọc, được xây theo kiểu cuốn vòm. Hệ thống tượng thờ thì phong phú về số tượng, được tạo thành từ bằng đất nung. Ở Tiền đường phía 2 đầu hồi là hai tượng Hộ pháp cưỡi con sấu, một ông tay cầm hòn ngọc, một ông tay cầm đao; ba gian giữa nối thẳng vào Hậu cung với các lớp tượng thờ đầy đủ. Hệ thống cửa bức bàn với những ngạch cửa đá xanh.

Công trình đã bị hoang phế vào khoảng năm 1960, đến năm 1990 ông Bùi Văn Đôn cùng toàn thể nhân dân trong làng đã góp công tôn tạo lại ngôi chùa để nhân dân có nơi thờ tự.

Về hệ thống tượng thờ ở chùa Xuân Sơn được bố trí như sau:

Ban thờ thứ nhất: là bộ tượng Tam Thế Phật hay còn gọi với tên khác là Thường trụ Tam thế diệu pháp thân, gồm các vị: Thích Ca Di Đà hiện thân của thời quá khứ; Phật Thích Ca Mâu Ni hiện thân của hiện tại và Phật Di Lặc hiện thân của thời vị lai. Tượng được tạo tác với hình dáng, tóc xoắn ốc đầu để lộ đỉnh, khuôn mặt đôn hậu, mặt nhìn xuống như đang suy tư, sống mũi cao, thẳng, miệng hơi mỉm cười, tai dài. Tượng mặc áo cà sa với những nếp gấp rất đều, tạo ra các làn sóng trải ra cân đối hai bên thân mình. Tượng được diễn tả theo tư thế thiền, ngồi xếp bằng hai chân, hai bàn tay đặt giữa lòng đùi, tay trái đặt lên giữa bàn tay phải, hai đầu ngón tay cái giao nhau.

Ban thờ thứ hai: ở giữa là tượng Ngọc Hoàng, hai bên là tượng Nam Tào và tượng Bắc Đẩu. Tượng Ngọc hoàng đầu đội mũ trang trí rồng, mặt nguyệt, áo dài vắt qua tay, xung quanh trang trí rồng khắc nổi. Hai tay tượng đặt vào nhau. Hai bên là tượng Nam Tào, Bắc đẩu ở tư thế ngồi, áo trải dài vắt qua tay, chân đi hài áo trang trí vân mây và hoa cúc.

Ban thờ thứ ba: là tượng Cửu Long (Thích Ca sơ sinh). Tượng Thích Ca sơ sinh diễn tả Phật Thích Ca Mâu Ni lúc mới sinh. Theo truyền thuyết Phật giáo, khi Thích Ca Mâu Ni mới giáng sinh có 9 con rồng xuống phun nước cho ngài tắm. Tắm xong, ngài tự đi được 7 bước về phía trước trên 7 bông sen. Tay trái chỉ lên trời, tay phải chỉ xuống đất ngài nói “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” (trên trời dưới trời chỉ có Phật tính trong ta là tôn quý). Trên tòa Cửu Long có những đám mây, có đủ chư Phật, chư Thiên, Thiên nữ, nhã nhạc, cờ phướn. Bên trái là tượng Đế Thích, bên phải là tượng Phạm Vương. Đế Thích là chủ tể cõi trời dục giới, Phạm Vương là chủ tể cõi trời.

Ban thờ thứ tư: ở giữa là tượng Phật Bà Quan Âm, trong tư thế ngồi tọa thiền, khuôn mặt suy tư, trái tai dài và to, chân ngồi xếp bằng, một tay ngửa lòng đặt lên lòng đùi, một tay kết ấn đặt ở trước ngực.

Ban thờ thứ năm: đặt bát hương và một số khí giới thờ tự khác.

Hiện nay, chùa Xuân Sơn mới được xây dựng lại tuy quy mô không lớn nhưng bên trong bản thân nó chưa đựng biết bao nhiêu giá trị văn hóa. Chùa Xuân Sơn vẫn chứng tỏ là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, tín ngưỡng quan trọng của nhân dân trong vùng.

Ngôi chùa đã tồn tại bao nhiêu thế kỷ, ăn sâu vào tiềm thức của bao thế hệ cư dân nơi đây. Ngôi chùa Xuân Sơn sẽ tồn tại mãi mãi cùng với những hồi tưởng về thời thuở khai làng, lập xóm với đời sống tín ngưỡng, tâm linh của nhân dân vùng đất Yên Cừ.

Tham khảo

  • Chùa Xứ Thanh (Tập IV), Mai Thị Vui
5/5 (1 bình chọn)
Chia sẻ
eaf8a521bd23787d2132

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926